های گیاهپزشکی استان فارس بودند که برای انجام این تحقیق تعداد 210 نفر از آنها به صورت تصادفی انتخاب شدند. برای جمع آوری داده ها از پرسشنامه استفاده شد. روائی ابزار تحقیق توسط پانل متخصصان و پایائی آن با استفاده از مطالعه راهنما و ضریب آلفای کرونباخ تایید شد. نتایج نشان داد که میان سودمندی در ک شده، آسانی درک شده، نگرش، تصمیم و استفاده واقعی از فناوری اطلاعات و ارتباطات (رایانه و اینترنت) رابطه مثبت و معنی داری وجود دارد. همچنین، بین درآمد افراد و استفاده واقعی از رایانه همبستگی مثبت و معناداری وجود دارد. نتایج حاصل از آزمون تحلیل مسیر نشان داد که توانمندی استفاده و آزمون پذیری رایانه از نظر پاسخگو، اثر مستقیم و معناداری بر استفاده از رایانه دارند، و همچنین دو متغیر توانمندی و زیر ساخت‌ها، اثر مستقیم و معناداری بر استفاده از اینترنت دارند. متغیر اضطراب اثر منفی و معنی‌داری بر هر دو متغیر استفاده از رایانه و استفاده از اینترنت داشت. در پایان، بر اساس نتایج به دست آمده، پیشنهاداتی برای بهبود استفاده از رایانه و اینترنت توسط اعضای کلینیک های گیاهپزشکی ارائه شد.

فهرست مطالب

 عنوان                           صفحه

فصل اول.. 1

کلیات تحقیق.. 2

1-1- اهمیت موضوع. 4

1-2- بیان مسئله. 6

1-3- سوالات تحقیق.. 7

1-4- اهداف پژوهش…. 8

1-4 -1- هدف کلی.. 8

1-4-2- اهداف جزیی.. 8

1-5- اهمیت تحقیق.. 9

1-6- محدوده های پژوهش…. 9

فصل دوم. ……10

پیشینه تحقیق.. 11

2-1- مفاهیم.. 11

2-1-1- فناوری اطلاعات و ارتباطات (فاوا) 11

2-1-1-1-خدمات اینترنت… 12

2-1-1-2-روش های دسترسی به اینترنت… 14

2-1-1-3- آمار اینترنت در ایران و جهان.. 15

2-1-1-4-اهمیت فاوا 16

2-1-2-خدمات مشاوره ای کشاورزی.. 18

2-1-3- کلینیک گیاهپزشکی.. 20

2-2-کاربردهای فاوا در بخش کشاورزی.. 20

2-3-چالش های ترویج كشاورزی در سالیان اخیر و نقش فاوا در حل آنها 23

2-4- مدل پذیرش فناوری(TAM). 24

فهرست مطالب

 عنوان                                               صفحه

2-4-1- معایب و مزایای مدل پذیرش فناوری.. 28

2-5- عوامل موثر بر پذیرش فناوری اطلاعات و ارتباطات… 29

2-5-1- ویژگی های فناوری.. 29

2-5-2- ویژگی های فردی و حرفه ای.. 31

2-5-3-عوامل محیطی.. 40

2-6-جمع بندی.. 42

فصل سوم. 44

روش پژوهش…. 45

3-1- نوع تحقیق.. 45

3-2- منطقه مورد مطالعه. 45

3-3- جامعه آماری و نمونه تحقیق.. 46

3-4- جمع آوری داده ها 47

3-5- متغیرهای تحقیق.. 49

3-6- تجزیه و تحلیل داده ها 52

فصل چهارم. 53

یافته ها 54

4-1- ویژگی‌های پاسخگویان.. 54

4-1-1- ویژگی های شخصی.. 54

4-1-2- ویژگی های تحصیلی.. 55

4-2- ویژگی های کلینیک های گیاهپزشکی.. 57

4-2-1- سال فعالیت و محل کلینیک…. 57

4-2-2-دسترسی به تجهیزات رایانه ای در کلینیک…. 58

4-2-3- تعداد رایانه فعال و متصل به اینترنت در کلینیک…. 58

4-2-4- روش اتصال و سرعت اینترنت در کلینیک…. 59

4-2-5- خدمات ارائه شده در کلینیک…. 60

4-3-موانع و دلایل عدم استفاده از رایانه و اینترنت… 61

4-3-1- مهمترین موانع و دلایل عدم استفاده از اینترنت… 61

4-3-2- مهمترین موانع و دلایل عدم استفاده از رایانه. 62

4-4-میانگین و انحراف معیار متغیرهای مورد مطالعه تحقیق.. 63

4-4-1- میانگین و انحراف معیار میزان استفاده از رایانه برای اهداف شغلی.. 63

4-4-2- میانگین و انحراف معیار میزان استفاده از اینترنت برای اهداف شغلی.. 64

 

4-4-3- میانگین و انحراف معیار میزان توانمندی استفاده از رایانه برای اهداف شغلی.. 65

4-4-4- میانگین و انحراف معیار میزان توانمندی استفاده از اینترنت برای اهداف شغلی 66

4-4-5- میانگین و انحراف معیار متغیرهای مدل پذیرش فناوری.. 67

4-4-6- میانگین و انحراف معیار ویژگی های فناوری.. 68

4-4-7- میانگین و انحراف معیارعوامل فردی  و حرفه ای.. 69

4-4-8- میانگین و انحراف معیار عوامل محیطی.. 70

4-4-9- میانگین و انحراف معیار زیرساخت ها برای استفاده از رایانه. 70

4-4-10- میانگین و انحراف معیار زیرساخت ها برای استفاده ازاینترنت… 71

4-5- همبستگی  بین متغیرهای تحقیق.. 72

4-5-1- همبستگی  بین متغیرهای مرتبط با رایانه. 72

4-5-2- همبستگی  بین متغیرهای مرتبط با  اینترنت… 73

4-6- واکاوی مدل علی عوامل موثر بر استفاده فناوری اطلاعات و ارتباطات (رایانه و اینترنت) در میان اعضای کلینیک های گیاهپزشکی.. 75

4-6-1-تفکیک اثرات علی متغیرها بر توانمندی رایانه. 77

4-6-2-تفکیک اثرات علی متغیرها بر سودمندی استفاده از رایانه. 77

4-6-3-تفکیک اثرات علی متغیرها بر آسانی نسبت به استفاده رایانه. 78

4-6-4-تفکیک اثرات علی متغیرها بر نگرش نسبت به استفاده رایانه. 79

4-6-5-تفکیک اثرات علی متغیرها بر تصمیم نسبت به استفاده رایانه. 81

4-6-6-تفکیک اثرات علی متغیرها بر استفاده از رایانه. 82

 فهرست مطالب

 عنوان                                                                                                                      صفحه

4-7- واکاوی مدل علی عوامل موثر بر استفاده اینترنت در میان اعضای کلینیک هایگیاهپزشکی84

4-7-1-تفکیک اثرات علی متغیرها بر توانمندی استفاده ازاینترنت… 86

4-7-2-تفکیک اثرات علی متغیرها بر سودمندی استفاده از اینترنت… 86

4-7-3-تفکیک اثرات علی متغیرها بر آسانی استفاده از اینترنت… 88

4-7-4-تفکیک اثرات علی متغیرها بر نگرش نسبت به استفاده از اینترنت… 89

4-7-5-تفکیک اثرات علی متغیرها بر تصمیم نسبت به استفاده از اینترنت… 90

4-7-6-تفکیک اثرات علی متغیرها بر استفاده از اینترنت… 92

فصل پنجم.. 94

نتیجه‌گیری و پیشنهادها 95

5-1- خلاصه یافته‌ها و بحث… 95

5-1-1- ویژگی‌های اعضای  کلینیک های گیاهپزشکی.. 95

5-1-2-  توصیف متغیرهای تحقیق.. 97

5-1-3- همبستگی بین متغیرهای تحقیق.. 98

5-1-3-1- همبستگی بین ویژگی های پاسخگویان و متغیرهای مدل پذیرش فناوری ( مربوط به رایانه) 98

5-1-3-2- همبستگی بین متغیرهای تحقیق و متغیرهای مدل پذیرش فناوری ( مربوط به   اینترنت) 99

5-1-4- تفکیک اثرات علی متغیرها بر استفاده رایانه. 100

5-1-5- تفکیک اثرات علی متغیرها بر استفاده اینترنت… 101

5-2- پیشنهادها 103

5-2-1- محدودیت‌ها و پیشنهادهایی برای تحقیقات آتی.. 105

فهرست منابع   107

کلیات تحقیق

در دنیای پرشتاب كنونی، بسیاری از روشهای آموزشی سنتی، ناكارآمد و كند هستند و قدرت كافی را برای انتقال مفاهیم جدید به فراگیران ندارند؛ بنابراین لازم است از ابزارهایی كه فناوری های نوین در اختیار ما قرار می دهند، در این زمینه به نحو احسن استفاده نماییم. از جمله این فناوری ها، فناوری اطلاعات و ارتباطات[1] (فاوا) است كه موجب خدمات و پیشرفت هایی بسیار درعرصه آموزش و یادگیری شده است. می توان با بهره گیری از ابزارها و روش هایی كه این فناوری ایجاد كرده است، ضمن افزایش سرعت در یادگیری، شرایط یادگیری را برای استعدادها و سلیقه های گوناگون فراهم آورد(نوروزی و همکاران، 1387). درعصر حاضر، اطلاع و

