• • رهبری

• • انگیزش

• • ارتباط (رضائیان، ۱۳۹۰).

۲-۳-۵- کنترل
کنترل فرآیندی مستمر برای اطمینان از انطباق نتایج واقعی با برنامه‌های پیش بینی شده است. کنترل ابزاری برای ارزیابی اثربخشی و کارایی سایر فعالیت‌های مدیریت، یعنی برنامه‌ریزی، سازماندهی، تأمین نیروی انسانی و رهبری است. مراتب کنترل و مصادیق آن کنترل دارای گستره وسیع و مراتب و اشکال گوناگونی می‌باشد که از آن جمله می‌توان به: نظارت و هدایت حین اجرا، اندازه‌گیری فعالیت‌ها، فرآیندها و نتایج، مانیتورینگ، انواع ممیزی، ارزیابی، رسیدگی و بازنگری و … و روش‌های کسب اطمینان از حصول اهداف و برنامه‌ها و اجرای اصلاحات مورد نظر اشاره کرد (روزنامه کار و جامعه، ۱۳۸۲).

متغیرهای کلیدی در طراحی کنترل مدیریت با توجه به اینکه نظام‌های کنترل مدیریت باید به نحوی طرح‌ریزی شوند که با ارائه اطلاعاتی در زمینه ارزیابی عملکرد سازمان، رسیدن به اهداف را از طریق اجرای استراتژی‌ها تسهیل نمایند پس باید ارائه کننده سنجش‌های مناسب باشند (آنتونی رابرت، ۱۳۸۸).
تشخیص متغیرهای کلیدی مستلزم آگاهی کامل از وضعیت اقتصادی سازمان خواهد بود. متغیرهای کلیدی ممکن است عوامل داخلی یا خارجی باشند. متغیرهای کلیدی داخلی در اصل نقطه‌های خطرجویی در کل نظام یک سازمان هستند که فعالیت‌ها ممکن است در آنجا از کنترل خارج شده و یا از برنامه‌های مدیریت منحرف شده باشند. متغیرهای کلیدی خارجی، عواملی هستند که به میزان زیادی از کنترل مستقیم سازمان‌ها خارج هستند. متغیرهای کلیدی دارای ویژگی‌هایی به این شرح هستند:

1. 1. در شرح علل موفقیت و شکست سازمان، از اهمیت زیادی برخوردارند.

1. 1. اغلب به سبب دلایلی که توسط مدیران کنترل ناپذیرند، به سرعت تغییر پذیرند.

1. 1. زمانی که تغییری رخ می‌دهد، به اندازه‌ای اهمیت می‌یابند که به کنش فوری نیاز می‌باشند.

1. 1. متغیـر یا به طـور مستـقیم و یا از طریق جانشین سنجـیده می‌شود. به طور مثال رضایت مشتری به طور مستقیم قابل سنجش نیست، اما جانشین آن یعنی «تعداد دفعات برگشت از فروش» یک متغیر کلیدی است (آنتونی رابرت، ۱۳۸۸).

