فهرست مطالب

عنوان                                                                                                     شماره صفحه

چکیده فارسی.. 1

فصل اول: کلیات پژوهش… 2

1-1 مقدمه. 3

1-2 بیان مساله. 4

1-3 اهمیت و ضرورت پژوهش… 8

1-4 اهداف پژوهش… 10

1-5 فرضیه های پژوهش… 11

1-6 تعاریف مفهومی و عملیاتی متغیرها 12

فصل دوم: ادبیات و پیشینه پژوهش… 14

1-2 مقدمه. 15

2-2 سلامت روانی.. 15

2-3 پیشرفت تحصیلی.. 38

2-4 خودکارآمدی.. 52

2-5 سبک های تبیینی.. 61

2-6 پیشینه پژوهش های انجام شده 70

فصل سوم: روش پژوهش… 78

3-1 مقدمه. 79

3-2 روش تحقیق. 79

3-3 جامعه آماری، روش نمونه گیری، حجم نمونه. 80

3-4 روش گردآوری اطلاعات: 81

3-5- ابزارهای پژوهش… 81

3-6 روش تجزیه و تحلیل اطلاعات.. 85

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده ها 86

4-1 مقدمه. 87

4-2 شاخص های توصیفی مربوط به متغیرهای پژوهش… 87

4-3 بررسی فرضیه های پژوهش… 96

فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری.. 108

5-1 مقدمه. 109

5-2 بحث و تفسیر. 109

5-3 فرضیه ها 110

5-4 محدودیت ها ی پژوهش… 115

5-5 پیشنهادهای پژوهشی.. 116

5-6 پیشنهادهای کاربردی.. 116

منابع.. 118

 

 

 

 

فهرست جدول ها

عنوان                                                                                                     شماره صفحه

جدول4-1: شاخص های توصیفی افراد به تفکیک جنسیت.. 87

جدول4-2، شاخص های توصیفی مولفه های سلامت روانی دانشجویان. 89

جدول4-3، شاخص های توصیفی سبک های اسنادی دانشجویان. 91

جدول4-4، شاخص های توصیفی مولفه های خودکارآمدی تحصیلی دانشجویان. 93

جدول4-5، شاخص توصیفی متغیر پیشرفت تحصیلی در بین دانشجویان. 95

جدول4-6 : همبستگی بین سبک های تبیینی و پیشرفت تحصیلی دانشجویان. 96

جدول4-7 : همبستگی بین سبک های تبیینی و سلامت روانی دانشجویان. 97

جدول4-8 : همبستگی بین خودکارآمدی و پیشرفت تحصیلی دانشجویان. 99

جدول4-9 : همبستگی بین خودکارآمدی تحصیلی و مولفه های آن با سلامت روانی دانشجویان. 100

جدول4-10: نتایج تحلیل واریانس برای معناداری معادله رگرسیون و ضرایب همبستگی چندگانه متغیرهای سبک های تبیینی و خودکارآمدی تحصیلی با پیشرفت تحصیلی دانشجویان. 101

جدول4-11: نتایج تحلیل رگرسیون گام به گام متغیرهای سبک های تبیینی و خودکارآمدی تحصیلی با پیشرفت تحصیلی دانشجویان  102

جدول4-12: نتایج تحلیل واریانس برای معناداری معادله رگرسیون و ضرایب همبستگی چندگانه متغیرهای سبک های تبیینی و خودکارآمدی تحصیلی با سلامت روانی دانشجویان. 104

جدول4-13: نتایج تحلیل رگرسیون گام به گام متغیرهای سبک های تبیینی و خودکارآمدی تحصیلی با سلامت روانی دانشجویان  106

 

 

 

فهرست نمودارها

عنوان                                                                                                     شماره صفحه

نمودار 1-4: شاخص های توصیفی درصد افراد شرکت کننده به تفکیک جنسیت.. 88

نمودار 4-2: شاخص های توصیفی مولفه های سلامت روانی دانشجویان. 90

نمودار 4-3: شاخص های توصیفی سبک های اسنادی دانشجویان. 92

نمودار 4-4: شاخص های توصیفی خودکارآمدی تحصیلی دانشجویان. 94

 

 

چکیده فارسی

بررسی حاضر با هدف تعیین رابطه بین سبک های تبیینی و خودکارآمدی با پیشرفت تحصیلی و سلامت روانی انجام شد. روش پژوهش نیز توصیفی-همبستگی بود که جامعه آماری این پژوهش را کلیه دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد بندرعباس در مقطع لیسانس تشکیل دادند. روش نمونه گیری در این پژوهش، نمونه گیری تصادفی چندمرحله ای نسبتی بود که در نهایت تعداد 265 نفر بعنوان نمونه پژوهش در نظر گرفته شدند. ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه سبک اسناد(ASQ)، مقیاس باورهای خودکارآمدی تحصیلی (ASEBQ)، پرسشنامه سلامت روانی(GHQ-28) و جهت سنجش پیشرفت تحصیلی دانشجویان از معدل ترم آن ها استفاده شد. جهت تجزیه و تحلیل داده ها که با استفاده از نرم افزار spss 18 انجام شد، از آزمون همبستگی پیرسون و رگرسیون چندمتغیره استفاده شد.