2-2- مفهوم مضیق پیشگیری 23
ب- پیشگیری از جرم از منظر نظام­های کیفری نوین و اسلام 22
1- پیشگیری از جرم از منظر نظام­های کیفری نوین 23
1-1- مفهوم پیشگیری در جرم­شناسی 23
2-1- مفهوم پیشگیری در سیاست جنایی 25
2- مفهوم پیشگیری از جرم از منظر اسلام 26
1-2- پیشگیری از جرم از منظر قرآن 26
2-2- پیشگیری از جرم از منظر معصومین 27
گفتار دوم- فرآیند پیشگیری از جرم 29
الف- فرایند پیشگیری از جرم در نظام­های کیفری 29
1- شناسایی مساله جرم و تعیین اهداف کاهش جرم 29
2- آسیب­شناسی علل جرم 30
3- انتخاب اقدامات ویژه و ارایه راه­حل­های عملیاتی کاربردی (مداخله) 30
4- اجرای تدابیر پیشگیری 30
5 – بازخوردگیری، نظارت و ارزیابی 31
ب- فرایند پیشگیری از جرم از منظر اسلام 32
1- پیشگیری اولیه از جرم 32
2- پیشگیری ثانویه از جرم 33
مبحث دوم- انواع و تاریخچه پیشگیری از جرم 35
گفتار نخست- انواع پیشگیری از جرم 35
الف- پیشگیری­های متداول 35
1- پیشگیری از بزهکاری اطفال و پیشگیری از بزهکاری عمومی 35
2- پیشگیری عمومی و پیشگیری اختصاصی 36
3- پیشگیری انفعالی و پیشگیری فعال 36
4- پیشگیری اولیه، ثانویه و ثالثیه 36
1-4- پیشگیری اولیه 36
2-4- پیشگیری ثانویه 37
3-4- پیشگیری ثالثیه 37
ب- پیشگیری­های جدید 37
1- پیشگیری­های غیرکیفری 38
1-1- پیشگیری اجتماعی 38
2-1- پیشگیری وضعی 39
2- پیشگیری­های کیفری 39
1-2- پیشگیری عام 40
2-2- پیشگیری خاص 40
گفتار دوم- تاریخچه پیشگیری از جرم 41
الف- پیشگیری از جرم در اندیشه­های باستان 41
1- پیشگیری از جرم در دوران باستان 41
2- پیشگیری از جرم در قرآن 42
ب- تاریخچه پیشگیری جرم­شناختی و پیشگیری وضعی 44
1- تاریخچه پیشگیری جرم­شناختی 44
2- تاریخچه پیشگیری وضعی از جرم 46
مبحث سوم- اصول و مبانی پیشگیری از جرم 48
گفتار نخست- اصول پیشگیری از جرم در فقه شیعه 48
الف- اصل مشروعیت روش­ها 49
ب- لزوم توجه به نقش دین در پیشگیری 50
ج- پیشگیری از جرم، وظیفه­ای همگانی 50
گفتار دوم- مبانی پیشگیری از جرم 51
1- مبانی نظری پیشگیری کیفری 51
2- مبانی نظری پیشگیری اجتماعی 52
1-2- نظریه پوزیتویستی 52
2-2- نظریه فرایند اجتماعی 53
3-2- نظریه برچسب­زنی 53
3- مبانی نظری پیشگیری وضعی 54
فصل دوم- پیشگیری غیرکیفری
مبحث نخست- پیشگیری اجتماعی 58
گفتار نخست- پیشگیری اجتماعی در نظام­های حقوقی 59
الف- انواع‌ پیشگیری‌ اجتماعی‌ 59
۱- پیشگیری‌‌ جامعه­مدار 59
2- پیشگیری‌ رشدمدار 60
ب- عوامل موثر در پیشگیری اجتماعی 61
1- رسانه­ها 61
2- آموزش 62
3- اعتقادات اخلاقی و مذهبی 63
ج- مزایا و معایب پیشگیری اجتماعی 63
1- مزایای پیشگیری اجتماعی 63
2- معایب پیشگیری اجتماعی 64
گفتار دوم- پیشگیری اجتماعی از منظر امام علی (ع) 65
الف- مولفه­های فردی پیشگیری اجتماعی 66
1- توجه به تقوا و ایمان 66
2- اخلاق فاضله 67
3- اصلاح ارتباطات اجتماعی 68
1-3- سفارش به پرهیز از پیروی از الگو های منحرف 68
2-3- تقویت پیوند های اجتماعی 69
ب- مولفه­های حکومتی پیشگیری اجتماعی 70
1- امر به معروف و نهی از منکر 70
2- ارتقای آگاهی­های عموم جامعه 73
3- تامین نیازهای اساسی 75
1-3- تامین نیاز های اقتصادی و معیشتی 75
2-3- پرداخت دستمزد کافی 76
3-3- اصلاح نظام مالیاتی 77
مبحث دوم- پیشگیری وضعی 79
گفتار نخست- پیشگیری وضعی در نظام­های حقوقی 79
الف- ویژگی‌ها و شیوه­های پیشگیری وضعی 79
1- ویژگی­ها‌ 80
1-1- تمرکز بر جرایم خاص 80
2-1- مختص به جرایم عمدی بودن 80
3-1- بزه­دیده مدار بودن 80
2- شیوه­ها 80
1-2- افزایش تلاش برای دستیابی به هدف 81
2-2- افزایش خطرات مورد نظر برای ارتکاب جرم 81
3-2- کاهش دستاوردهای مورد انتظار یا سود حاصله از جرم 81
ب- مزایا و معایب‌ پیشگیری‌ وضعی 82
‌1- مزایای‌ پیشگیری‌ وضعی 82
1-1- مشارکت افراد جامعه 82
2-1- انصراف مجرمان بالقوه 82
3-1- كم‌ هزینه‌ بودن‌ 82
2- معایب‌ پیشگیری‌ وضعی 83
1-2- ایجاد مسوولیت‌ برای‌ بزه‌دیدگان‌‌ 83
2-2- ایجاد ناامنی در شهروندان 83
3-2- عدم کارایی در همه موارد 83
گفتار دوم- پیشگیری وضعی از منظر امام علی (ع) 84
الف- راهبردهای پیشگیری وضعی ناظر به بزهکار 84
1- نظارت و کنترل بزهکار 84
1-1- حسبه 86
2-1- اقدامات تامینی 86
2- ایجاد جرایم بازدارنده 88
3- معرفی مجرمان خطرناک و شیوه‌های آنان 89
ب- راهبردهای پیشگیری وضعی ناظر به بزه‌دیده 91
1- ایجاد فرهنگ ستم ناپذیری در جامعه 91
2- ایجاد تمهیدات در حمایت از بزه‌دیده 92
1-2- حمایت از افراد ضعیف 92
2-2- مجوز دفاع به بزه­دیده 92
ج- راهبردهای پیشگیری وضعی ناظر به محیط 93
1- از بین بردن اسباب ارتکاب جرم 93
2- کنترل مکان ارتکاب جرم‌ 94
3- محافظت از آماج‌های جرم 95
د- اصول پیشگیری وضعی از منظر امام علی (ع) 96
1- اصل

 

مشروعیت روش­ها 96
2- لزوم رعایت آزادی­های مشروع 98
3- لزوم اندیشیدن تدابیر گوناگون 99
فصل سوم- پیشگیری کیفری
مبحث نخست- سیاست کیفری امام علی (ع) در برخورد با بزهکاری عامه مردم 103
گفتار نخست- رویکردهای تنبیهی 103
الف- قطعیت مجازات­ها 104
1- قطعیت مجازات­ها از منظر جرم­شناسان 104
2- قطعیت مجازات­ها از منظر امام علی (ع) 105
ب- علنی کردن مجازات­ها 107
1- علنی کردن مجازات­ها از منظر جرم­شناسان 107
2- علنی کردن مجازات­ها از منظر امام علی (ع) 108
گفتار دوم- رویکردهای اصلاحی 109
الف- اجرای مجازات با هدف اصلاح 110
ب- برجسته­ترین رویکردهای اصلاحی در رویه امام علی (ع) 111
1- عفو مجرمان 112
2- عدم ملامت مجرمان 113
3- پرهیز از برچسب زنی 113
4- تکیه بر نقاط مثبت مجرم 114
مبحث دوم- سیاست کیفری امام علی (ع) در برخورد با یقه سفیدان بزهکار
گفتار نخست- مفهوم جرایم یقه­سفید 115
الف- تعریف و ویژگی­ها 115
1- تعریف 116
2- ویژگی­ها 116
1-2- موقعیت بالای اجتماعی و اقتصادی 116
2-2- ارتکاب جرم به صورت پنهانی 117
3-2- ارتکاب جرم به دلیل خاص 117
ب- مصادیق جرایم یقه­سفیدی 117
1- کلاهبرداری 118
2- جرایم علیه دولت 118
3- جرایم زیست­محیطی 118
4- جرایم رایانه‏ای 119
گفتار دوم- ساز کارهای پیشگیرانه امام علی (ع) در زمینه جرایم یقه­ سفیدی 119
الف- پیشگیری­های غیرکیفری 120
1- تصفیه حکومت از عناصر فاسد 120
2- دقت در گزینش و انتصاب کارگزاران حکومت 121
3- توجه به امر نظارت 123
4- نظام گزارش­دهی مردمی 126
5- توجه به معیشت کارگزاران حکومت 128
6- ارشاد و تحذیر 129
ب- پیشگیری­های کیفری 130
1- مساوات در اجرای مجازات 130
2- شدت در اجرای مجازات 131
1-2- شدت در اجرای مجازات از منظر جرم شناسان 132
2-2- شدت در اجرای مجازات از منظر امام علی (ع) 134
3- قاطعیت در اجرای مجازات 135
4- اجرای علنی مجازات 138

مجدد خاک در طول فصل زراعی و 5) عبور تراکتور و سایر ماشین­های کشاورزی روی و یا در خاک به ویژه در حالتی که مقاومت مکانیکی خاک به علت زیاد­بودن مقدار رطوبت خاک کم بوده و امکان صدمه به ساختمان خاک وجود دارد، ایجاد شود [].