یکی از راه‌های تشخیص متغیرهای کلیدی این است که به کارهایی که شرکت می‌کند، بنگریم و بپرسیم که چرا مشتریان علاقه‌مند به پرداخت در مقابل وظایف انجام شده در شرکت هستند.
۲-۴- مهارت‌های مدیریتی
واژه مهارت دلالت بر عقیده‌ای دارد که قابلیت فرد برای انجام وظایف مدیریتی را امری ذاتی نمی‌داند. مهارت آموختنی است و می‌توان آن را از طریق تجربه و آموزش رسمی افزایش داد.
کاتز^[۲] در سال ۱۹۷۴ مهارت‌های مورد نیاز مدیران در تمام انواع سازمان‌ها را مهارت‌های ادراکی، انسانی (میان فردی) و فنی می‌داند.
۲-۴-۱- مهارت‌های ادراکی
یعنی توانایی درک پیچیدگی‌های کل سازمان و تصور همه عناصر و اجزای تشکیل‌دهنده کار و فعالیت سازمانی به صورت یک کل واحد (سیستم). به عبارت دیگر توانایی درک مشکلات کلی سازمان و اینکه هر کاری مخصوص چه بخشی از سازمان است. آگاهی از روابط و شناخت اجزا و عناصر مهم در موقعیت‌های مختلف، مدیر را قادر می‌سازد که به طریقی تصمیم‌گیری یا اقدام کند که موجبات اثربخشی سازمان و رضایت کارکنان آن را فراهم نماید. اکتساب مهارت ادراکی (یا مفهومی) مستلزم آموزش نظریه‌های علوم رفتاری بویژه تئوری‌های سازمان، مدیریت و تصمیم‌گیری و کاربرد عملی آن‌هاست. امروزه دوره‌های آموزش دانشگاهی در رشته‌های تخصصی، آشنایی با نگرش و روش‌های سیستمی و استفاده از یافته‌های مطالعات و تحقیقات راجع به سازمان‌ها، زمینه دستیابی به مهارت ادراکی در مدیریت را فراهم می‌سازند. مدیر آموزشی برای اینکه بتواند محیط آموزشی را بشناسد، روابط متقابل میان عوامل مختلف را درک کند، اولویت‌های آموزشی را تشخیص دهد، تصمیمات مؤثر اتخاذ کند و با اقدامات خود بهترین نتایج را عاید نظام آموزشی سازد، باید از مهارت ادراکی قابل ملاحظه‌ای برخوردار باشد (رضائیان، ۱۳۹۰).
الزامات مهارت‌های اداراکی برای مشاغل مدیریتی براساس مدل کاتز عبارتند از:
- توانایی ایجاد طرحهای نو برای افزایش بهره وری سازمان
- توانایی مدیریت بحران (شناسایی فرصتها و تهدیدهای محیطی و ارائه راهبردهای اساسی، خلاقانه و سریع)
- توانایی تحلیل موقعیتها به صورت واقعبینانه و تصمیمگیری مناسب
- توانایی شناسایی مشکل و تفکر حل مسأله در سازمان
- توانایی برخورداری از مدیریت ریسک (تشخیص، تجزیه و تحلیل و پاسخدهی)
- توانایی ارزیابی علمی عملکرد کارکنان و سازمان و ارائه راهکارهای مناسب جهت رفع کاستی‌ها
- توانایی هدایت و رهبری واحدها و سازمان‌های تابعه
- شناخت فرصتها و امکانات فرابخشی در بهسازی توسعه و سازمان
- شناخت بازارها و مشتریان بالقوه سازمان به منظور تدوین طرحهای توسعه استراتژیک سازمانی
-  توانایی نگریستن به سازمان به عنوان یک کل و ارتباط اجزاء با یکدیگر برای تحقق مأموریت‌ها و اهداف سازمان (تفکر استراتژیک)
- برخورداری از توانایی تجزیه و تحلیل مسائل سازمان در ارتباط با شرایط و ویژگی‌های سازمان
- شناخت روندها و تحولات مرتبط با مأموریتها و اهداف سازمان در سطح بین المللی و منطقهای
- توانایی تعیین موقع اولویتهای کاری
- شناخت دقیق تغییرات و تحولات اقتصادیـ اجتماعی مرتبط با سازمان در سطح ملی (رضائیان، ۱۳۹۰).
۲-۴-۲- مهارت‌های میان فردی یا انسانی
یعنی داشتن توانایی و قدرت تشخیص در زمینه ایجاد محیط تفاهم و همکاری و انجام دادن کار به وسیله دیگران، آگاهی از فن تشویق و کنار گرفتن شیوه‌های رهبری موثر. مهارت انسانی در نقطه مقابل مهارت فنی است. یعنی کار کردن با مردم در مقابل کار کردن با اشیا و چیزها. داشتن مهارت‌های انسانی مستلزم آن است که شخص بیش از هر چیز خود را بشناسد، به نقاط ضعف و قوت خود آگاه باشد. عقاید و افکارش برخوردار و روشن باشند، اعتماد به نفس داشته باشد، به دیگران اعتماد کند، به عقاید، ارزش‌ها و احساسات آنان احترام بگذارد، آنان را درک کند، از تأثیر گفتار و کردار خویش بر دیگران آگاه باشد و بتواند محیط امن و قابل قبولی برای جلب همکاری دیگران فراهم سازد. مهارت‌های انسانی به آسانی قابل حصول نیستند و فنون و روش‌های مشخصی ندارند. امروزه دانش‌ علمی در قلمرو روان‌شناسی، روان‌شناسی اجتماعی و مردم‌شناسی و تجربه و کارورزی در شرایط گروهی و اجتماعی، به طور غیرمستقیم زمینه دستیابی به مهارت‌های انسانی را فراهم می‌سازند. کنش و واکنش متقابل با مردم و حساسیت نسبت به انگیزه‌ها، انتظارات و رفتارهای آنان کمک می‌کنند تا شخص به مرور بتواند علل و عوامل شکل‌دهنده رفتار انسان را درک کرده راه و رسم کار کردن با مردم و اثرگذاری بر رفتار آنان را بیاموزد (دالتون، ۱۳۸۷).
الزامات مهارت‌های انسانی برای مشاغل مدیریتی بر اساس مدل کاتز عبارتند از:
- پرورش خلاقیت کارکنان
- کسب دانش و اطلاعات در زمینه رهبری به منظور تأثیرگذاری در رفتار دیگران
- توانایی تشویق کارکنان به توسعه مهارت‌ها و توانمدی‌های خود
- آشنایی با بهداشت روانی محیط کار و نحوه برخورد با فشارهای روانی
- توانایی کاهش مقاومت کارکنان در برابر تغییر و تحولات سازمان
- توانایی تشخیص مشکلات رفتاری کارکنان و انجام اقدامات لازم
- آشنایی با تئوری‌های انگیزش به منظور ایجاد انگیزه در خود و کارکنان
- توانایی همکاری اثربخش با سایر مدیران برای حل مسائل سازمان
- توانایی برقراری ارتباطات انسانی با کارکنان در محیط کار
- توانایی ایجاد روحیه همکاری و کار گروهی بین کارکنان (دالتون، ۱۳۸۷).
۲-۴-۳- مهارت فنی
یعنی دانایی و توانایی در انجام دادن وظایف خاص که لازمه آن ورزیدگی در کاربرد فنون و ابزار ویژه و شایستگی عملی در رفتار و فعالیت است. مهارت‌های فنی از طریق تحصیل، کارورزی و تجربه حاصل می‌شوند. مدیران معمولاً این مهارت‌ها را طی دوره‌های آموزشی یا کارآموزی فرا می‌گیرند نظیر دانش، فنون و روش‌های برنامه‌ریزی،‌ بودجه‌بندی، کنترل، حسابداری، امور مالی، کارگزینی کارپردازی و غیره.
ویژگی بارز مهارت فنی آن است که به بالاترین درجه شایستگی و خبرگی در آن می‌توان دست یافت، زیرا این نوع مهارت دقیق، مشخص، دارای ضوابط عینی و قابل اندازه‌گیری است. از این رو، کنترل و ارزشیابی آن هم در جریان آموزش و هم در مرحله کاربرد و عمل آسان است ( رضائیان، ۱۳۹۰).
الزامات مهارت‌های فنی برای مشاغل مدیریتی بر اساس مدل کاتز عبارتند از:
- توانایی مدیریت استرس (مقابله با فشارهای روانی محیط کار و کنترل آن‌ ها)
- آشنایی با اصول هماهنگی (ایجاد وحدت و یگانگی میان فعالیتهای واحدهای مختلف به نحوی که هدف‌های واحد به طور اثربخش تحقق یابد).
- آشنایی با کنترل اثربخش (تعیین ملکها و روش‌های سنجش عملکرد و مقایسه عملکرد به نحوی که جوانب کار را در بر گیرد).
- آشنایی با اصول برنامه ریزی (تعیین و تعریف هدف‌های واحد مربوطه و تدارک پیشاپیش و دقیق اطلاعات و وسایلی که تحقق هدف‌ها را میسر میسازد).

وینهون (۱۹۹۲) معتقد است به غیر از شادمانی فراگیر که توصیف آن گذشت ما با دو نوع شادمانی دیگر مواجهیم ؛ بنابراین سه اصطلاحی که برای انواع شادمانی استفاده می­ شود عبارت است از: ۱) شادمانی فراگیر؛ ۲) سطح عاطفی لذت­جویی؛ ۳)رضایت وخرسندی(موسوی،۱۳۹۲: ۳۹).