نتایج نشان داد که سبک های تبیینی(اسنادی) و خودکارآمدی تحصیلی با پیشرفت تحصیلی دانشجویان دارای رابطه معناداری می باشد. همچنین سلامت روان با اسناد درونی-بیرونی و نیز خودکارآمدی تحصیلی دارای رابطه معنادار می باشد و مولفه اسناد تبیینی درونی-بیرونی، مولفه اطمینان به توانایی خود در تعامل با دیگران در دانشگاه و خودکارآمدی تحصیلی کل پیش بینی کننده های پیشرفت تحصیلی در دانشجویان می باشند. همچنین مولفه های اطمینان به توانایی خود در انجام تکالیف در کلاس، اطمینان به توانایی خود در تعامل با دیگران، اسناد درونی-بیرونی و اسناد کلی-خاص پیش بینی کننده های سلامت روانی در دانشجویان می باشند.

واژگان کلیدی: سبک های تبیینی، خودکارآمدی تحصیلی، پیشرفت تحصیلی، سلامت روان

 

 

 

 

 

فصل اول

کلیات پژوهش

 

فصل اول: کلیات پژوهش

 

 

1-1مقدمه

پیشرفت تحصیلی در مقاطع مختلف رشد جسمی، روانی و اجتماعی نیازمند دارا بودن نگرش مثبت به رشته تحصیلی و انگیزه های قوی است. نگرش به رشته تحصیلی ظاهراً یک امر فردی محسوب می شود. این تصور وجود دارد که هر فردی باتوجه به شخصیت خود و تمایلات و علاقه مندی و خصوصیاتش، دارای برخی نگرش ها می باشد در صورتی که نگرش تحصیلی از دیدگاه علم روان شناسی، اجتماعی و جامعه شناسی علاوه برفردی بودنش دارای بعد اجتماعی گسترده از جمله محیط، اطرافیان، پدر و مادر و اساتید سایر افراد گروه هایی که دانشجو با آن ها به نحوی برخورد دارند که در ایجاد و پرورش و تحکیم نگرش ‎های مثبت یا منفی به رشته تحصیلی وی مؤثرند. اﻣﺮوزه ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺗﺤﺼﻴﻠﻲ داﻧﺶآﻣﻮزان و دانشجویان ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻚ ﺷﺎﺧﺺ ﻣﻬﻢ ﺑﺮای ارزﻳﺎﺑﻲ ﻧﻈﺎمﻫﺎی آﻣﻮزﺷﻲ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ. ﻋﻼوه ﺑﺮ اﻳﻦ، ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺗﺤﺼﻴﻠﻲ ﻫﻤﻮاره ﺑﺮای ﻣﻌﻠﻤﺎن، داﻧﺶآﻣﻮزان، واﻟﺪﻳﻦ، ﻧﻈﺮﻳﻪﭘﺮدازان، و ﻣﺤﻘﻘﺎن ﺗﺮﺑﻴﺘﻲ ﻧﻴﺰ ﺣﺎﺋﺰ اﻫﻤﻴﺖ ﺑﻮده اﺳﺖ. ﺑﺮای ﻣﺜﺎل، ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺗﺤﺼﻴﻠﻲ ﻳﺎدﮔﻴﺮﻧﺪﮔﺎن ﻳﻜﻲ از ﻣﻬﻤﺘﺮﻳﻦ ﻣﻼکﻫﺎی ارزﻳﺎﺑﻲ ﻋﻤﻠﻜﺮد اساتید و معلمان ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲﺷﻮد. ﺑﺮای داﻧﺶآﻣﻮزان و دانشجویان ﻧﻴﺰ ﻣﻌﺪل ﺗﺤﺼﻴﻠﻲ ﻣﻌﺮف ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲﻫﺎی ﻋﻠﻤﻲ آﻧﻬﺎ ﺑﺮای ورود ﺑﻪ دﻧﻴﺎی ﻛﺎر و اﺷﺘﻐﺎل و ﻣﻘﺎﻃﻊ ﺗﺤﺼﻴﻠﻲ ﺑﺎﻻﺗﺮ اﺳﺖ(سلیمی، 1385). ﺷﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﻫﻤﻴﻦ اﻫﻤﻴﺖ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﻧﻈﺮﻳﻪﭘﺮدازان ﺗﺮﺑﻴﺘﻲ ﺑﺴﻴﺎری از ﭘﮋوﻫﺶﻫﺎی ﺧﻮد را ﺑﺮ ﺷﻨﺎﺧﺖ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺮ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺗﺤﺼﻴﻠﻲ ﻣﺘﻤﺮﻛﺰ ﻛﺮده اﻧﺪ. از ﺟﻤﻠﻪ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺮ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺗﺤﺼﻴﻠﻲ ﻣﻲﺗﻮان از سلامت روانی می توان یاد کرد.

اهمیت مطالعه سلامت روانی در دانشگاه ها از این جهت که ارتباط مستقیمی با پیشرفت تحصیلی دانشجویان دارد ارزشمند است و نقش مهمی را در تضمین پویایی و کارآمدی هر جامعه ایفا می کند(پرویزراد[1] و همکاران، 2014). بنابراین با توجه به نقش دانشجویان در پویایی جامعه، بررسی متغیرهای مرتبط با آن ها از جمله بهداشت روانی و تاثیر آن بر متغیرهایی از جمله پیشرفت تحصیلی و متغیرهای مرتبط با آن از جمله خودکارآمدی و سبک های تبیینی از اهمیت بسزایی برخوردار می باشد که در این پژوهش بدان پرداخته می شود. بر این اساس در این فصل از پژوهش به بررسی کلیات پژوهش پرداخته می شود.