وقتی خاک متراکم می­شود، تغییراتی در خصوصیات فیزیکی و مکانیکی خاک، مثل ساختمان، حجم، اندازه و پیوستگی منافذ، قوام خاک (چسبندگی و دگر چسبی) به وجود می­آید که نقش مهمی را در توسعه و رشد ریشه گیاهان بازی می­ کنند []. تراکم خاک باعث تخریب ساختمان خاک، کاهش نفوذ پذیری آب و هوا و بالاخره کاهش عملکرد زراعی می­گردد. [].

تراکم خاک ایجاد شده در لایه­های زیرین را می­توان با عملیات زیرشکن­زنی (Subsoiling) اصلاح کرد []. شکافتن خاک متراکم شده توسط یک عمیق­کار مرسوم (زیرشکن) در عمق مورد نظر، نیازمند نیروی کششی بالا وهمچنین باعث افزایش مصرف سوخت، افزایش استهلاک ابزار خاک­ورز وتولید کلوخه­های بزرک می­شود []. همچنین در صورتی­که ابزار خاک­ورز عمقی (زیرشکن) زیر عمق بحرانی (عمقی که در زیر آن خاک به­جای حرکت به بالا و کاهش در چگالی ظاهری آن، تمایل به حرکت به سمت جلو و کناره­ها داشته و در نتیجه افزایش در حجم به­هم خوردگی در خاک مشاهده نمی­شود) کار ­کند، مقدار جحم به­هم خوردشدگی آن ناچیز و عملیات خاک­ورزی عمیق ناموثر می­شود[]..

ازجمله روش­های استفاده شده برای کاهش مقاومت ویژه ابزار خاک­ورز عمیق­کار وکاهش اندازه کلوخه­های ایجاد شده، باله­ها به ابزار عمیق­کار و استفاده از ابزار خاک­ورز در عمق کمترو در جلوی ابزار عمیق­کار نصب می­باشد. گادوین واسپور (1987) گزارش نمودند که اضافه کردن باله (wing) به ابزار عمیق­کار و استفاده از ابزار سطحی­کار (Shallow leading tine) در جلوی ابزار خاک­ورز عمیق­کار (زیرشکن) می ­تواند منجر به افزایش حجم به­هم­خوردگی و آرایش موثرتر قطعات خاک در عمق، کاهش مقاومت ویژه و افزایش عمق بحرانی ابزار عمیق­کار گردد (گادوین واسپور، 1987).

گادوین واسپور )1977( گزارش کردند که در دو سطح­کار با آرایش زیگزاگ، عمق بهینه برای ابزار­های جلویی، برابر عمق ابزار عقبی، فاصله­ی عرضی بهینه برای دو سطحی­کار ، 5/2 برابر عمق ابزار عقبی و فاصله­ی طولی بهینه، بین ابزار جلویی و عقبی، بزرگ­تر یا مساوی 5/1 برابر عمق ابزار عقبی می­باشد[]. گادوین و اسپور (1984)، گزارش کردند که هنگامی که یک سطحی­کار به صورت هم­راستا در جلوی یک عمیق­کار استفاده شود، مقاومت کششی مورد نیاز افزایش می­یابد و این افزایش در مقاومت کششی زمانی ماکزیمم می­شود که عمق ابزار سطحی­کار، نصف عمق ابزار عمیق­کار باشد []. در به کارگیری ابزار­های چند سطح­کار، حمزه و همکاران (2011) گزارش نموداند که متصل کردن بیش از یک ابزار سطحی­کار در جلوی ابزار اصلی به صورت هم­راستا تاثیر معنی­داری در کاهش نیروی کشش نداشت []. در تعیین عمق مطلوب ابزار سطحیکار که در جلوی عمیق­کار (که در آن نسبت خاک به­هم­خورده به نیروی لازم بیش­ترین مقدار باشد) در یک آرایش دو سطح­کار هم­راستا کار می­ کند، کاسیسیرا و همکاران (2005) گزارش دادند که برای بهینه کردن انرژی مورد نیاز، مطلوب­ترین عمق برای ابزار جلویی (سطحی­کار) ، زمانی به­دست می­آید که عمقی برابر با 80% عمق ابزار عقبی(عمیق­کار) داشته باشد [].

حمزه و همکاران (2011) که عملکرد ابزار دو و سه سطح­کار را با ابزار یک سطح­کار در بازه عمق­های 10، 20 و 30 سانتی­متری در یک خاک رسی مقایسه نمودند؛ نتیجه گرفتند سه­سطح­کار، علاوه بر کاهش مقاومت کششی، کلوخه های بسیار کوچکتر ایجاد و امکان خاک­ورزی در بازه رطوبتی بیشتر را ممکن می­سازند. آنها موثرترین پیکربندی را دوسطح­کار پیشنهاد کردند که در آن، ابزار سطحی­کار در عمقی حدود ½ تا ⅓ عمق ابزار عمیق­کار قرار داشته باشد [].

پژوهش در خصوص استفاده از چندسطح­کارها به منظور خاک­ورزی عمیق در دنیا و به­ویژه ایران نادر است، لذا در این پژوهش سعی شد عملکرد یک زیرشکن باله­دار (یک­ سطح­کار) با دو سطح­کار و سه سطح­کار ازمنظر مقاومت ویژه و درجه خردشدگی خاک با هم مقایسه شود.

اهداف
مقایسه پارامتر­های عملکردی ( مقاومت کششی، سطح مقطع خاک به­هم­خورده، مقاومت ویژه، سطح مقطع بالاآمدگی خاک، قطر متوسط وزنی کلوخه­ای و درصد کاهش چگالی ظاهری خاک پس از عملیات خاک­ورزی) یک عمیق­کار سه سطح­کار در دو آرایش هم­راستا و زیگزاگ با یک عمیق­کار یک و دهسطح­کار در عملیات خاک­ورزی عمیق و
مقایسه پارامتر­های عملکردی یک دو سطح­کار با دو آرایش هم­راستا و زیگزاگ با تک سطح­کار در عملیات خاک­ورزی سطحی.
 

 

فصل دوم
بررسی منابع
 

2-1- روش­های خاك­ورزی
خاك­ورزی عبارت است از به­هم­خوردگی فیزیکی خاک و از بین بردن فشردگی خاک در لایه­های سطحی و عمقی به منظور تهیه بستر ریشه و بذر ، افزایش سرعت نفوذ آب، هوا و ریشه در خاک و کنترل علف­های هرز []. اهداف خاك­ورزی عبارتند از: 1) تهیه محیطی مناسب جهت جوانه زدن بذر و سر از خاک در آوردن گیاهچه، رشد و توسعه ریشه، 2) کنترل علف­های هرز، 3) مدیریت بقایای گیاهی جهت کنترل فرسایش خاک و 4) افزایش نفوذپذیری آب به خاک می­باشد []. در واقع عملیات خاك ­رزی مناسب، موجب بهبود ساختمان خاک، افزایش خلل و فرج، توزیع بهتر خاک­دانه­ها و نهایتاً اصلاح ویژگی­های فیزیکی خاک می­شود []. اجرای مناسب عملیات خاك­ورزی از دو جنبه حائز اهمیت است. نخست آن­که عملیات خاك­ورزی در بین مجموعه عملیات زراعی به عنوان انرژی­بر­ترین عملیات شناخته شده است. دوم آن­که عملکرد و کیفیت محصول نهایی نیز تا حد زیادی تابع کیفیت انجام عملیات خاك ورزی می­باشد [].انواع سامانه­های خاك ورزی را می­توان به خاك ورزی مرسوم[2] و خاك ورزی حفاظتی تقسیم نمود. در سامانه­های خاك­ورزی مرسوم، انجام عملیات می ­تواند به دو بخش اولیه و ثانویه تقسیم شود.