۱. شادمانی فراگیر^[۳۰]: شادمانی فراگیر مفهومی است که پیش از این تعریف شد. این نوع شادمانی یک قضاوت کلی از زندگی است. اصطلاح کلی یا فراگیر، برای تأکید در مورد تفاوت با جزء محدودتر شادمانی که در قسمت بعدی می ­آید مورد استفاده قرار می­گیرد. این مسئله پذیرفته شده است که این اجزاء زیر مجموعه­هایی را در تخمین یا برآورد کیفیت کلی زندگی شخص تشکیل می­دهد.
۲. سطح عاطفی لذت­جویی^[۳۱]: میزان و درجه­ای است که شخص احساسات مختلف، به ویژه احساسات لذت­بخش را تجربه می­ کند. سطح عاطفی یا حسی لذت­جویی همان خلق­و­خوی نیست. ما انواع مختلفی از خلقیات را تجربه می­کنیم؛ خلق­های تعالی­طلب، خلق­های آرام، خلق­های بی­قرار، خلق­های بداخلاق و عبوس و غیره. هر یک از این خلقیات به وسیلۀ ترکیب خاصی از تجارب حسی متمایز می­ شود. یکی از این تجارب حسی، آهنگ یا ریتم لذت­جویی است. مفهوم سطح لذت­جویی تنها به لذت­هایی مربوط می­ شود که در احساسات تجربه می­ شود؛ یعنی لذت در احساس، هیجانات و خلقیات؛ بنابراین یک سطح لذت­جویی بالا ممکن است بر اساس هیجانات عشقی، گذرا و قوی، یا بر اساس خلقیات آرام­بخش، محکم و پایدار باشد.
۳. رضایت و خرسندی^[۳۲]: درجه و میزانی است که شخص احساس می­ کند آرزوهایش برآورده شده است. در این مفهوم فرض می­ شود شخص مقداری آرزوی هوشمندانه برای خودش به وجود آورده و یک باور و تصویر نیز در زمینۀ تحقیقشان تشکیل داده است. درستی واقعی این باور، در معرض خطر نیست، بلکه این مفهوم، با درک و فهم انتزاعی و ذهنی شخص ارتباط دارد؛ زمانی که میزانی از آرزوهایمان را که تا به حال رشد داده­ایم ارزیابی می­کنیم، چه بسا آنچه در آینده به ثمر می­رسد را تخمین می­زنیم. این مفهوم، مرتبط با این معناست که فرد، گذشته و آینده را در ارزیابی کردن با هم ترکیب می­ کند(همان: ۴۰).
۲-۱-۱-۱-۳. مفاهیم اساسی مرتبط با شادمانی
۲-۱-۱-۱-۳-۱. شادی،کیفیت زندگی، رضایت از زندگی و SWB (خوشبختی ذهنی)
شادمانی به معنی امروز آن، مفهومی است در درون مفهوم گسترده­ای مانند کیفیت زندگی، به ویژه در جایی که کیفیت زندگی باید از نگاه بیننده دیده شود(گالاتزر، ۲۰۰۰: ۶۰۳ ). SWB^[33] (خوشبختی ذهنی) از اواخر دهه ۱۹۵۰ میلادی برای جست­و­جوی شاخص مفید کیفیت زندگی که بر تغییرات اجتماعی و بهبود سیاست­های اجتماعی نظارت کند ظاهر شد. نقطه عطف این ادبیات کتاب­های اندروز و همکارانش در ۱۹۷۶ می­باشد. از نظر وی، اگر چه مردم در محیط­های عینی تعریف شده زندگی می­ کنند ولی با توجه به جهان ذهنی درک شده­شان واکنش نشان می­ دهند. در نتیجه SWB به عنوان یک شاخص مربوط به کیفیت زندگی برجسته شد. زمانی نفوذ آن بیشتر شد که برادبورن و همکارانش بر رضایت از زندگی و شادی به عنوان اجزای کیفیت زندگی تأکید کردند. رضایت از زندگی با توجه به تعریف کمپل و همکارانش (۱۹۷۶) فاصله درک شده افراد از آرمان­های خود است و شادی با توجه به تعریف برادبورن (۱۹۶۹) حاصل تعادل بین عاطفه مثبت و منفی است. رضایت یک ارزیابی بلند مدت از زندگی است در حالی که شادی بازتاب دلپذیر یا ناخوشایند دانستن تجربه آنی است که فرد تحت تاثیر آن قرار دارد. ساختار سه گانه رضایت از زندگی، عاطفه مثبت و عاطفه منفی به طور مکرر، بارها در مطالعات گوناگون مورد تأیید قرار گرفته است (کییز، ۲۰۰۲). در نتیجه شادمانی و رضایت از زندگی دو مؤلفۀ اصلی SWB که شادمانی به بعُد احساسی و رضایت از زندگی به بعُد شناختی خوشبختی ذهنی اشاره دارد. نتیجۀ پژوهش­ها نشان می­دهد که این دو مؤلفه به شدت با هم در ارتباطند و با این استدلال چه­بسا پژوهشگران زیادی فرض کرده ­اند این دو متغیر در عمل یک چیز را بررسی می­ کنند(موسوی، ۱۳۹۲: ۳۳).
بنا بر آنچه که ذکر شد نحوۀ محاسبۀ خوشبختی ذهنی به صورت زیر می­باشد:
رضایت از زندگی+(عاطفۀ منفی ـ عاطفۀ مثبت)= SWB(بوستیک، ۲۰۰۱: ۳۶۲).
در کل مؤلفه­ های خوشبختی ذهنی را می­توان بصورت زیر خلاصه کرد:
جدول شماره(۲-۱): مؤلفه­ های خوشبختی ذهنی

تدبیر سیاست‌ها و راهکارهای دسترسی جهانی مناسب و ابزار اجرایی آنها، در راستای اهداف ویژه‌ی اشاره شده و توسعه‌ی شاخص‌های اتصال ICT.
ایجاد و افزایش اتصال تمام مدارس، دانشگاه‌ها، موسسات، کتابخانه‌ها، ادارات پست، مراکز اجتماعی، موزه‌ها و سایر موسسات ICT در راستای راهبردهای الکترونیکی ملی، برای ایجاد قابلیت دسترسی عمومی و برای رسیدن به اهداف اشاره شده.