1-2بیان مساله

آموزش عالی، همواره با مشکلاتی در زمینه‌ی محدودیت‌های آموزش و پژوهش روبه‌رو بوده است و تحقق اهداف از پیش ‌تعیین‌شده تا حد زیادی بستگی مستقیم به میزان موفقیت دانشجویان دارد. دانشجویان، بنابه مشکلات و یا مسائل دیگری که برای آنها پیش می آید، به لحاظ آموزشی یکسان نباشند؛ به‌طوری‌که در بیش‌تر دانشگاه‌ها، همه‌ساله دانشجویانی وجود دارند که به‌دلیل عدم موفقیت در تحصیل، با مشکلاتی روبه‌رو هستند(شریفیان، 1381).

یکی از مهمترین عوامل موثر در رشد و پرورش استعدادهای دانشجویان وجود سلامتی در آن هاست. مطالعات مختلف نشان می دهد که دانشجویان نیز ممکن است همانند دیگر انسان ها به اختلالات روانی و عاطفی مبتلا شوند که این امر بر کارکرد تحصیلی و در نهایت بر پیشرفت تحصیلی[2] آن ها تاثیرگذار است(فرح بخش، غلامرضایی و نیک پی، 1386).

موضوع “سلامتی” نیز از بدو پیدایش بشر و در قرون و اعصار متمادی، مهم و همواره مطرح بوده است. اما هرگاه از آن سخنی به میان آمده، عموما بعد جسمانی آن مدنظر قرار گرفته و کمتر به بعد روانی آن توجه شده است. سازمان بهداشت جهانی ضمن توجه دادن مسئوالان کشورها به تامین سلامت جسمی، روانی و اجتماعی افراد جامعه، همواره بر این نکته تاکید دارد که هیچ یک از این سه بعد بر دیگری برتری ندارد. سلامت روانی[3] عبارتست از حداکثر سازش فرد با جهان اطرافش به طوری که شادی و برداشت مفید و موثر و کامل وی را در پی داشته باشد. پی بردن به قابلیتها و تواناییها از مهمترین مسائل بهداشت روان است (میر سمیعی، 1385). همانطور که می دانیم، بیماریهای روانی از بدو پیدایش بشر وجود داشته است  و هیچ فردی از هیچ طبقه ای اقتصادی، اجتماعی خاصی در مقابل آنها مصونیت نداشته و خطری است که مرتباً بشر را تهدید می کند. بر این اساس، اصطلاح سلامت روانی اصطلاحی است که از آن برای بیان و اظهار کردن هدف خاصی برای جامعه استفاده می شود. هر فرهنگی بر اساس معیارهای خاص به دنبال سلامت روان است هدف هر جامعه این است که شرایطی را که سلامت اعضای جامعه را تضمین می کند آماده نماید و سلامت روان قسمتی از سلامت کلی است(رضایی، 1387).

علاوه بر آن، سلامت روانی یکی از مهم ترین عوامل موثر در ارتقا و تکامل انسان ها محسوب می شود. این امر به ویژه در دانشجویان از اهمیت بسیاری برخوردار است. هزچند دانشجویان معمولا از افراد برگزیده اجتماع محسوب می شوند؛ اما مطالعات متعدد نشان می دهد که این قشر نیز مبتلا به انواع اختلالات و مشکلات عاطفی می باشند(چو[4]، 2002؛ فرح بخش و همکاران، 1386). بنابراین تاثیر متغیر سلامت روان بر عوامل تحصیلی و نقش این عوامل بر پیشرفت تحصیلی بر همگان آشکار است(فرح بخش و همکاران، 1386). بر این اساس پرداختن به عوامل مرتبط با این متغیرها نیز به نوبه خود از اهمیت بسزایی برخوردار می باشد.