خاك­ورزی از جمله عوامل مدیریتی مهمی است که می ­تواند موجب تخریب یا بهبود ساختمان خاک شود. روش معمول خاك­ورزی با حداکثر به­هم خوردگی خاک با بهره گرفتن از ادوات خاک­ورز نظیر گاوآهن برگرداندار و دیسک، طی چند مرحله موجب به­هم خوردن ساختمان طبیعی خاک سطحی می­گردد []. گاوآهن برگرداندار معمولا برای مدفون کردن بقایا، علف­های هرز، کود­های دامی و بهبود شرایط فیزیکی خاک استفاده می­شود []. استفاده از گاوآهن برگرداندار برای عملیات خاك­ورزی، نیاز به زمان و انرژی زیاد دارد. در دهه­های 1980-1970، تحول چشمگیری در مفهوم نیاز به خاك­ورزی برای تولید محصولات زراعی به وجود آمد. به همین لحاظ سامانه­های خاك­ورزی حفاظتی از جمله کم­خاك ورزی، بدون خاك ورزی و ورز-کاشت مورد توجه قرار گرفت []. لال و همکاران (1994) تغییرات زیادی در خصوصیات فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیک خاک، پس از 28 سال اعمال روش بی‏خاک­ورزی از جمله بهبود در وضعیت دانه‏بندی، مواد­­آلی و نفوذ آب در خاک گزارش کردند[]. مالی و اوسولیوان (1990) دریافتند که پس از 5 سال اعمال تیمار بی‏خاك­ورزی مقاومت به نفوذ در خاک سطحی نسبت به تیمار با خاک­ورزی مرسوم افزایش پیدا کرد ولی تاثیر زیادی بر عمق‏های پایین‏تر خاک نگذاشت []. بررسی‏های یالسین و همکاران (2005) نشان داد کشت مستقیم بهترین نتیجه را از نظر مصرف سوخت و راندمان خاک­ورزی با 9/8 لیتر در هکتار و 25/1 هکتار در ساعت در مقایسه با خاک­ورزی مرسوم و حداقل خاک­ورزی بدست می‏دهد؛ اگر چه خاک­ورزی مرسوم بستر بذر خوب و بدون علف هرز و عملکرد خوب را تهیه می‏کند اما کشت مستقیم تقریبا 6 برابر مصرف سوخت و 4 برابر زمان عملیات را کاهش داد []. چهار روش تهیه بستر بذر و کاشت گندم آبی توسط همت (1375) در منطقه اصفهان انجام گردید. این روش‏ها شامل دیسک­زدن بعد از شخم و کاشت با خطی­کار غلات، خاک­ورزی با خاک­ورز دوار (روتیواتور)، ورز-کاشت و بی‏خاک­ورزی بود. نتایج نشان داد كه روش دیسک زدن، به طور معنی‏داری بیش­ترین درصد سبز نهایی و بیش­ترین شاخص سرعت سبزشدن را داشت و روش بی‏خاک­ورزی به طور معنی‏داری کمتر از روش دیسک زدن بود. روش ورز-کاشت به طور معنی‏داری دارای کم­ترین درصد سبز نهایی بذر و شاخص سرعت سبز شدن بود [].

2-1-1- خاك­ورزی اولیه[3]
خاك­ورزی اولیه خاک را برش داده و خرد می­ کند و سطح خاک را خشن و ناهموار­تر رها می­ کند. بقایای گیاهی ممکن است با برگردان کردن دفن شوند و یا با لایه­های خاک مخلوط شوند یا اساساً دست نخورده رها گردند. معمولا در خاك­ورزی اولیه از ابزار­هایی مانند گاوآهن برگرداندار، گاوآهن قلمی یا چیزل ،پنجه غازی عریض، دیسکو دیگر ابزار های­مشابه استفاده می­شود [].

2-1-2- خاك­ورزی ثانویه[4]
پس از شخم، در عمقی معمولا برابر با عمق خاک­ورزی کلوخه می­شود. بستر بذر در صورتی آماده خواهد شد که کلوخه­های سطحی در عمق کم­تر ( حدود نصف) از عمق شخم، شکسته شوند و در صورت لزوم لایه­ی سطحی خاک تثبیت شود []. خاك­ورزی ثانویه برای تهیه بستر بذر انجام می­شود. ضمناً از ادوات خاك­ورزی ثانویه جهت از بین بردن علف­های هرز، مخلوط کردن بقایای گیاهی وعلف­کش­ها با خاک استفاده می­شود [].

2-2- تراکم خاک
تراکم خاک کاهش در حجم منافذ خاک و بازآرایی در ذرات خاک است که در اثر پدیده های طبیعی و عوامل خارجی (تردد تراکتور روی سطح خاک و توسط ابزارهای مکانیکی در داخل خاک) ایجاد می شود. زمانی خاک به عنوان یک خاک متراکم مطرح می شود که تخلخل در آن به حدی کم باشد که تهویه در خاک به سختی اتفاق افتد و یا خاک سفت است و منافذ آن ، آنقدر کوچک هستند که از نفوذ ریشه ممانعت می کنند ونفوذپذیری آب به خاک و زهکشی خوبی اتفاق نمی افتد []. تاثیر زیان­آور تراکم زیاد خاک ، به­صورت افزایش فرسایش، کاهش بازده محصولات، افزایش انرژی مورد نیاز در خاک­ورزی و صدمات محیطی دیده می شود []. تراکم خاک یکی از معضلات موجود در کشت محصولات کشاورزی می­باشد که به دلایل مختلفی این اثر در خاک­های کشاورزی ظاهر می­شود. یکی از عوامل، تراکم خاک زیرین ناشی از وزن خاک بالایی می­باشد که به صورت طبیعی ایجاد می­شود[]. از دیگر عوامل تراکم خاک، تردد ماشین­های مدرن و سنگین در خاک­های تر ، استفاده بیش از حد از خاک بدون آیش­گذاری و رعایت نناوب زراعی و چراندن بیش از حد حیوانات [].در خاک­های متراکم، منافذ بزرگ، که موثرترین عامل در حرکت آب وگاز در خاک می­باشند، کاهش می­یابند و بنابراین توانایی خاک برای انتقال آب کاهش می­یابد ودر کل تبادل گازی خاک محدود می­شود []. تراکم خاک همچنین استحکام خاک را افزایش می­دهد ودر نتیجه باعث به تاخیرافتادن رشد ریشه می­شود [].

هنگامی که خاک متراکم شده باشد، برای حرکت ریشه درون خاک، عملیات خاک­ورزی برای از بین بردن و مدیریت تراکم خاک ممکن است ضروری باشد. خاک­ورزی بیش­تر از عمق 350 میلی­متری را عملیات زیرشکن­زنی (subsoiling) می­نامند. اگر چه عملیات خاک­ورزی برای چند هزار سال به منظور نرم کردن خاک

 

سطحی استفاده می­شد، عملیات زیر شکن زنی، تقریبا یک عملیات جدیدی محسوب می­شود که فقط از زمانی که تجهیزات کشاورزی به دلیل وزن زیاد و تردد زیادشان خاک را به شدت متراکم کرده­اند، استفاده می­شود. تا قبل از قرن 20 ،توانایی خاک­ورزی در اعماق زیاد به دلیل نبود نیروی کشنده، امکان نداشت. اخیرا عملیات زیرشکن زنی، در سراسر جهان رواج پیدا کرده است. خاک­های زیادی به عملیات زیرشکن­زنی پاسخ مثبت دادند و وضعیت تراکم خاک بهبود پیدا کرده است. ابزار­هایی که برای خاک­ورزی استفاده می­شود محدوده­ وسیعی دارند و در نتیجه از نظر توانایی نفوذ در خاک، نیروی کششی مورد نیاز، سطح مقطع خاک به هم خورده متفاوت می باشند. به هر حال عملیات زیرشکن­زنی یک عملیات پر هزینه می­باشد که بایستی به صورت درست انجام شود تا بیش­ترین فایده را داشته باشد [].

شاخص مخروطی ، قابل قبول­ترین معیار برای اندازه گیری تراکم خاک می باشد که برای تخمین زدن این که ریشه توانایی حرکت در خاک را دارد یاخیر،استفاده می شود . شاخص مخروطی با زاویه­ی مخروط 30 درجه به منظور تخمین این نیرو استاندارد شده است . اگر مقدار­های شاخص مخروطی نزدیک 5/1 تا 2 مگا پاسکال باشد بدین معنی است که ریشه برای حرکت در خاک با محدودیت رو به رو شده است [].

نکته­ی حائز اهمیت دیگر این است که باید توجه داشت که این عملیات در رطوبت مناسب انجام شود. حد خمیری ،معیاری برای تشخیص بهترین وضعیت خاک برای خاک­ورزی می باشد [].در برخی از خاک­ها که از بین بردن تراکم خاک لازم نیست، با عملیات زیرشکن­زنی افزایشی در محصول ایجاد نمی­شود. همچنین زیرشکن­زنی، هنگامی که آبیاری در دسترس باشد، افزایش در محصول ایجاد نمی­ کند [].

خاکی که با عملیات زیرشکن زنی تراکم آن از بین رفته است، ممکن است که با رفت و آمد در همان منطقه دوباره خاک متراک شود. محققان نشان دادند که دوبار تردد تراکتور روی یک خاک، باعث می­شود که به وضعیت تراکم خاک به حالت قبل از عملیات زیرشکن­زنی برگردد [].اگر تردد کنترل شود، مزایای عملیات زیرشکن زنی میتواند طولانی مدت و برای رشد محصولات سودمند باشد [].

زیرشکن­ها برای به­هم­زدن خاک در عمق بیش­تر از عمق کاری وسایل خاک­ورزی مرسوم و برای شکستن لایه ­ی سخت خاک که نتیجه­ی تراکم ناشی از تردد ماشین­آلات سنگین و همچنین عملیات مکرر خاک­ورزی در یک عمق سطحی می­باشد، استفاده می­شود. بنابراین، آن­ها باید دارای یک ساق محکم باشند تا بتوانند در عمق 45 تا 75 سانتی­متر و یا حتی بیش­تر، کار کنند []. استفاده از زیرشکن باعث نفوذ پذیری خاک نسبت به رطوبت و ریشه­ها می­شود و افزایش محصول ناشی از کاربرد صحیح آن 50 تا 400 درصد گزارش شده است []. هر ابزار عمیق­کار دارای یک عمق بحرانی است که اگر عمق کار آن بیشتر از آن (زیر عمق بحرانی) باشد؛ به­هم خوردگی خاک اتفاق نمی افتد ولی مقاومت کششی ابزار به مقدار زیادی افزایش می­یابد. بنابراین، برای بهینه کردن عملیات خاک­ورزی عمیق باید از راه­کارهایی که می­توان عمق بحرانی را افزایش داد، استفاده نمود.