توسعه و تقویت زیرساخت‌های شبکه‌ای پهن باند ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی، شامل انتقال توسط سیستم‌های ماهواره‌ای و سایر سیستم‌ها، برای کمک به ایجاد تنوع در جهت تطبیق نیازهای کشورها و شهروندان آنها و برای انتقال خدمات جدید ICT. حمایت از مطالعات فنی، حقوقی و عملی توسط اتحادیه‌ی بین‌المللی مخابرات (ITU) و سایر سازمان‌های بین‌المللی مربوطه برای انجام موارد زیر:
دسترسی گسترده‌تر به منابع Orbital، هماهنگ‌سازی‌های فرکانسی جهانی و سیستم‌های استانداردسازی جهانی
تشویق همکاری بخش خصوصی/ دولتی
گسترش خدمات سریع ماهواره‌ای جهانی برای نواحی غیرقابل دسترس مانند نواحی دوردست و نواحی با جمعیت پراکنده
یافتن سیستم‌های دیگری که می‌تواند اتصال با سرعت بالا را ایجاد کند.
در نظرگرفتن نیازهای افراد مسن، افراد ناتوان، کودکان، به‌ویژه کودکان محروم از مزایای اجتماعی و سایر گروه‌های محروم و آسیب‌پذیر در راستای راهبردهای الکترونیکی ملی از راه ایجاد اقدامات اجرایی آموزشی و قانونی مناسب برای اطمینان از شمول کامل آنها در جامعه اطلاعاتی.
تشویق طراحی و تولید تجهیزات و خدمات ICT به‌صورتی که همه، از جمله افراد مسن و ناتوان، کودکان، به‌ویژه کودکان محروم از مزایای اجتماعی و سایر گروه‌های محروم و آسیب‌پذیر، بتوانند به راحتی و امکان‌پذیری بالا به آنها دسترسی داشته باشند و همچنین توسعه‌ی فناوری‌ها، برنامه‌ای کاربردی و مضامین مناسب با نیازهای آنها، با هدایت اصول مصوب بین‌المللی و توسعه آنها با بهره گرفتن از فناوری‏های مساعد.
توسعه‌ی فناوری‏های مناسب و رابط‌های رایانه‌ای غیرمتنی برای تسهیل دسترسی مردم به ICT، با هدف کاهش چالش‌های بی‌سوادی.
انجام برنامه‌های بین‌المللی تحقق و توسعه به‌منظور در دسترس قراردادن تجهیزات ICT مناسب و لازم برای کاربران.
تشویق استفاده از ظرفیت‌های بی‌سیم بلااستفاده، شامل ماهواره‌ها در کشورهای توسعه‌یافته و به‌ویژه در کشورهای در حال توسعه،‌ برای ایجاد دسترسی در نواحی دوردست، به‌ویژه در کشورهای در حال توسعه و کشورهای در حال انتقال اقتصادی و همچنین بهبود پیوند با هزینه‌ی پایین در کشورهای در حال توسعه فعالیت‌های کشورهای توسعه‌نیافته برای ایجاد و راه‌اندازی زیرساخت‌های مخابراتی در خور توجه ویژه می‌باشد.
بهینه‌سازی اتصال در بین شبکه‌های اطلاعاتی اصلی و تشویق و ترغیب به ایجاد و توسعه‌ی ستون‌های اصلی ICT و نقاط مبادله اینترنتی منطقه‌ای، برای کاهش هزینه‌های اتصال داخلی (هم‌پیوندی) و گسترش و بسط شبکه‌های دسترسی.
توسعه راهبردهایی برای افزایش اتصال جهانی مناسب و به‌موجب آن تسهیل دسترسی‌های مطلوب. هزینه‌های انتقال تجارت اینترنتی و اتصال داخلی باید براساس پارامترهای هدف‌دار، شفاف و بدون تبعیض و با توجه به فعالیت‌های جاری در این مورد باشند.
تشویق و توسعه‌ی استفاده‌ی مشترک از رسانه‌های سنتی و فناوری‏های جدید.
ج ۳) دسترسی به اطلاعات و دانش
۱۰- ICT به مردم در همه‌ی نقاط دنیا اجازه می‌دهد تا به اطلاعات و دانش، به‌صورت آنی دسترسی داشته باشند. اشخاص، سازمان‌ها و انجمن‌ها باید از دسترسی به اطلاعات و دانش بهره ببرند.
توسعه‌ رهنمودهای راهبردی برای توسعه و گسترش دامنه‌ی اطلاعات عمومی و همچنین به‌عنوان وسیله‌ای بین‌المللی برای بالابردن دسترسی عمومی به اطلاعات.
دولت‌ها باید دسترسی مناسب به اطلاعات عمومی رسمی را از راه منابع ارتباطی مناسب، به‌ویژه از راه اینترنت، فراهم کنند. تدوین و تصویب قوانینی در مورد دسترسی به اطلاعات و حفاظت از داده‌های عمومی، به‌ویژه در حوزه فناوری‏های جدید مورد تشویق قرار می‌گیرند.
افزایش مطالعات و توسعه در مورد تسهیل قابلیت دسترسی به ICT برای همه، خصوصا در نواحی محروم و گروه‌های حاشیه‌ای و آسیب‌پذیر.
دولت‌ها و سایر اعضا بایستی نقاط دسترسی عمومی اجتماعی چندمنظوره را راه‌اندازی کنند و دسترسی مناسب و رایگان به منابع ارتباطی مختلف، از جمله اینترنت را برای شهروندانشان مهیا کنند. این نقاط دسترسی عمومی باید دارای ظرفیت کافی برای کمک به کاربران در کتابخانه‌ها، موسسات آموزشی، ادارات عمومی، ادارت پست و سایر اماکن عمومی، با تأکید ویژه بر نواحی روستایی و محروم، با در نظرگرفتن حقوق مالکیت معنوی (IPRs) و تشویق استفاده از اطلاعات و تبادل دانش باشند.
تشویق مطالعات و ایجاد آگاهی بین تمام اعضا در مورد امکانات الگوهای نرم‌افزاری مختلف و ابزار ایجاد آنها، شامل نرم‌افزارهای اختصاصی، نرم‌افزارهای Open Source و رایگان، برای افزایش رقابت، آزادی انتخاب و انعطاف‌پذیری و در جهت توانمندسازی تمام اعضا برای ارزیابی راه ‌حل ‌ها برای انتخاب مناسب‌ترین راه برای دستیابی آنها به نیازهایشان.
دولت‌ها باید فعالانه استفاده از ICT را به‌عنوان ابزار اساسی کار، توسط شهروندان و ادارات محلی گسترش دهند. از این لحاظ، جامعه بین‌المللی و سایر اعضا باید ایجاد ظرفیت را برای ادارات محلی برای استفاده‌ی گسترده از ICT به‌عنوان ابزاری برای بهبود کارکرد دولت‌های محلی حمایت کنند.
تشویق مطالعات در مورد جامعه اطلاعاتی، شامل فرم‌های ابتکاری شبکه‌سازی، تطبیق زیرساخت‌ها، ابزار و برنامه‌های کاربردی ICT، که قابلیت دسترسی به ICT برای همه، به‌ویژه گروه‌های محروم از مزایای اجتماعی، تسهیل می کند.
حمایت از ایجاد و توسعه‌ی یک کتابخانه عمومی دیجیتالی و سرویس‌های بایگانی برای جامعه اطلاعاتی، شامل بازنگری راهکارها و قوانین مربوط به کتابخانه‌های ملی، توسعه‌ی یک درک جهانی از نیازهای “کتابخانه‌های هیبریدی” یا پیوندی (دارای پیوندهای متعدد با کتابخانه‌های دیگر) و رشددادن همکاری گسترده بین کتابخانه‌ها.
تشویق فعالیت‌های مربوط به تسهیل دسترسی آزاد و مناسب به مجلات و کتاب‌ها و بایگانی‌های آزاد اطلاعاتی علمی.
حمایت از مطالعات و توسعه طراحی ابزارهای مناسب برای تمام اعضا به‌منظور رشد آگاهی، برآورد و ارزیابی مدل‌های مختلف نرم‌افزاری و مجوزها، تا از انتخاب بهینه نرم‌افزارهایی که بتوانند بیشترین دستاورد را برای دستیابی به اهداف توسعه در شرایط و جوامع محلی داشته باشند، اطمینان حاصل کنیم.
ج ۴) ایجاد ظرفیت
۱۱- هر کسی باید دارای مهارت‌های لازم برای بهره‌برداری کامل از جامعه اطلاعاتی باشد. بنابراین ظرفیت‌سازی و سواد ICT ضروری است. ICT می‌تواند در نیل به آموزش گسترده جهانی از طریق تحول تحصیلات و آموزش مربیان و ارائه شرایط مناسب برای آموزش مادام‌العمر، با دربرگیری تمام مردم که در خارج از حوزه‌ی فرایند آموزش رسمی هستند و اصلاح و بهبود مهارت‌های حرفه‌ای نقش مهمی ایفا نماید.
توسعه سیاست‌های داخلی برای اطمینان از استفاده کامل از آموزش در تمام سطوح، از جمله توسعه‌ی برنامه‌های آموزشی، آموزش مربیان و همچنین مدیریت و نظارت موسسه‌ای و حمایت از مفهوم آموزش مادام‌العمر.
توسعه و رشد برنامه‌هایی برای ریشه‌کن کردن بی‌سوادی با بهره گرفتن از ICT در سطح ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی.
توسعه و رشد مهارت‌های سوادآموزی الکترونیکی برای همه، به‌عنوان مثال با طراحی و ارائه دوره‌های آموزشی برای مدیریت عمومی، بهره‌بردن از تسهیلات موجود مانند کتابخانه‌ها، مراکز اجتماعی چندمنظوره، نقاط دسترسی عمومی و/ یا راه‌اندازی مراکز آموزش ICT محلی با همکاری تمام اعضا. گروه‌های محروم و آسیب‌پذیر باید مورد توجه ویژه قرار گیرند.
در راستای سیاست‌های ملی آموزشی و با در نظرگرفتن نیاز به ریشه‌کن کردن بی‌سوادی بزرگسالان، بایستی مطمئن شویم که جوانان با مهارت‌ها و دانش لازم برای استفاده از ICT، شامل ظرفیت لازم برای تحلیل و بهره‌برداری اطلاعات به‌روش‌های ابتکاری و خلاق، به تبادل تخصص‌هایشان و مشارکت کامل در جامعه اطلاعاتی مجهز شده‌اند.
دولت‌ها با همکاری سایر اعضا، باید برنامه‌هایی را برای ظرفیت‌سازی با تاکید بر ایجاد مجموعه‌ی بزرگی از متخصصان و کارشناسان ICT ماهر و شایسته، طرح و اجرا کنند.
توسعه پروژه‌های راهنما (آزمایشی) برای نمایش تأثیر سیستم‌های آموزشی ICT محور بر دستیابی به هدف «تحصیلات برای همه» شامل اهداف سوادآموزی پایه.
کار بر روی حذف موانع جنسیتی در دسترسی به آموزش ICT و افزایش فرصت‌های آموزشی برای زنان و دختران در حوزه ICT. برنامه‌های علمی و فنی باید با هدف مشارکت دختران جوان در جهت افزایش تعداد زنان در حوزه ICT باشد. مبادله‌ی بهترین تجربیات در مورد واردکردن جنبه‌های جنسیت در آموزش ICT باید افزایش یابد.
توانمندسازی جوامع محلی، به‌ویژه آنهایی که در نواحی روستایی و محروم هستند، به‌منظور استفاده از ICT و افزایش تولید مضامین مفید و اجتماعی با هدف بهره‌برداری همه از آن.
راه‌اندازی برنامه‌های آموزشی و تحصیلی که استفاده از شبکه‌های اطلاعاتی را برای افراد بومی سنتی ممکن سازد تا فرصت‌هایی را برای مشارکت کامل آنها در جامعه اطلاعاتی فراهم کند.
طراحی و اجرای فعالیت‌های همکاری بین‌المللی و منطقه‌ای برای بالابردن ظرفیت‌ها از جمله رهبران و پرسنل عملیاتی در کشورهای در حال توسعه و کشورهای کمتر توسعه‌یافته (LDCها)، با هدف موثر از ICT در تمام فعالیت‌های آموزشی، این امر باید شامل ارائه آموزش در خارج از ساختار تحصیلی، مانند ایجاد کارگاه در خانه‌ها باشد
طراحی برنامه‌های آموزشی ویژه در استفاده از ICT برای برآوردن نیازهای آموزشی متخصصان اطلاعات، مانند بایگان‌ها، کتابداران، دانشمندان، مربیان، روزنامه‌نگاران، کارگران پستی و سایر گروه‌های حرفه‌ای مربوط. آموزش متخصصان اطلاعاتی نه‌تنها باید بر روش‌ها و تکنیک‌های جدید برای توسعه و تدارک سرویس و خدمات اطلاع‌رسانی و ارتباطی تمرکز یابد، بلکه بایستی بر مهارت‌های مدیریت مناسب برای اطمینان از بهترین استفاده از فناوری‌ها، توجه و تمرکز داشته باشد. آموزش مربیان باید بر جنبه‌های تکنیکی ICT، در مورد توسعه مضامین، و بر امکانات نهفته و چالش‌های ICT تمرکز کند
توسعه آموزش از راه دور و سایر شیوه‌های آموزش بخشی از برنامه‌های ظرفیت‌سازی می‌باشد. باید کشورهای در حال توسعه و خصوصاً کشورهای کمتر توسعه یافته (LDC) در سطوح مختلف توسعه منابع انسانی ارائه شود و مورد توجه ویژه قرار گیرند.
افزایش همکاری‌های بین‌المللی و منطقه‌ای در زمینه ظرفیت‌سازی، شامل برنامه‌های کشورها که توسط سازمان ملل و نهادهای تخصصی آن تهیه شده است.
راه‌اندازی پروژه‌های راهنما برای طراحی شکل جدیدی از شبکه سازی ICT ـ محور، خصوصاً شبکه‌های آموزشی و تحقیقاتی پیونددهنده شبکه‌های آموزشی و مطالعاتی، و بین کشورهای در حال توسعه و کشورهای توسعه یافته و کشورهای در حال انتقال گذار اقتصادی.
اگر فعالیت‌های داوطلبانه همزمان و هماهنگ با سیاست‌های ملی و فرهنگ محلی هدایت باشد، می‌تواند سرمایه با ارزشی برای بالا بردن نیروی انسانی برای استفاده موثر از ابزار ICT و ایجاد یک جامعه اطلاعاتی فراگیرتر باشد. برنامه‌های داوطلبانه برای ظرفیت‌سازی در زمینه ICT برای توسعه، خصوصاً در کشورهای در حال توسعه به کار انداخته شود.
طراحی برنامه‌هایی برای تربیت کردن کاربران به منظور ایجاد ظرفیت‌های خودآموزشی و خودتوسعه‌ای.
ج ۵) ایجاد محرمانگی، اعتماد و امنیت در استفاده از ICT
۱۲- اعتماد سازی و امنیت یکی از ارکان اساسی جامعه اطلاعاتی است.
افزایش همکاری بین دولت‌ها در سازمان ملل و با تمام اعضا در سایر نشست‌های مربوطه برای اعتمادسازی با هدف افزایش اعتماد کاربر، حفاظت از جامعیت داده و شبکه، توجه به خظرات موجود و بالقوه مربوط به ICT و درنظر گرفتن سایر مسایل امنیت اطلاعات و امنیت شبکه‌ها
دولت‌ها با همکاری بخش خصوصی باید تخلف‌های فضای الکترونیکی (cyber crime) و سوءاستفاده از ICT را کشف کنند، از آن‌ ها جلوگیری کنند، و با آنها برخورد کنند و این کار را توسط فعالیت‌های زیر انجام دهند: توسعه رهنمودها، با توجه به تلاش‌های مداوم آنها در این حوزه‌ها، توجه به قانونگذاری تا به آنها اجازه دهد که به صورت موثری جرم‌ها را پیگیری و رسیدگی کنند. بالا بردن تلاش‌های همکاری دوجانبه مؤثر؛ تقویت حمایت‌های مؤسسه‌ای در سطح بین‌المللی برای جلوگیری و کشف و اصلاح چنین جرم‌هایی، و تشویق آموزش و ایجاد آگاهی.
دولت‌ها، و سایر اعضا باید به صورت مؤثری آموزش و آگاهی کاربر را درباره خصوصی بودن بر خط و ابزار حفظ حریم خصوصی افزایش دهند.
در پیش گرفتن اقدامات مناسب در رابطه با spam در سطح ملی و بین‌المللی
ترغیب ارزیابی داخلی از قوانین ملی با نظر به از بین بردن موانع استفاده موثر از مستندات و مبادلات الکترونیکی، شامل ابزار الکترونیکی تعیین صحت و سقم فعالیت‌ها.