یکی از عوامل شناختی-شخصیتی و به نسبت پایدار که ممکن است بر این متغیرها تاثیرگذار باشد، سبک های تبیینی ست که بر اساس اسناد مربوط به نظریه تجدیدنظر شده درماندگی[5] برای پیش بینی بیماری و یا عدم سلامت روانی در تعامل است(جکسون، سلرز و پیترسون[6]، 2002). بر این اساس، سلیگمن اظهار کرده است که تنها فقدان کنترل درماندگی آموخته شده نیست که بر تندرستی و سلامتی انسان ها اثر می گذارد، بلکه چگونگی توجیه این فقدان کنترل توسط آن ها نیز اهمیت دارد. این توصیه ها، سبک تبیین افراد را مشخص می کنند که شامل دو نوع اصلی است: سبک تبیین خوش بینانه و سبک تبیین بدبینانه، تبیین های خوش بینانه آن هایی هستند که حوادث منفی و ناخوشایند را به علل برونی، موقتی و خاص نسبت می دهند، ولی در تبیین های بدبینانه برای حوادث منفی و ناخوشایند علت های درونی، باثبات و کلی در نظر گرفته می شود. تبیین و تلقی خوش بینانه از رویدادهای منفی ممکن است تاثیرات بسیاری بر توانایی افراد در مقابله با مشکلات داشته باشد، به گونه ای که مشکلات اگر همراه با سبک تبیین بدبینانه باشند منجر به پیامدهای منفی از جمله بیماری در افرادی که در معرض خطر هستند، شود(جکسون و همکاران، 2002). بنابراین در اینگونه موارد می توان گفت که سبک تبیینی[7] به عنوان عاملی مهم در بیماری ها و مشکلات روانی نقش دارد(سپهوند، گیلانی و زمانی، 1387). مطالعات متعددی نیز این مطلب را تایید کرده اند(جکسون و همکاران، 2002)؛ بنابراین توجه به این متغیر بعنوان یک عامل موثر در شکل گیری و یا عدم بیماری های روانی ضروری است چرا که این متغیر ممکن است بر پیشرفت تحصیلی نیز-با توجه به رابطه بین سلامت روانی و پیشرفت تحصیلی که در بالا به آن اشاره شد- در ارتباط باشد؛ همانطور که در تحقیقات چارلز و همکاران(2005) نشان دادند که سبک تبیینی خوش بینانه با عملکرد بهتر در تحصیل همراه است همچنین منجر به توانایی بالاتری در درک مفاهیم می شود. اما سبک تبیینی بدبینانه رابطه معکوسی با عملکرد و در نتیجه پیشرفت تحصیلی دارد. از طرفی سبک تبیینی خوش بینانه با سلامت روان بالا نیز در ارتباط است و سبک تبیینی بدبینانه با مشکلات روانی رابطه مستقیم دارد(سپهوند و همکاران، 1387).

از طرفی نقش عوامل دیگر را نیز نباید نایده گرفت. متغیری مانند خودکارآمدی[8]، از نظریه شناخت اجتماعی[9] بندورا[10] مشتق شده است که به باورها یا قضاوت های فرد به توانایی های خود در انجام وظایف و مسئولیت ها اشاره دارد. بندورا مطرح می کند که خودکارآمدی، توان سازنده ای است که بدان وسیله، مهارت های شناختی، اجتماعی، عاطفی و رفتاری انسان برای تحقق اهداف مختلف، به گونه ای اثربخش ساماندهی می شود. به نظر وی داشتن دانش، مهارتها و دستاورهای قبلی افراد پیش بینی کننده های مناسبی برای عملکرد آینده افراد نیستند، بلکه باور انسان درباره توانایی های خود در انجام آن ها بر چگونگی عملکرد خویش موثر است(بندورا، 2000). به طور خلاصه می توان گفت، خودکارآمدی به داشتن مهارت یا مهارتها مربوط نمی شود، بلکه داشتن باور به توانایی انجام کار در موقیت های مختلف اشاره دارد(نجفی و فولادچنگ، 1387).

بر این اساس این متغیر بر جنبه هایی از سلامت روان افراد تاثیر می گذارد،  چرا که باور خودکارآمدی از طریق تعیین کننده هایی از قبیل: انتخاب اهداف،  کسب نتایج یا پیامدهای مورد انتظار، اجرای اهداف، میزان تلاش، میزان استقامت و پشتکار، استرس، افسردگی و فشار روانی و در نهایت خودتنظیمی(بندورا، 2000) بر سلامت روان موثر است و همانطور که قبلا نیز اشاره شد می تواند با پیشرفت تحصیلی نیز رابطه داشته باشد.

در رابطه با خودکارآمدی نیز، پژوهش اعرابیان(1383) نشان داد باورهای خودکارآمدی قوی موجب سلامت روانی مطلوبتر دانشجویان می شود و لیکن این باورها بر توفیق تحصیلی دانشجویان مؤثر نمی باشد. همچنین این نتایج آشکار ساختند دانشجویانی که از سطح باورهای خودکارآمدی قوی برخوردارند، دارای اضطراب بیشتر ولی گروهی که باورهای خودکارآمدی ضعیف دارند، افسرده تر، هراس ناکتر و وسواسی تر از سایرین هستند. در این رابطه پژوهش گودمنز[11] و همکاران(2013) نیز نشان داد که دارا بودن مدرک تحصیلی بالاتر با داشتن خودکارآمدی بالا رابطه معناداری ندارد. اما با سلامت روانی پرستاران در ارتباط است. همچنین در بررسی دیگری نجفی و فولادچنگ(1386) نشان دادند که بین خودکار آمدی و سلامت روان همبستگی مثبت معنی دار وجود دارد.