2-3- مقاومت کششی، سطح مقطع خاک به هم خورده و مقاومت ویژه
اندازه ­گیری مقاومت کششی و توان مورد نیاز یک ابزار خاک­ورز برای تعیین نوع و اندازه تراکتور جهت استفاده از آن ابزار بسیار مهم می­باشد[]. ازآنجا که کاهش مقاومت کششی ابزار­های خاک­ورز همواره یکی از جنبه­ های مهم عملیات خاك­ورزی می­باشد؛ بهینه سازی ادوات به­منظور کاهش مقاومت کششی از اهمیت بالایی برخوردار است [].

توان کششی مورد نیاز ابزار خاک­ورز تابعی از ویژگی­های خاک، هندسه ابزار، عمق کار و سرعت پیشروی ابزار می­باشد []. عوامل متعددی بر نحوه عملکرد ابزار­های خاک­ورز موثر اند. میزان مصرف انرژی و نیروی مورد نیاز جهت حرکت یک وسیله ابزار خاک­ورز در خاک تابعی از متغیر­هایی نظیر شکل هندسی تیغه، نحوه حرکت تیغه در خاک و شرایط اولیه خاک می­باشد []. رطوبت اولیه خاک، سرعت پیشروی، عمق و عرض کار تیغه و نیز زاویه حمله و تمایل تیغه نیز از جمله عواملی هستند که بر عملکرد برش و جابجایی خاک موثر می­باشد [].

زاویه حمله ابزار خاک­ورز یکی از عوامل موثر بر مقاومت کششی ادوات خاک­ورز به حساب می­آید. تحقیقات نشان داده که چنان­چه زاویه حمله تیغه ادوات خاک­ورز کوچک­تر باشد (تا زاویه 5/67 درجه)، نفوذ وسیله به داخل خاک راحت­تر صورت می­گیرد []. مک کیز و ماسوار (1997) تأثیر پارامترهای هندسی ابزار خاک ورز بر مقاومت کششی، خرد شدگی و برش خاک را مورد بررسی قرار دادند. نتایج نشان داد که زاویه حمله، عرض تیغه و عمق کار بر مقاومت کششی تأثیر معنی­داری داشت. با افزایش زاویه حمله از 30 به 90 درجه مقاومت کششی افزایش یافت و با افزایش دو برابری عرض کار، مقاومت کششی 35 درصد افزایش یافت []. آلوکو و سیج (2000) تأثیر زاویه حمله بر نوع و ویژگی های شکست خاک در جلوی تیغه پهن را بررسی نمودند. نتایج نشان داد که با افزایش زاویه حمله تیغه، سطح تماس بین خاک و فلز افزایش یافت که موجب افزایش مقاومت کششی شد [].

زونه (1956) فرایند بریدن ، خرد­شدن ، شتاب­یافتن و بالابری خاک توسط یک تیغه صلب را مطالعه نمود و نتیجه گرفت حدود 60 درصد مقاومت موجود در برابر حرکت تیغه در خاک به علت اصطکاک بین خاک و تیغه واصطکاک داخلی خاک است [].

شکافتن خاک متراکم شده توسط یک عمیق­کار مرسوم در عمق مورد نظر، نیازمند نیروی کششی بالا و همچنین باعث افزایش مصرف سوخت، افزایش استهلاک وتولید کلوخه­های بزرک می­شود []. بررسی ولف و گارنر []. درمورد انرژی لازم برای خاک­ورزی در سه عمق مختلف در خاک­های لوم شنی، حاکی از این است که عمق زیرشکن­زنی اثر معنی­داری بر مقاومت کششی و انرژی مکانیکی لازم برای خاک­ورزی دارد. در آزمایش­های آنها، وقتی که عمق از mm280 به mm440 تغییر نمود، مقاومت کششی برای هر شاخه زیرشکن از kN 5/2 به kN2/6 افزایش یافت []. دربررسی اثرشکل زیرشکن، اسمیت و ویلفورد )1988( گزارش نمودند که مقاومت کششی زیرشکن نوع پارابولیک، کمتر از زیر­شکن معمولی یا تریپلیکس بود و بیش­ترین نیروی عمودی (پایین­سو ) و کم­ترین مقدار لغزش چرخ­ها مربوط به زیرشکن پارابولیک بود []. پاین و تانر (1959) در تحقیقی جامع، اثر تغییر زاویه حمله زیرشکنمرسوم[5] را بر مقاومت کششی و سطح مقطع به­هم خورده خاک مورد بررسی قرار دادند. افزایش زاویه حمله از 20 به 60 درجه بطور معنی­دار موجب افزایش مقاومت کششی گردید؛ اما سطح مقطع به­هم خورده خاک تغییر معنی­داری نداشت [].گادوین (2007) مطابق با شکل (2-1) نشان داد که مقاومت کششی ابزار خاک ورز با افزایش زاویه حمله افزایش می­یابد [].

همت و همکاران (1379) در بررسی اثر ارتعاش گزارش نموده ­اند که استفاده از ارتعاش موجب کاهش مقاومت کششی و مقاومت ویژه زیر­شکن به ترتیب به اندازه 33 و 34 درصد گردید []. نارایانارو و ورما )1982( یک کاهش 52 درصدی در مقاومت کششی یک زیر­شکن ساق ارتعاشی در دامنه mm4 و فرکانس Hz5 و سرعت پیشرویkm/h 05/2 بدست آوردند []. ساکای و همکاران (8) یک کاهش 60 درصدی در مقاومت کششی یک زیر­شکن چهار­شاخه ساق ارتعاشی در دامنهmm 5 و فرکانسHz 4/3 بدست آوردند [].

 

زاویه حمله تیغه (درجه)
شکل 2-1- تغییرات مقاومت کششی ابزار خاک ورز با افزایش زاویه حمله

 

نوع و درجه بهم خوردگی خاک یکی از عوامل تعیین کننده در انتخاب ادوات خاک­ورزی می­باشد ولی باید نیروی موررد نیاز برای کشش و نفوذ آن برای عملکرد موثر در نظر گرفته شود.

 

طبق نتایج مک کیز و ماسوار (1997) تأثیر عرض و عمق کار بر سطح گسیختگی تأثیر معنی­داری داشت و با افزایش عمق و عرض کار سطح گسیختگی افزایش یافت، ولی تغییر زاویه حمله تأثیر معنی­داری بر سطح گسیختگی نداشت [].

کاهش مقدار مقاومت ویژه ابزار(نسبت مقاومت کششی به سطح مقطع بهم خورده خاک) بسیار مهم­تر از کاهش مقاومت کششی آن می­باشد []. با افزایش زاویه حمله، مقاومت ویژه افزایش یافت و حداقل مقاومت کششی در عمق کم­تر و زاویه حمله کوچک­تر بود [].

ازجمله تکنیک­های استفاده شده برای کاهش مقاومت ویژه خاک وکوچک کردن کلوخه­های ایجاد شده، استفاده کردن از عامل­های خاک­ورزی در عمق کم­تر، در جلوی ابزار اصلی و همچنین استفاده کردن از باله­ها روی زیرشکن­ها می­باشد.

اسپور و گادوین (1978) گزارش کردند که اضافه کردن باله به پاشنه ابزار زیرشکن، به ازای افزایش30 درصد در نیروی کششی باعث دو برابر شدن به­هم­خوردگی شد. این افزایش معنی­دار در سطح مقطع خاک به­هم­خورد، باعث کاهش 30 درصدی در مقاومت ویژه شد [].

گادوین و اسپور (1984)، گزارش کردند که فاصله­ی عرضی بهینه برای کاهش مقاومت ویژه بین دو زیرشکن بدون باله، هنگامی که آن­ها در یک عمق کار می­ کنند، 5/1 برابر عمق کاری آن­ها می­باشد ولی این در حالی است که برای 2 زیرشکن با باله، این فاصله 2 برابر عمق کاری زیرشکن­ها می­باشد [].

استفاده کردن ازابزار سطحی­کار جلوی ابزار اصلی موجب افزایش عمق بحرانی خاک می­شود [] و موجب کاهش در نیروی کششی و تولید خاک زراعی بهتر می­شود [] وهمچنین موجب بهبود راندمان کاری (حجم خاک نرم شده تقسیم بر نیروی کششی مالبندی) در شکافنده­های عمیق­کار می­شود [].

گادوین واسپور )1977( گزارش نمودند که اضافه کردن باله و ابزار سطحی­کار جلوی ابزار عمیق­کار منجر به افزایش به­هم­خوردگی خاک در عمق، کاهش مقاومت ویژه، افزایش عمق بحرانی و آرایش موثر­تر خاک شده است. همچنین گزارش نمودند که فاصله­ی موثر بین عامل­های خاک­ورزی با بهره گرفتن از ابزار سطحی­کار جلوی ابزار عمیق­کار وباله، افزایش می­یابد آن­ها گزارش کردند که عمق بهینه برای ابزار جلویی، برابر عمق ابزار عقبی، فاصله­ی عرضی بهینه برای دو سطحی­کار در آرایش زیگزاگ، 5/2 برابر عمق ابزار عقبی و فاصله­ی طولی بهینه، بین ابزار جلویی و عقبی، بزرگتر یا مساوی 5/1 برابر عمق ابزار عقبی می­باشد[].