بدین ترتیب دالهایی که باآزادی در گفتمان غرب مفصل بندی می شوند به حاشیه رانده می شوند .علاوه برآن دال مرکزی آزادی که همان پرورش همه استعدادهای درونی انسان است با بی اهمیت جلوه دادن زندگی دنیوی (که هدف اصلی پرورش استعدادها ست) به شدت به حاشیه رانده می شود و اینگونه گفتمان حاکم سعی در فرو ریختن ساختار گفتمان غیریت خود دارد .ساختار شکنی دیگر درباره تصویری است که ازآزادی ارائه می شود آزادی یکی از دالهای اصلی گفتمان غرب است که درمتن درس ضمن ساختار شکنی آن نویسنده سعی می کند آنرا وارد گفتمان خود کرده وبا معنای جدید ی که به آن می دهد با سایر دالهای اصلی خود مفصل بندی کند.
برای اینکه گفتمانی استیلای خود را حفظ کند سعی می کند تبدیل به تصور اجتماعی شود درچنین حالتی گفتمان ادعای جهانشمولی می کند به بیانی دیگر استیلای گفتمان خود رانه تنها سبب سعادت قشر یا جامعه ای خاص می داند بلکه تنها راه سعادت جهانی معرفی می کند.در متن مذکور نویسنده برای گفتمان خود ویژگی هایی را بر می شمارد وآنرا به عنوان فرهنگ مطلوب جهانی معرفی می کند به طوریکه در خلال درس تنها راه رسیدن به سعادت معنوی وابدی انسانها را حاکمیت اصول وارزش هایی می داند که وابسته به گفتمان خود است.«حریت وآزادی:ارزشی است که همواره در کنار ودر دامان ارزشهای دیگر ،معنای خود را پیدا می کند؛ زیرا آزادی از یک امر برای رسیدن به امر ی دیگر است. این مفهوم هنگامی که در کنار ارزشهایی نظیر حقیقت ،معنویت وعدالت قرار می گیرد معنای راستین خود را پیدا می کند.معنا ی راستین آزادی،آ زادی از قید وبندهایی است که مانع از رسیدن آدمی به حقیقت ،معنویت وحقوق انسانی اش می شوند وزمینه ظلم بر انسانها را فراهم می سازند».منظور از آزادی زمانی که از آزای راستین سخن می گوید همان آزادی درونی ومعنوی است . اما همانطوری که درقسمت ارزش های بیانی واژگان عنوان شد نویسنده از حسن تعبیر استفاده می کند ومعنایی خاص به آزادی می دهد به بیانی دیگر در این درس بر آزادی درونی تاکید می شود ودر قسمت آزادی بیرونی ضمن حذف آزادی فردی (به حوزه گفتمانگونگی سرازیر می شود) آزادی اجتماعی نیز درکنار ارزش های اجتماعی دیگر قرار می گیرد بطوریکه آزادی اجتماعی حل شده در ارزشهای دیگر تصور می شود که به تنهایی فاقد معنی وارزش است.