از آنجایی که دانشجویان هر جامعه دسترنج معنوی و انسانی آن جامعه بوده و از سرنوشت­سازان فردای کشور خویشند. و همانطور که می دانیم، با پیشرفت صنعت و فن­آوری جدید و مشکلات مربوط به آن، اختلالات و بیماری­های روانی همانند مشکلات جسمانی، افزایش چشمگیری یافته و با توجه به اهمیت سلامت روان قشر دانشجو، لازم است که مسایل عاطفی و روانی این قشر عظیم جدی تلقی شده و مورد رسیدگی قرار گیرد. چراکه تحقیقات انجام شده در سال­های اخیر بیانگر وجود اختلالات روانی در سطوح مختلف دانشجویان می­باشد(ادهم و همکاران، 2007).افزایش مراجعه­ی دانشجویان به بخش­های مشاوره­ی دانشجویی موید وجود مشکلات روانی، اجتماعی و تحصیلی روزافزون در آن­ها می­باشد. در تحقیق عکاشه مشخص گردید 4/28 درصد کل دانشجویان دچار یکی از اختلالات روانی هستند. شیوع افسردگی اساسی 7/8 درصد، اختلال تطابقی 7/6 درصد، کج­خلقی 5/9 درصد و اختلالات اضطرابی 7/4 درصد بود(عکاشه، 1995). در تحقیقی دیگر در دانشگاه شهید بهشتی 6/31 درصد دانشجویان مشکوک به ابتلا به اختلال روانی بودند(دیباج نیا و بختیاری، 2001). در مطالعه­ی ادهم نشان داده شد که 7/1 درصد دانشجویان از مشکل جسمی و 3/2 درصد از مشکل اضطراب و بی­خوابی رنج می­بردند، 3/4 درصد اختلال در عملکرد اجتماعی و 2 درصد افسردگی شدید داشتند (ادهم و همکاران، 2007). هم­چنین در مطالعه­ ای نیز موارد مشکوک به اختلال روانی 4/35 درصدگزارش شد (لطفی و همکاران، 2006). که این ارقام بنوبه خود پرداختن به مساله سلامت روان دانشجویان را ضروری می نماید.

با این که تحقیقات در حیطه مرتبط با سلامت روان و پیشرفت تحصیلی بسیار زیاد است اما پژوهشی که به بررسی رابطه سبک تبیین و خودکارآمدی به طور همزمان پرداخته باشد یافت نشد؛ با توجه به نقش موثر سلامت روان در پیشرفت تحصیلی دانشجویان و به تبع آن ارتباط بین این دو متغیر، شناسایی عوامل مرتبط با این متغیرها از اهمیت بسزایی برخوردار می باشد. با توجه به تحقیقات اندک در حیطه موضوع پزوهش، و نقش مهمی سلامت روان و پیشرفت تحصیلی در زندگی دانشجویان، پژوهشگر درصدد برآمد تا در پژوهش خود به این مسئله بپردازد که آیا بین سبک های تبیینی و خودکارآمدی با پیشرفت تحصیلی و سلامت روانی رابطه معناداری وجود دارد؟

 

1-3اهمیت و ضرورت پژوهش

در جوامع امروز، همه ملت‌ها با هر نظام سیاسی و اجتماعی پیشرفته و در حال پیشرفت، به مسأله آموزش در هر مقطعی توجه خاصی دارند و نسبت به دیگر فعالیت‌های اجتماعی بر آن اهمیت بیشتری قائل هستند. چرا که امروز، تربیت افراد را از مهمترین نیازهای زندگی اجتماعی می‌شناسند. اما مسئله آموزش و به تبع آن پیشرفت تحصیلی تحت تاثیر عوامل مختلفی قرار دارد. همانطور که عنوان شد، پیشرفت تحصیلی، اصطلاحی است که به مقدار یادگیری و معلومات به دست آمده در فرآیند یاددهی که توسط آزمون های پیشرفت تحصیلی مورد سنجش و آموزش قرار گرفته، اشاره دارد و نهایتا براساس میزان پیشرفت حاصل شده می توان به قضاوت و تصمیم گیری پرداخت. چنانکه آموخته های فرد متناسب با توان و استعدادهای بالقوه اش باشد یا فاصله ای بین توان بالقوه و توان بالفعل فرد نباشد می گوئیم پیشرفت تحصیلی اتفاق افتاده است(شیرانی پور، 1387).

روش تجزیه و تحلیل اطلاعات

در پژوهش پیش رو سعی خواهیم کرد، توصیف حقوقی و تحلیل محتوا براساس قواعد منطقی حقوقی بوده تا نتیجتاً به بهترین نظرها رسیده و ابهامات موجود و جایگاه واقعی موضوع را شناخته و ارائه نماییم. همچنین نگارنده در صدد است که طرز ارائه مطالب تحقیق ضمن این که از جنبه های نظری برخوردار باشد، جنبه های عملی و کاربردی نیز داشته باشد. در واقع در تهیه و گردآوری سعی شده است با استفاده از روش تحلیلی و منابع کتابخانه ای، علی رغم منابع محدود در این زمینه، نظرات حقوقدانان (داخلی و خارجی)در هر زمینه که مربوط به این عنوان باشد،جمع آوری و در  حد امکان با رجوع به کتب و مقالات ایشان، موضوعات بررسی شده و همچنین رویه عملی حاکم نیز در آن خصوص بیان شده باشد. و در این راستا از تقسیماتی چون فصل، مبحث، گفتار و بند بهره جسته و در نهایت به عنوان نتیجه، فشرده نتایج به دست آمده به منظور ارائه پاسخی در خور شایسته به سوالات تحقیق بیان خواهد گردید.

***ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد

یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل و با فرمت ورد موجود است***

متن کامل را می توانید دانلود نمائید

فهرست مطالب

چکیده : 1

مقدمه : 2

1) بیان مسأله:.. 2

2) اهمیت و ضرورت انجام تحقیق:.. 3

3)مرور ادبیات و سوابق مربوطه: 4

4) اهداف مشخص تحقیق: 7

هدف اصلی.. 7

اهداف فرعی.. 7

5) سؤالات تحقیق: 7

سوال اصلی : 7

سوالات فرعی : 8

6) فرضیه‏های تحقیق: 8

فرضیه اصلی : 8

فرضیه های فرعی : 8

7) روش شناسی تحقیق:.. 9

8)ساختار تحقیق : 9

فصل اول:کلیات

مبحث اول:  معرفی دادستان و نظام دادسرایی.. 11

گفتار اول: پیشینه و مختصات نظام دادسرایی.. 11

گفتار دوم: وظایف و مسئولیت‌های کلی دادستان در نظام دادسرایی درراستای پیگیری و مبارزه با جرایم اقتصادی.. 16

بند اول :  وظایف دادستان در امور کیفری مرتبط با جرایم اقتصادی.. 17

1-1- وظیفه تحقیقاتی مقدماتی.. 17

1-2-  مرحله رسیدگی و صدور حکم. 17

1-3- مرحله اجرای حکم. 18

بند دوم :  وظایف و مسئولیت‌های دادستان در قبال ضابطین دادگستری از حیث وظیفه‌ای که به عنوان   ضابط بر عهده دارند (بند ب ماده 3 ق. ا.ق.ت.د.ع.ا) 18

مبحث دوم : معرفی دادستان کل و نقش آن در احیای حقوق عامه در جرایم اقتصادی.. 18

گفتار اول: پیشینه و مختصات نهاد دادستانی کل.. 19

گفتار دوم: وظایف و اختیارات دادستان کل کشور در جرایم اقتصادی در قوانین جاری کشور.. 22

بند اول :  وظایف و مسئولیت‌های دادستان کل کشور در رابطه با ایفای نقش مدعی‌العمومی در جرایم اقتصادی.. 23

بند دوم: وظایف و مسئولیت‌های دادستان کل کشور در رابطه با پیشگیری از جرم اعم از جرایم اقتصادی.. 25

فصل دوم : نقش استقلال قضات دادستانی در پیگیری جرایم اقتصادی

مبحث اول: معیارهای استقلال دادستان.. 34

گفتار  اول : تعریف و توضیح معیارهای استقلال قضات دادستانی.. 34

بند اول: معیار عدم نفوذ و تأثیر پذیری قضات داستانی.. 35

بند دوم: معیار منع عزل قضات دادستانی.. 36

بند سوم : معیار منع تغییر و انتقال قضات دادستانی.. 38

بند چهارم : تمكن مالی قضات دادستانی یا دادیاری.. 38

بند پنجم: وظایف و تكالیف قضات دادستانی در حفظ استقلال قضایی خود. 39

گفتار دوم : نقش نظریه ی تفکیک قوا در پیگیری و مبارزه با جرایم اقتصادی در نظام اداری.. 39

مبحث دوم: مسئولیت، مصونیت و تعقیب انتظامی‌ قضات.. 45

گفتار  اول: مسئولیت و مصونیت قضات.. 46

بند اول: مسئولیت كیفری قضات و مصونیت آنها 47

بند دوم: مسئولیت مدنی قضات  دادستانی و مصونیت آنها 48

بند دوم: مسئولیت مدنی قضات در حقوق فرانسه. 53

گفتار دوم : تخلفات و تعقیب انتظامی‌ قضات.. 51

بند اول: تخلفات قضات.. 51

بند سوم : شکایت از قاضی در حقوق فرانسه. 55

فصل سوم : شروط لازم قضات دادستانی  برای پیگیری جرایم اقتصادی در نظام اداری

مبحث اول: شرایط کلی قاضی دادستانی در نهاد قضایی و تاثیر آن در پیگیری جرایم اقتصادی.. 61