گادوین و اسپور (1984)، گزارش کردند که هنگامی که یک سطحی­کار به صورت هم­راستا در جلوی یک عمیق­کار استفاده شود، مقاومت کششی مورد نیاز افزایش می­یابد. این افزایش در مقاومت کششی زمانی ماکزیمم می­شود که عمق ابزار سطحی­کار، نصف عمق ابزار عمیق­کار باشد. این درحالیست که سطح مقطع خاک به­هم­خورده نسبت به تک شاخه عمیق­کار کاهش می­یابد. در نتیجه مقاومت ویژه به صورت معنی­داری افزایش پیدا می­ کند. طبق گزارشات آن­ها اضافه کردن دو سطحی­کار در جلوی عمیق­کار به صورت زیگزاگ نسیت به تک شاخه­ی عمیق­کار (زیرشکن)، مقاومت کششی، تغییر معنی­داری نداشت ولی سطح مقطع خاک به­هم­خورده در آرایش زیگزاگ به صورت معنی­داری بیش­تر بود، در نتیجه مقاومت ویژه در آرایش زیگزاگ به صورت معنی­داری کم­تر شد [].

کاسیسرا و همکاران (2005) در تعیین مطلوب­ترین عمق ابزار سطحی­کار جلوی عمیق­کار (که در آن نسبت خاک به­هم­خورده به نیروی لازم بیش­ترین مقدار باشد) در آرایش دو سطح­کار هم­راستا، برای بهینه کردن انرژی مورد نیاز،گزارش دادند که مطلوب­ترین عمق برای ابزار جلویی، زمانی خواهد بود که عمقی برابر 80% عمق ابزار عقبی (عمیق­کار) داشته باشد، زیرا تنها در این حالت است که هر دو ابزار جلویی و عقبی، هر دو بالای عمق بحرانی کار می­ کنند و اگر این نسبت رعایت نشود، حداقل یکی از ابزار­ها، زیر عمق بحرانی کار می­ کنند آن­ها برای مطلوب ترین فاصله­ی طولی نیز معادله­ی 2-1 را پیشنهاد دادند

معادله 2-1
                              
 
 
 
 
 

که θ، α، β، D، d و به ترتیب زاویه­ی گسیختگی هلالی لبه­ی گوه،زاویه­ی حمله (درجه)، زاویه­ی بین صفحه­ی گسیختگی ابزار جلویی / عقبی با سطح خاک (درجه)، عمق ابزار عقبی، عمق ابزار جلویی می­باشند و در پایان ذکر کردند که عواملی از جمله، نوع خاک، سرعت ابزار­ها، هندسه­ی ابزار­ها و درصد رطوبت می ­تواند نتایج این پژوهش را دچار تغییر کند [].

در به کارگیری ابزار­های چند سطح­کار، حمزه و همکاران (2011) گزارش نموده اند که متصل کردن بیش از یک ابزار سطحی­کار در جلوی ابزار اصلی به صورت هم­راستا تاثیر معنی­داری در کاهش نیروی کشش نداشت و در مورد اثر باله­ها بر نیروی کشش گزارش نموده ­اند که اضافه کردن باله پشت ابزار های سطحی­کار نیروی کشش مورد نیاز را برای شکافتن خاک افزایش نمی­دهد [].

حمزه و همکاران (2011) در به کارگیری ابزار­های دو سطح­کار گزارش دادند که استفاده از ابزار­های سطحی­کار با عمق 10، 15 در جلوی ابزار عقبی با عمق 30 سانتی­متر در آرایش دو سطح­کار هم­راستا نسبت به تک شاخه اصلی با عمق 30 سانتی­متر در خاک رسی، به ترتیب دارای 8/17 و 1/3 درصد مقاومت کششی کم­تر می­باشند در حالی­که با افزودن سطحی­کار با عمق 20 سانتی­متر جلوی ابزار اصلی ( عمق 30 سانتی­متر)، مقاومت کششی به اندازه­ 1/4 درصد افزایش یافت آن­ها همچنین گزارش دادند که به کار

 

-اساس تجربی دیدگاه انگیزشی یادگیری مشارکتی

شواهدی از کاربرد علمی یادگیری مشارکتی در مدارس وجود دارد که این ادعای متخصان انگیزش را تأیید می‏کند که پاداش‏های گروهی و ساختارهای هدفمند پیشرفت تحصیلی را در این روش افزایش می‏دهد. برای مثال در تکنیک گروه‏های دانش‏آموزی با سطوح پیشرفت مختلف، دانش‏آموزان با سطوح پیشرفت و توانایی‏های مختلف در گروه قرار می‏گیرند و با همدیگر برای یادگیری مباحث تدریس شده توسط معلم و یا مباحث جدید فعالیت می‏کنند و در امتحانات به صورت فردی شرکت می‏کنند در هر گروه بر اساس درجه‏ای که همه اعضای آن پیشرفت کرده اند. پاداش دریافت می‏کنند و تنها گروهی می‏تواند پاداش  دریافت کند که همه اعضای آن مطالب را یاد گرفته باشند.

 

-دیدگاه انسجام اجتماعی روش یادگیری مشارکتی

طبق دیدگاه انسجام اجتماعی یادگیری مشارکتی در پیشرفت به میزان زیادی با انسجام گروه بستگی دارد. بر این اساس دانش‏آموزان به هم گروه‏های خویش در یادگیری مطالب کمک می‏کنند و هر کدام موفقیت

 

دیگری را می‏خواهد این دیدگاه شبیه دیدگاه انگیزشی است که در آن بر تأکید توضیحات شناختی در اثربخشی روش یادگیری مشارکتی کمتر از توضیحات انگیزشی تأکید می‏شود. در تئوری انگیزشی راجع به یادگیری مشارکتی ادعا می‏شود که به دانش‏آموزان حداقل در بضعی از قسمت‏ها به خاطر علاقه‏ای که به هم گروهی‏های خود دارند به آنها کمک می‏کنند تا مطالب را یاد بگیرند ولی در نظریه انسجام اجتماعی اعتقاد بر این است که دانش‏آموزان به خاطر مراقبت از گروه است که به یکدیگر در یادگیری کمک می‏کنند.

 

-دیدگاه شناختی روش یادگیری مشارکتی

تحقیق در زمینه روان شناختی نشان داده است که اگر قرار است اطلاعات در حافظه به اطلاعاتی که قبلا در آنجا وجود داشته اند ربط داده شود یادگیرنده باید به بازسازی شناختی مواد مورد یادگیری بپردازد. یکی از موثرترین شیوه‏های انجام عمل فوق توضیح دادن مطالب برای شخص دیگری می‏باشد. آموزش به وسیله همکلاسی‏ها (گروه‏های همتا، هم برای آموزش دهنده و هم برای فراگیری فواید زیادی دارد).

چکیده

این پژوهش با هدف مطالعه عوامل اجتماعی مؤثر بر گرایش به نزاع‌های خیابانی در شهرستان بندرعباس ‌‌‌‌‌و ‌‌ارتباط آن با متغیرهای مستقل کنترل اجتماعی غیررسمی، از خود بیگانگی اجتماعی، انسجام اجتماعی، هوش‌ فرهنگی و ویژگی‌های جمعیت شناختی انجام‌ شده است. این پژوهش از نوع توصیفی- تبیینی است که مبتنی بر روش پیمایش است. جمعیت آماری مردان 15 تا 50 ساله شهرستان بندرعباس هستند که 383 نفر به‌ عنوان نمونه تعیین و با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای مطبق انتخاب شدند. داده‌های این پژوهش علاوه بر روش کتابخانه‌ای با استفاده از تکنیک پرسشنامه جمع‌آوری‌ شده است. برای اعتبار و روایی آن از اعتبار صوری و برای میزان اعتماد یا پایایی مقیاس ها، از آلفای کرونباخ بهره گرفته‌ایم. نتایج پژوهش نشان داد که مؤلفه کنترل خانواده به ‌عنوان یکی از دو مؤلفه متغیر مستقل کنترل اجتماعی غیررسمی با گرایش به نزاع خیابانی رابطه معنی‌داری ندارد؛ اما بین مؤلفه دوم متغیر مستقل کنترل اجتماعی غیررسمی یعنی تأثیرپذیری از دوستان با گرایش به نزاع خیابانی رابطه منفی و معنی‌داری وجود دارد و همچنین بین متغیر های مستقل از خود بیگانگی اجتماعی، انسجام اجتماعی و برخی ویژگی‌های جمعیت شناختی (سن، وضعیت تأهل، تحصیلات و درآمد متوسط خانواده) و گرایش به نزاع رابطه منفی و معنی‌داری وجود دارد؛ اما وضعیت اشتغال و متغیر هوش فرهنگی با گرایش به نزاع خیابانی رابطه معنی‌داری ندارند.