۴-۲ .تحلیل مصاحبه
مورد یک :
مکان:دبیرستان کوثر ۲۳/۹/۹۳ جنسیت زن
«آزادی معنای مختلفی داره:آزادی بیان،آزادی پوشش و…هرکدوم هم حدوحدودی دارن.آزادی بیان بایددرمواردی وجود داشته باشه چون اگه یک جوان یانوجوان نتونه به راحتی حرفشوبزنه ونظرشو بیان کنه درمراحل بعدی دچار مشکل میشه وقدرت بیان خودشو ازدست می ده.آزادی پوشش نیزباید درجامعه وجود داشته باشه ولی نه تا اون حد که جایگاه مرد وزن عوض بشه .دراین زمینه خانواده نقش مهمی داره درقدم اول فرزندان از پدر ومادر خودبه عنوان الگو استفاده می کنند.لباس وپوشش هرفردنشان دهنده شخصیت اون فرد.مسئله دیگه فرهنگ غرب وغرب گراییه .امروزه جوانان تحت تاثیر فرهنگ غرب قرار می گیرن وبجای اینکه ازپیشرفتهای آنها درزمینه های مختلف الگو برداری کنند ازنوع پوشش آنها الگو برمیدارن وازحد وحدود خود خارج میشن.بنظر من هرچیزی وهرکاری حدوحدودی داره مانباید پامون روازگلیممون درازترکنیم».
مرحله توصیف
کلمات واجد کدام ارزش های تجربی،بیانی ورابطه ای هستند؟
الف.ارزش های تجربی: آنچه که در نگاه اول دراین متن جلب توجه می کند استفاده از برخی کلمات وتکرارآنها درخلال متن است:(آزادی بیان،آزادی پوشش،حدوحدود،فرهنگ غرب ،غرب گرایی،پیشرفتهای آن والگوبرداری)تضاد معنایی : درخلال متن سه گفتمان را می توان تشخیص داد :گفتمان خودسنتی ،گفتمان حاکم در جامعه وگفتمان غرب که دو گفتمان آخرگفتمان غیرِ گفتمان خود هستند که ارزشهای متضادی به هر یک از آنها نسبت داده می شود :
گفتمان خود سنتی گفتمان حاکم بر جامعه گفتمان غرب
آزادی بیان محدودیت آزادی بیان آزادی مطلق
آزادی پوشش عدم آزادی پوشش
ب.ارزش های رابطه ای :فرد با بیان اینکه رعایت بعضی حد وحدودها نشان دهنده شخصیت وتربیت خانوادگی ما است می خواهد رابطه ای همدلانه با خواننده برای پذیرش افکارش ایجاد کند:«در قدم اول فرزندان ازپدر ومادر خود به عنوان الگو استفاده می کنند….لباس وپوشش هر فرد نشان دهنده شخصیت اوست».
پ.ارزشهای بیانی:
جدول۴-۲-۱: گفتمان های اشاره شده در مورد۱