گفتار  اول : ویژگی‌های علمی و تخصصی قضات دادستانی.. 62

بند اول : تاثیرآموزش حقوق در پیگیری جرایم اقتصادی در نظام اداری.. 66

گفتار دوم: ویژگی‌های اخلاقی و شخصیتی قاضی.. 72

مبحث دوم: شروط لازم دادستان در پیگیری جرایم اقتصادی در نظام اداری.. 73

گفتار اول : انگلستان.. 74

گفتار دوم : شروط قاضی در نظام حقوقی فرانسه.. 74

گفتار سوم : شروط دادستان در نظام حقوقی ایران.. 75

مبحث دوم: شروط واجب برای قاضی  ( دادستان ) در فقه اسلامی.. 76

گفتار اول :  فقه عامه.. 76

بند اول : بلوغ. 77

بند دوم : عقل.. 77

بند سوم : حریت… 78

بند چهارم : اسلام. 78

بند پنجم: ذکوریت… 79

بند ششم: اجتهاد. 80

بند هفتم : عدالت… 81

گفتار دوم :  فقه امامیه.. 82

گفتار سوم :  شروط قاضی از دیدگاه امام علی (ع).. 85

بند اول : برخورداری از قدرت تفکر. 86

بند دوم : برخورداری از ساخت فکری.. 87

بند سوم : وارستگی (عدالت) 87

مبحث سوم:  شیوه‌‌های گزینش قضات  دادستانی.. 88

گفتار اول:  رویه فرانسه.. 89

گفتار دوم: رویه جمهوری اسلامی ایران.. 90

مبحث دوم  : نقش کارمندان و دستیاران دادستانی در پیگیری جرایم اقتصادی.. 92

گفتار اول: کارمندان.. 93

گفتار دوم: دستیاران دادگستری.. 95

بند اول : وکلای دادگستری.. 95

بند دوم : کارشناسان رسمی.. 95

نتیجه گیری : 97

پیشنهادات: 98

منابع : 99

   چکیده :
  از آنجایی که وقوع جرائم اقتصادی بیشتر گریبان‌گیر کل افراد جامعه است،و از پیچیگی خاص و توسط افراد خاصی صورت می گیرد ، به همین دلیل تعقیب و محاکمه متهمین اقتصادی منوط به طرح شکایت شاکی خصوصی نبوده و دادستانی خود مکلف به تعقیب و اعلام جرم علیه متهمین آن است. جرائم اقتصادی از یک سو منجر به تمرکز سرمایه‌ها و افزایش شکاف غنی و فقیر شده و از سویی دیگر این انباشتگی سرمایه، سبب استفاده ابزاری آن در جهت تسهیل و افزایش ارتکاب سایر جرایم و نتیجتا ممانعت از پیشرفت اقتصادی و به مخاطره افتادن امنیت اقتصادی جامعه است.  وقوع جرایم اقتصادی بیشتر گریبان‌گیر کل افراد جامعه است و متضررین این جرایم عموماً مردم هستند؛ این موارد امکان پذیر نخواهد بود مگر آنکه  استقلال دادستان در معنای آزادی دادستان  از هر‌گونه مداخله و تأثیر‌پذیری از صاحبان قدرت حفظ شود  این مفهوم اقتضا دارد از دادستان  و نهاد دادستانی در برابر فشار های خارجی حمایت شود؛ هیچ قدرت و مقامی در آن دخالت نکند و فقط معیار های حق و عدل در آن حاکم باشد، معیار های قضاوت باید بر اساس برداشت های عدالت محور از قوانین و مقررات شکل بگیرید ، نه توصیه ها و اعمال قدرت ها و اعمال نفوذ ها ،  لذا برای اینکه دادستان بتواند در راستای اهداف خود در مسیر پیشگیری و مبارزه با جرایم اقتصادی کارساز باشد باید توسط نهاد قوه قضائیه و حتی سایر قوای دیگر یک سری لوازم و الزامات از قبیل شیوه های گزینش و انتصاب قضات دادستانی ، استقلال از منابع قدرت و همچنین کارمندان و ضابطان دادستانی در کمک به دادستان برای پیگیری جرایم اقتصادی فراهم آید.

کلید واژه: دادستان ، جرایم اقتصادی، استقلال نهاد دادستانی ، تأثیر‌پذیری ، صاحبان قدرت

مقدمه :
1) بیان مسأله:
در پایان نامه حاضر به مرور نقش دادستان در تحقیقات مرتبط با فساد اداری و مالی پرداخته شده است. با توجه به آمارهای ارائه شده از سوی سازمان هایی که به بررسی فساد اداری کشورهای جهان می پردازند، مشاهده می شود که پدیده فساد اداری و مالی به عنوان یک خطر مهم برای جوامع و بشریت محسوب می شود. شاخص ها در رابطه با کشور ایران نشان از این دارد که وضعیت کشورمان در زمینه کنترل فساد نا مساعد است. لذا تلاش برای بازشناسی این پدیده و ارائه راهکارهای مناسب ضرورت دارد. تحقیقات مرتبط با فساد اداری و مالی را می توان در حول چهار موضوع اصلی؛ تعاریف، پیامدها، راهکارها و سنجش فساد دسته بندی کرد. فساد مالی و اداری پدیده ای تاریخی، بزرگ، تأثیر گذار و کانون اندیشه ورزی و سیاستگذاری است. امروزه فساد اداری و مالی به یك معضل جهانی تبدیل شده است، دولت ها آگاهند كه فساد باعث آسیب های بسیاری می شود و هیچ حد و مرزی هم نمی شناسد، همان طور كه نتایج و پیامدهای آن نیز بنا بر نوع سازمان سیاسی و اقتصادی و سطح توسعه یافتگی، گوناگون است. این پدیده در دنیای امروز و به ویژه در كشورهای درحال توسعه، به عنوان یكی از مهمترین عوامل در سر راه پیشرفت جامعه، مطرح شده است و صدمات جبران ناپذیری را بر روی سرعت حركت چرخ توسعه جامعه ایجاد كند.متاسفانه بررسی های موجود نشان می دهد که پدیده فساد بیش از همه در میان کشورهای فقیر و در حال توسعه در این کشورهاست. ایران اولین کشوری در حال توسعه و به دلیل مشخصاتی که برای کشورهای مستعد فساد برشمرده شده، در زمره محیط های مناسب برای بروز فساد است. همچنین به میزانی که توسعه فعالیت های اقتصادی در کشور انجام می گیرد، در صورتی که تمهیدات لازم برای مبارزه اندیشیده نشود زمینه های فساد تقویت خواهد شد.