کلمات کلیدی: نزاع‌های خیابانی، کنترل اجتماعی غیررسمی، از خود بیگانگی اجتماعی، انسجام اجتماعی، هوش فرهنگی

فهرست مطالب

عنوان………………………………………………………………………….. شماره صفحه

فصل اول: کلیات

1-1- مقدمه…………………………………………………………………………………. 1

1-2- طرح و بیان مسئله…………………………………………………………………. 2 

1-3- اهمیت مسئله و ضرورت پژوهش…………………………………………….. 5

1-4- اهداف تحقیق………………………………………………………………………. 7    

1-4-1- هدف کلی……………………………………………………………………….. 7

1-4-2- اهداف جزئی……………………………………………………………………. 7

1-5- سؤال‌های تحقیق………………………………………………………………….. 7

1-6- تعریف مفاهیم اساسی تحقیق…………………………………………………… 8

فصل دوم: مبانی نظری و پیشینه تحقیق

2-1- پژوهش‌های انجام ‌شده داخلی……………………………………………….. 11

2-2- پژوهش‌های انجام ‌شده خارجی……………………………………………… 14

2-3- مبانی نظری

2-3-1- آنومی دورکیم و مرتن ……………………………………………………… 15

2-3-2- پیوند افتراقی ساترلند……………………………………………………….. 20

2-3-3- فضای عاطفی دوروتی لاونولث………………………………………….. 21

2-3-4- نظریه نوسازی هیگن………………………………………………………… 22

2-3-5- نظریه کنترل اجتماعی هیرشی……………………………………………… 23

2-3-6- از خود بیگانگی اجتماعی………………………………………………….. 27

2-3-7- انسجام اجتماعی…………………………………………………………….. 31

2-3-8- هوش فرهنگی………………………………………………………………… 34    

2-4- چارچوب نظری…………………………………………………………………. 37

2-5- ارائه مدل…………………………………………………………………………… 41

2-6- فرضیه های تحقیق………………………………………………………………. 42

فصل سوم: روش‌شناسی تحقیق

1-3- جامعه آماری…………………………………………………………………….. 44

2-3- روش تحقیق……………………………………………………………………… 44

3-3- ابزارهای اندازه‌گیری و روش گردآوری اطلاعات………………………… 44

3-4- حجم نمونه و روش نمونه‌گیری………………………………………………. 46

3-5- تعریف مفهومی و عملیاتی متغیرهای مستقل و وابسته …………………. 48

3-6- اعتبار و روایی پرسشنامه……………………………………………………… .54

3-7- روش تجزیه‌وتحلیل داده‌ها……………………………………………………. 55

فصل چهارم: تجزیه‌وتحلیل

4-1- مقدمه………………………………………………………………………………. 58

4-2- آمار توصیفی……………………………………………………………………… 58

4-2-1- توزیع فراوانی سن………………………………………………………….. 59

4-2-2- توزیع فراوانی وضعیت تأهل……………………………………………… 60

4-2-3- توزیع فراوانی وضعیت اشتغال……………………………………………. 61

4-2-4- توزیع فراوانی تحصیلات………………………………………………….. 63

4-2-5- توزیع فراوانی متوسط درآمد خانواده……………………………………. 64

4-2-6- توزیع فراوانی متغیر گرایش به نزاع خیابانی…………………………… 66

4-2-7- توزیع فراوانی مؤلفه کنترل خانواده………………………………………. 67

4-2-8- توزیع فراوانی مؤلفه تأثیرپذیری از دوستان…………………………….. 68

4-2-9- توزیع فراوانی متغیر از خودبیگانگی اجتماعی…………………………. 69

4-2-10- توزیع فراوانی متغیر انسجام اجتماعی…………………………………. 70

4-2-11- توزیع فراوانی متغیر هوش فرهنگی……………………………………. 71

4-3- آمار استنباطی…………………………………………………………………….. 73

4-3-1- روش‌های آزمون نرمال بودن توزیع داده‌ها……………………………. 73

4-3-2- ضریب همبستگی سن با گرایش به نزاع خیابانی…………………….. 74

4-3-3- آزمون مقایسه میانگین گرایش به نزاع‌های خیابانی برحسب وضعیت

تأهل………………………………………………………………………………………… 75

4-3-4- آزمون مقایسه میانگین گرایش به نزاع‌های خیابانی برحسب وضعیت

 اشتغال…………………………………………………………………………………….. 76

4-3-5- ضریب همبستگی سطح تحصیلات با گرایش به نزاع خیابانی……. 77

4-3-6- ضریب همبستگی متوسط درآمد خانواده با گرایش به نزاع خیابانی. 77

4-3-7- ضریب همبستگی کنترل خانواده با گرایش به نزاع خیابانی…………. 78

4-3-8- ضریب همبستگی تأثیرپذیری از دوستان با گرایش به نزاع خیابانی. 78

4-3-9- ضریب همبستگی از خود بیگانگی اجتماعی با گرایش به نزاع خیابانی                79

4-3-10- ضریب همبستگی انسجام اجتماعی با گرایش به نزاع خیابانی……. 79

4-3-11- ضریب همبستگی هوش فرهنگی با گرایش به نزاع خیابانی………. 80    

4-4- ماتریس همبستگی متغیر وابسته با متغیرهای مستقل……………………… 81

4-5- تحلیل رگرسیون چند متغیره گرایش به نزاع‌های خیابانی………………. .83

4-6- تحلیل مسیر………………………………………………………………………. 86

فصل پنجم: بحث و نتیجه‌گیری

5-1- مقدمه………………………………………………………………………………. 90

5-2- خلاصه‌ای از یافته‌های توصیفی………………………………………………. 91

5-3- خلاصه‌ای از یافته‌های استنباطی………………………………………………. 92

5-4- مقایسه نتایج تحقیق با نتایج تحقیقات پیشین……………………………… 93

5-5- پیشنهادات………………………………………………………………………… 99

5-6- محدودیت‌های پژوهش………………………………………………………. 100

5-7- منابع………………………………………………………………………………. 101

پیوست

پرسشنامه………………………………………………………………………………… 110

توزیع فروانی جداگانه گویه های تمامی متغیرها    116

مقدمه

خشونت و نزاع پدیده‌ای است که قسمت اعظم تاریخ مدون انسان پیرامون آن رقم خورده است. کوالسکی بر اساس پژوهش‌های انجام ‌شده خود می‌نویسد: از 5600 سال قبل تا امروز، بشر فقط 292 سال در صلح و صفا گذرانده و بقیه را در جنگ و ستیز بوده ‌است (باقری،1387: 2). خشونت و پرخاشگری یک معضل اجتماعی در جوامع ما است که بر زندگی هزاران نفر در هر سال تأثیر می‌گذارد. خشونت‌های شدید علیه جان و مال افراد باعث ایجاد ترس در جامعه شده است. خشونت و جرائمی همچون نزاع، قتل، همسر کشی، آدم‌ربایی و تهدیدات جدی علیه امنیت جامعه از این جمله می‌باشند، ترس از خشونت هم می‌تواند تحرک و آزادی افراد را کم کند و هم باعث می‌شود که آن‌ها نتوانند به‌ طور مناسب در فعالیت‌های اجتماعی شرکت کنند. خشونت و پرخاشگری، در سطوح جنبه‌های مختلف معضلی بزرگ و جهانی به شمار می‌آید و ریشه بسیاری از جرائم، نابسامانی‌ها و انحراف‌ها را باید در این امر جستجو کرد. در یک نگاه، عامل انحطاط اخلاقی و سقوط معنوی بسیاری از افراد، گروه‌ها و جوامع، خشونت و پرخاشگری است و جنگ، تجاوز، ترور، تخریب، ضرب‌وجرح و قتل، مصادیق بارز این جنبه رفتار انسان به شمار می‌آید (آذربایجانی…[و دیگران]1385: 297).     

 