گفتمان خودسنتی

گفتمان حاکم بر جامعه

گفتمان غرب

آزادی بیان
آزادی پوشش

عدم یا محدودیت آزادی بیان
حجاب اجباری

آزادی مطلق

آیا درمتن از استعاره استفاده شده است؟
به این عبارت توجه کنید:«نباید پامون رو از گلیممون درازتر کنیم». نویسنده با بهره گرفتن از این استعاره خواستار گذاشتن محدودیت برای آزادی است واینگونه گفتمان غرب را (که از دیدگاه او طرفدار آزادی مطلق است)به حاشیه می راند.
ویژگی های دستوری واجدکدام ارزش های تجربی،رابطه ای وبیانی هستند ؟
الف.ارزش های تجربی:در خلال متن فرد برای درابهام گذاشتن برخی جنبه ها وپرهیز از دادن توضیح وباز کردن موضوع ازجملات کلی وانتزاعی وفرایند اسم سازی در متن استفاده کرده است.به این مورد به عنوان نمونه توجه کنید:«آزادی بیان باید درجامعه وجود داشته باشد .زیرا اگر یک جوان یا نوجوان نتواند براحتی نظر خود رابیان کند،در مراحل بعدی دچار مشکل می شود».بدین گونه فرد بدون اینکه توضیح صریح دهد برداشت ِخاص ِخود را از آزادی برای خواننده توجیه میکند.
ب. ارزشهای بیانی :استفاده از افعال زمان حال برای بیان نظرات خود (وجود دارد،دارند،داشته باشد،بیان کند،ازدست
می دهد ،دارد، می کنند،انجام می دهند،می شوند…)با استفاده ازاین افعال فرد ادعا می کند حرف هایش حقیقت است.
پ.ارزش های رابطه ای :درمتن ،اکثرجملات بصورت خبری هستند :«آزادی معنای مختلفی دارد.آزادی بیان ،آزادی پوشش،… که هر کدام حد وحدودی دارند ».نکته مهم استفاده زیاد از کلمه باید است که نشان دهنده ادعای اقتدارفرد است به بیانی دیگر فرد می خواهد مقتدرانه نظرش رابیان دارد:«آزادی بیان باید در مواردی وجود داشته باشد…آزادی پوشش نیز باید در جامعه وجود داشته باشد..».
استفادهاز ضمیر ما :«به نظر من هر چیزی حدوحدودی دارد که ما ملزم به رعایت آن هستیم».
تفسیروتبیین :
ماجرا چیست ؟ماجرا در رخداد ارتباطی مذکورپاسخ یک دانش آموز به سوال (آزادی برای شما چه معنایی دارد؟)است.چه کسانی درگیر ماجرا هستند؟ در رخداد ارتباطی مذکور از یک طرف دانش آموز از زبان یا گفتمان خود به بیان معنای آزادی می پردازدوازگفتمان غرب وگفتمان حاکم بر جامعه به عنوان غیر استفاده می کند.روابط میان آنها چیست؟ دانش آموز می خواهد معنای خاص خود از آزادی را توجیه کند وبه طرف مقابل بقبولاند.نقش زبان چیست؟ اززبان برای رسیدن به هدف خود یعنی توضیح برداشت خود از آزادی استفاده می کند.در این رخداد ارتباطی همانطور که در قسمت توصیف مشخص شد دانش آموز از زبان خود (گفتمان خود سنتی) به تعریف آزادی می پردازد وبرای توجیه این برداشت خود از دو غیر(غرب وگفتمان حاکم بر جامعه )استفاده میکند وبا به حاشیه رانی گفتمان غیر وبرجسته سازی گفتمان خود تصویر دلخواه خود را ازآزادی ارائه می کند.علت حاشیه رانی گفتمان حاکم بر جامعه را محدودیتها یا اجبارهایی می داند که می تواند نتایج ناگوار برای جامعه علی الخصوص جوانان داشته باشد:«آزادی بیان وآزادی پوشش …آزادی بیان باید درمواردی در جامعه وجود داشته باشد،زیرا اگر یک جوان یا نوجوان نتواند براحتی نظر خود رابیان کند ،در مرحل بعد دچار مشکل می شود….آزادی پوشش نیز باید در جامعه وجود داشته باشد…».علت حاشیه رانی گفتمان غرب ،آزادی مطلقی است که این گفتمان طرفدارآن است :«…امروزه جوانان تحت تاثیر فرهنگ غرب قرار می گیرند …ازنوع پوشش آنها الگو می گیرند واز حد وحدود خود خارج می شوند».بدین ترتیب با به حاشیه بردن دو گفتمان غیر نویسنده به باز تعریف آزادی از گفتمان خود می پردازد که در این باز تعریف بر آزادی بیان وآزادی پوشش تاکید می شود.که حدود آن نه توسط گفتمان حاکم بر جامعه بلکه توسط خود فرد وخانواده مشخص می شود.«فرزندان از پدر ومادرخود به عنوان الگو استفاده می کنند…لباس وپوشش هر فرد نشان دهنده شخصیت اوست».
از میان جنبه های مختلف آزادی که درنظریه برلین به آن اشاره شده است در این رخداد ارتباطی برآزادی مثبت ازنوع اجتماعی پرداخته شده است .برآزادی منفی نیز اشاراتی شده است اما بیشترین تاکید بر آزادی اجتماعی است.
مورد دو:
مکان:دبیرستان کوثر ۲۳/۹/۹۳ جنسیت:زن
«آزادی به معنای بی قیدوبند بودن ورهایی ازقیدهای جامعه آنطور که درغرب متداول است نیست. بلکه به معنای عدالت واستقلال است.چیزهایی که ماازکتب درسی می آموزیم چیزی جزمحدود کردن افکار وایده های افرادی که بدنبال رهایی ورسیدن به بهترین ها هستند نیست. دررسانه ها ازآزادی به عنوان یک بهانه برای رهایی ازقید وبندها وبهانه ی افرادی می خوانند که می خواهند افکارشخصی خود رادرجامعه تبلیغ کنندتعبیرمی کنن .ازنظرمن آزادی نه باید به اندازه ای باشد که فرد رابه فساد وفحشاء بکشاند ونه آنقدرکه فرد ازاین آزادی سوء تعبیرشود».
مرحله توصیف:
کلمات واجد کدام ارزش های تجربی،بیانی ورابطه ای هستند؟
الف.ارزش های تجربی:
آنچه که در نگاه اول دراین متن جلب توجه می کند استفاده از برخی کلمات وتکرارآنها درخلال متن است:(بی قید وبندبودن، رهایی ازقید ها،عدالت،استقلال،محدودکردن،رهایی ،فساد وفحشا)