1-2- طرح و بیان مسئله

منظور از نزاع، درگیری یا دعوایی ست که معمولاً با انگیزه‌های فرهنگی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی در درون یا بین جوامع شهری، روستایی یا عشایر به ‌طور محدود یا گسترده و یا به‌ صورت مسلحانه یا غیرمسلحانه بین عده‌ای از افراد به وقوع می‌پیوندد که معمولاً منجر به خسارت‌های مادی و معنوی می‌شود. درگیری‌ها و نزاع‌های قومی در هر دوره‌ای از تاریخ وجود داشته و در جوامع سنتی و ایلی این موضوع بیشتر نمود داشته است. شاید ضعف و کنترل‌های خانوادگی و اجتماعی یا نبود قوانین جزائی متقن یا عدم اجرای درست آن از سوی متولیان امرو غیره خود دلیلی بوده است که افراد هر جامعه‌ای برای رسیدن به خواسته قانونی یا غیرقانونی خود، قوم و طایفه خود را برای نزاع جمعی گسیل سازند. این مسئله در گذشته و امروز منشأ خسارات جانی و مالی فراوان شده است بنابراین نزاع در هر جامعه به ‌عنوان یکی از مسائل اجتماعی مطرح بوده است (پورافکاری، 1383: 375). در گذشته این پدیده عامل ماندگاری بسیاری از انسان‌ها، جوامع، تمدن‌ها و فرهنگ‌ها بوده است. این مسئله و چگونگی استفاده از آن در گذشته در مسائلی چون دفاع از آب، خاک، حیثیت، فرهنگ و تمدن و غیرت و حمیت مطرح بوده است؛ اما امروزه نزاع‌های خیابانی یکی از شاخص‌های خشونت در جامعه تلقی می‌شود که بین افراد به وقوع می‌پیوندد و همه‌ ساله بر اساس آمار و اخبار، تعدادی قربانی می‌گیرد. آمار سال 1382: تعداد کل معاینات بالینی 16954 مورد بوده که بالاترین آمار مربوط به معاینات نزاع است و تعداد اجساد 1902 مورد بوده است (dadgostari-hr.ir)، به گزارش ایسنا بیش از نیم میلیون تن از ایرانیان که از ابتدای سال 92 تا پایان دی ‌ماه به دلیل نزاع به مراکز پزشکی قانونی سراسر کشور مراجعه کرده‌اند 5245 تن از استان هرمزگان بوده‌اند. استان‌های تهران، خراسان رضوی و اصفهان به ترتیب دارای بیشترین آمار مراجعات نزاع به پزشکی قانونی بوده‌اند که از این بین تهران با 89 هزار و 561 مورد، خراسان رضوی با 48 هزار و 695 مورد و اصفهان با 37 هزار و 653 مورد رتبه‌های اول تا سوم بیشترین آمار نزاع را به خود اختصاص داده‌اند. در میان مراجعه کنندگان نزاع در این سه استان برای تهران 30 هزار و 386 مورد زن و 59 هزار و 175 مورد مرد، برای خراسان رضوی 15 هزار و 656 مورد زن و 33 هزار و 39 مورد مرد و برای اصفهان 11 هزار و 571 مورد زن و 26 هزار و 82 مورد مرد گزارش شده است. استان‌های بوشهر، هرمزگان و کهگیلویه و بویراحمد نیز به ترتیب با 4438، 5245 و 5719 مورد مراجعه کننده نزاع در مقام‌های چهارم تا ششم استان‌های دارای کمترین آمار نزاع قرار گرفتند (isna.ir) و در سال 1393 تعداد آمار کل نزاع 589602 تن بوده است که 6362 تن از استان هرمزگان بوده‌اند که نسبت به سال قبل افزایش داشته است (khabaronline). نزاع خیابانی کار بی‌فرجامی ست که جز دردسر و ناراحتی، زخمی شدن و گاهی مرگ و نابودی چیزی به دنبال ندارد. در نزاع جنبه مثبت و خوب وجود ندارد. نزاع‌های خیابانی همچون دیگر ناهنجاری‌های اجتماعی، مثل دزدی، الکل، مواد مخدر، جیب‌بری، سرقت مسلحانه، قتل، تجاوز، آدم‌ربایی و غیره به ‌واسطه‌ی عوامل و دلایل مختلفی رشد و وقوع می‌یابند. کارشناسان پزشکی قانونی، امداد و نجات می‌گویند بیش از نیمی از افرادی که به مراکز معاینات پزشکی‌قانونی مراجعه می‌کنند جراحت دارند و حدود ۲۰ درصد این جراحات ناشی از بروز درگیری‌ها و نزاع‌های خیابانی است. این کارشناسان خبره در سازمان‌های پزشکی قانونی، امداد و نجات هلال‌احمر استفاده از قدرت بدنی به جای منطق برای حل مسائل و مجادلات را ویژه جوامعی که هنوز شهرنشینی و مدنیت در آن‌ها رشد نکرده، می‌دانند و زور بازو و استفاده از آن برای به کرسی نشاندن و اثبات نظر ­­­خود، ویژه جوامع مکانیکی و قبیله محور است. تاریخ جامعه‌شناسی ‌و علوم‌ اجتماعی نشان ­­­­می‌دهد رشد و گسترش شهرنشینی و پیدایش جوامع ارگانیکی، استفاده از تعقل و اندیشه برای حل مسائل را نیز به دنبال دارد. از نظر نظریه‌پردازان و متخصصان علوم اجتماعی مانند دورکیم در نظریه آنومی اگر چه او به‌ طور اخص بر روی نزاع تأکید نمی‌کند، آشکارا بر این اصل تأکید دارد که فقدان اجماع در باب ارزش‌های مقرره به محو و غیبت تدریجی آتوریته و ضابطه اخلاقی منجر می‌گردد و جامعه، مدیریت مؤثر و کنترل اجتماعی لازم را بر فرد از دست می‌دهد. ثبات اجتماعی برخاسته از قواعد اخلاقی و نحوه مدیریت صحیح اجتماعی و منوط به چگونگی اعمال کنترل اخلاقی بر افراد یک جامعه است. از این‌ رو فقدان چنین ضابطه کنترلی و مدیریت اخلاقی در بروز بی‌هنجاری اجتماعی از جمله نزاع نقش اساسی ایفا می‌کند. (نظری، 1386: 94). مطابق نظریه فضای عاطفی خانواده دوروتی لاونولث، افراد نزاع را به ‌عنوان یک رفتار نابهنجار در خانواده‌ای که توأم با خشونت است می‌آموزند و یاد می‌گیرند. از دیدگاه کنترل اجتماعی، نزاع مانند دیگر اشکال بزهکاری، معلول کاهش فقدان نظارت و کنترل اجتماعی است. بر اساس نظریه کنترل می‌توان گفت، زمانی که کنترل والدین بر فرزندان ضعیف گردد متقابلاً گرایش به ‌سوی گروه‌های منحرف بیشتر می‌شود که این خود سبب گرایش به رفتار انحرافی و نزاع می‌گردد و علل وقوع آن ممکن است تحت عوامل مختلف باشد که طی وقوع آن بین جمعی از افراد جامعه درگیری فیزیکی به وجود آمده و موجب ضرب‌وجرح و حتی قتل یک یا چند نفر شود. با توجه به آن‌که شهرستان بندرعباس یک شهر تجاری است و افراد از شهرستان‌های مختلف به این شهر مهاجرت می‌کنند این وضعیت علاوه بر در پی داشتن آثار مثبت از قبیل توسعه روابط فردی، فرهنگی، اجتماعی و توسعه شهر، می‌تواند آثار نامطلوبی از قبیل اختلافات، نزاع‌ها، کشمکش‌های اجتماعی و سیاسی را به وجود آورد و انسجام و تفاهم اجتماعی را به خطر بیندازد. لذا تحقیق حاضر در نظر دارد به بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر گرایش به نزاع‌های خیابانی در شهر بندرعباس بپردازد تا در جهت رفع مکانیسم‌های آن فرهنگ‌سازی کرده و با ‌‌‌‌‌‌‌‌‌نظارت صحیح به‌ جای اعمال رویه‌های نامطلوب برای این مسئله بسترهای مناسب ‌‌و لازم را برای کاهش نزاع فراهم آورد، در این پژوهش سعی شده پاسخگوی سؤالات زیر باشیم:

1) آیا عوامل اجتماعی در گرایش به نزاع خیابانی تأثیرگذار هستند؟

2) و اگر تأثیرگذار هستند، سهم هر کدام از این عوامل چقدر است؟

اهمیت مسئله و ضرورت پژوهش

افزایش آمار درگیری و نزاع خیابانی ذهن را به این ‌سو می‌برد که آستانه تحمل و مدارا در میان مردم کاهش ‌یافته است و نسبت به ارائه راهکار از سوی جامعه‌شناسان، برای مقابله با این معضل جدی، هنوز اهتمامی صورت نگرفته است. اگر به مراکز پزشکی قانونی در شهرها بروید و صف انبوهی از طرفین نزاع و درگیری را می ببینید که به‌ صرف مسائل پوچ و پیش‌پاافتاده حسابی به هم تاخته و گریبان ‌دریده‌اند و همدیگر را زخمی کرده‌اند. گسترش نزاع‌های خیابانی در برخی موارد به خسارات جبران ‌ناپذیری از جمله قتل و مجروحیت‌های بسیار خطرناک منجر می‌شود. هر روز ما در کوچه و خیابان شاهد دست ‌به‌ یقه شدن عده‌ای هستیم که بدون توجه به سرانجام رفتارهای خود با هم درگیر می‌شوند و متأسفانه گاه حوادث دلخراش و بعضاً غیر قابل جبرانی را رقم می‌زنند. یادگیری مسائلی مانند خونسردی، متانت، تأمل، تفکر و چاره‌جویی برای حل مشکل در سرنوشت انسان و نحوه زندگی او در تمام دوران مؤثر است. شخصیت افراد در بروز درگیری‌ها هم مؤثر است. افرادی که دارای هدف و برنامه‌ریزی در زندگی هستند و بسیاری از مشکلات را پیش‌بینی می‌کنند و با آمادگی قبلی برای هر موردی اقدام می‌کنند، کمتر باعث درگیری، ضرب‌وجرح و منازعه می‌شوند و حال ‌آن‌که نقطه مقابل آن‌ها افرادی هستند بدون برنامه و باری به هر جهت که نمی‌دانند چگونه زندگی خود را می‌گذرانند، این دسته افراد هم بیشتر برای دیگران مشکل ایجاد می‌کنند و هم به دلیل برخورد، دیگران هم با نگاه خصمانه‌تری به آن‌ها می‌نگرند. آن‌چه اکنون برای مردم ما مهم است، پیشگیری از این نوع درگیری‌هاست و این‌که چگونه می‌توانیم از این اتفاقات جلوگیری کنیم (روزنامه جمهوری اسلامی،22/06/90). می‌توان گفت نزاع‌های خیابانی و ناهنجاری‌هایی که در جامعه مشاهده می‌شود، زاییده مشکلاتی است که در جامعه وجود دارد و سبب می‌شود افراد هر چند ناخواسته دست به پرخاشگری بزنند و وقتی افراد در مقابل رفتار تحقیرآمیز یا ناعادلانه قرار می‌گیرند واکنش دفاعی وی به‌ صورت خشم بروز می‌کند به همین دلیل نزاع‌های خیابانی زنگ خطری برای جامعه است و بیشترین موارد درگیری‌ها بین افراد جوان صورت می‌گیرد که این افراد ویژگی‌هایی مانند ناپختگی، بی‌تجربگی، انرژی زیاد و تحریک‌پذیری دارند و مستعد درگیری و زدوخورد و پیامدهای آن هستند. خشونت خیابانی بار مالی نیز به دنبال خواهد داشت. آسیب‌های ایجاد شده موجب پرداخت دیه شده و باعث می‌شود هر دو طرف از کار یا مدرسه خود بازبمانند. آسیب‌هایی که موجب ناتوانی دائمی می‌شود، تأثیرات اجتماعی، احساسی و اقتصادی زیادی برای فرد