Craig, Albert M. (ed,), The Heritige of World Civilizations. New Jersy: Pearson Education, 2008.
Chadwich, Owen, The Reformation. New York: Penguin Book, 1964.
Christianity Reform and Expansion ۱۵۰۰-۱۶۶۰٫ Now York: Cambridge University Press, 2007.
Coffey,John, and Paul lim (ed),The Cambridge Companion to
Cottret, Bernard, Calvin, A biography, trans. M. Wallace Mcdonald. Edinburk, T@@ Clark, 1995.
Counkiffe-Jones H. (ed.), A History of Christian Doctrine. London: T& T Clark, 2006.
Courvoisier, Jaques, Zwingli, A Reformed Theologian. The Epworth Press, 1963
Dillenberger, John (ed.), Martin Luther, Selections from His Writings. New York: Anchor Book, 1962.
Doniger, Wendy(ed.), Merriam-Websters’s Encyclopedia of World Religions. Massachusetts: Merriam-Webster, 1999.
Doxion, s., The German Reformation. Usa, Blachwell Publishing inc., 1999.

1989. 1989. Lull, Timothy (ed), Martin Luther’s Basic Theological Writings. Fortress Press, 1989.

Furcha, E. J. & H. Wauye Pipkin, Prophet, Pastor, Protestant, The Work of Huldrych Zwingli After Five Hundred Years. Eugene: Pickqixh PublIcations, 1984
Gerrish, B. A., The Old Protestantism and the New. Chicago: Chicago University, 1982.
Gerrish, B., The Old Protestant and the New Essays on the Reformation Heritage. London: T &Clark : 1982.
Gillesspie, Michael Allen, The Theological Oringins of Modernity. Chicago: The University of Chicago Press, 2008.
Graimm, Harold j., The Reformation Era 1500-1650. Usa: Mcmillan Company, 1954.
Green, Ian, Humanism and Protestantism in Early Modern English Education. UK: University of Edinburgh.
Grimm, Harold J., Reformation Era 1500-1650. New York: The Macmillan Company, 1954
Grimm, Harold j., The Reformation Era 1500-1650. New York, Macmillan Company, 1969.
Hodgson, Geraldine E. The Sanity of Mysticism: A Study of Richard Rolle. London: Faith press ۱۹۲۶٫
Hick, Henrietta (trans.), The Felloship of Angeks: The English Wrotings of Richard Rolle.Herefordshire,: Carcewing, 2008.
Helm, Paul, Calvin at the Centre. New York: Oxford University Press, 2010.
Hillbrand, H., The Oxford Encylopedia of the Reformation. New York, Oxford Univerisity Press,
Hiller Brand, H. (ed.) The Encyclopedia of Protestanticism. New York: Routledge, 2004.
Hillerbrand, Hans J. (ed.), Oxford Encyclopedia of the Reformation. New York, Oxford University Press, 1996.
Holder, Arthur (ed.), The Blackwell Companion to Christian Spiritulity. Oxford: 2005.
Macdonald, Alasair A., (ed.), Christian Humanism. Leiden-Boston, Brill, 2009.
Hsia, R. Po-chia (ed.), A Companion to the Refarmation Word. Blachwell Publishing Ltd, 2004.
Hsia, R. Po-Chia, (ed.), The Cambridge History of Christianity; Reform and Expasion 1500-1660. New York, Cambridge University Press, 2007.
Karant-Nunn, Susan C. & Merry E. Wiesner-Hanks (eds. & Traans), Luther On Womem: A Sourcebook. New Yoek: Cambridge University Perss, 2003.
Kolb, Robert, Martin Luther: confessor of the faith. By Robert Kolb
Lindberg, Carter, The European Reformations Sourcebook. Massachusetts, Blackwell, 2000.
Lindberg, Carter, The European Reformations Sourcebook. Massachusetts, Blackwell, 2000.
Lindberg, Carter, The Reformation Theologians, An Introduction to Theology in the Early Modern Period. USA: Blackwell, 2002.
Luther, Martin, Concerning Christian Liberty. A Pennsylvania State University Electronic Classics Series Publication (pdf).
Marshall, Peter,The Reformation A Very Short Introduction. New York: Oxford University Press, 2009.
McGrath, Alister and Darren C. Marks, The Blackwell Companion to Protestantism. Blackwell Publishing, 2004
McGrath, Alister, Reformation Thought, An Introduction. UK: Blackwell, 1999.
McGrath, Alister, The Intellectual Origins of the European Reformation (2 ed.). Oxford: Blackwell Publishers Ltd, ۱۹۸۸٫
Mckim, Donald K. (ed.), The Cambridge Companion to Martin Luther. New York, Cambridge University Press, 2003.
McKin, D., (ed.), The Cambridge Companion to Martin Luther. UK: Cambridge University Press, 2003.
Tawney, R. Religion and the Rise of Capitalism, A Historical Study. London: 1936.
McNeill, John T. (ed.), Calvin on God and Political Duty. New York, Macmillan, 1950.
Meister, Chad & J.B. Stump, Christian Thoought, a historical introduction. London: Rotledge, 2010.
Merriam-Websters Encyclopedia of World Religions.
Mullett, Michael, Martin Luther. London: Routledge, 2005.