2) اهمیت و ضرورت انجام تحقیق:
اگرچه مباحث نظری درباره فساد در دهه 1950 شکل جدی تری به خود گرفت، اما از دهه 1970 اولین آثار نظری و بررسی های تجربی در باره فساد ارائه شد و از آن زمان به بعد یکی از اصلی ترین مباحث در زمینه دولت، حکمرانی و توسعه بوده است .فساد در نظام های اداری اغلب کشورها موجب آسیب رسانی جدی به توسعه و پیشرفت شده و در کشورهای در حال توسعه،اهمیت و مهار و کنترل آن کاملا برای سیاستمداران و مردم آن ها واضح و آشکار گردیده است. از مضار آن عبارت است از : فساد مانع رشد رقابت سالم و باعث عقب راندن تلاش ها در جهت کاهش فقر و بی عدالتی اجتماعی می شود. فساد اداری موجب تضعیف اعتقاد ملت ها به توانایی خویش و باعث ناامیدی و سرخوردگی  نسبت به آینده ای قابل پیش بینی می شود.  فساد به افزایش قیمت های معاملات منجر شده، توسعه پایدار را مختل و امکان پیش بینی می شود.در نتیجه، مبارزه با فساد اداری یک ضرورت است تا از تشدید آسیب ها در آینده، پیشگیری نماید.

رهبر معظم انقلاب (1386) در رابطه با  اهمیت پرداختن به فساد بیان می کند: «بدترین فسادها در جامعه، رواج فقر و افزایش شكاف بین فقیر و غنی است. بدترین فسادها در جامعه این است كه كسانی دچار فساد مالی و اقتصادی شوند و از بیت المال مردم برای منافع شخصی و پر كردن جیب خود تغذیه كنند. بزرگ ترین فسادها این است كه در اجرا و اعمال قانون در جامعه تبعیض باشد و به شایستگی ها و صلاحیت ها و قابلیت های افراد توجه نشود» فساد یک پدیده ی اجتماعی است و فقط مربوط به شخص خاص نیست چرا که آثار آن جامعه را تحت تأثیر قرار می دهد. در این رابطه مقام معظم رهبری(1386) بیان می کند: «فساد مالی و اقتصادی در تشكیلات مسئولان موظف و در میان آن ها ، به بدنه اقتصا ی كشور سرایت می كند؛ لذا باید جلوی آن گرفته شود. اهتمام به این كار به خاطر آن است كه مفاسد اقتصادی، جریان آلوده ای است كه اگر جلوگیری و با آن مبارزه نشود، كل فضا را آلوده خواهد كرد. بحث یك جرم منفرد و تك افتاده نیست، برخورد با مفاسد اقتصادی برای نظام اهمیت حیاتی دارد. اصل عدالت اجتماعی، اجرای عدالت ، درنظر گرفتن حق توده های وسیع مردم و پركردن فاصله طبقاتی، یكی از اصول اصلی نظام اسلامی است» در نظام جمهوری اسلامی ایران، مبارزه با فساد اداری و فساد اقتصادی و سوء استفاده از امكاناتی كه قدرت در اختیار افراد می گذارد  چه سوء استفاده مالی و چه سوء استفاده سیاسی از اصول انقلاب است و باید رعایت شود.مبارزه با فساد، موضوعی اصلی و اساسی است. فساد اقتصاد ی در دستگاه های دولتی موجب می شود كه سود همه تلاشهای انجام شده در راستای پیشرفت و تولید ثروت عمومی برای رفاه مردم، به جیب عده ای مفت خور و سوء استفاده چی سرازیر شود، لذا مبارزه با فساد، جدی است .گسترش فساد مالی به درستی به عنوان یکی از مهمترین موانع فراراه پیشرفت های اقتصادی  بوده و درجه ی بالای فساد مالی می تواند به ناکارآمدی سیاست های دولت بینجامد. پژوهش ها نشان می دهد که فساد سبب کاهش سرمایه گذاری می شود و در نتیجه فعالیت های اقتصادی را از مولد بودن به سوی رانتها و فعالیتهای زیر زمینی می راند .فساد فراگیر یکی از نشانه های ضعف حاکمیت است؛ هرچند کارکرد ضعیف حاکمیت می تواند به گونه مستقیم روند رشد و توسعه اقتصادی را نیز تضعیف کند .از سوی دیگر،با توجه به اهمیت مشکلات و خطرهای فساد اداری و مالی برای ثبات و امنیت جامعه و نهاد ها و ارزش های دموکراتیک، ارزشهای اخلاقی و عدالت و توسعه ی پایدار و حاکمیت قانون، و نیز با توجه به پیوند فساد با دیگر کجرفتاری های انسانی و اجتماعی و جرایم سازمان یافته، مبازره با فساد ضرورت دارد.قوه قضائیه و دادستان به عنوان مهمترین عامل نظارت در این مسائل و پیگیری آن را بر عهده دارد و ما در این پایان نامه به بررسی و تحلیل این وظایف می پردازیم .

3)مرور ادبیات و سوابق مربوطه:

در تحقیقی به بررسی رابطه ی فساد اداری و حکمرانی خوب پرداخته شده است. نتایج تحقیق مذکور نشان می دهد که فساد متأثر از نوع رابطه دولت با سایر بخش ها و نقش، جایگاه و کارویژه آن در جامعه است و از این رو الگوی حکمرانی خوب را به عنوان الگویی نوین در جهت کاهش فساد و افزایش سلامت اداری معرفی می نماید .

1- قلی پور(1384) در بررسی رابطه کنترل فساد و حکمرانی خوب به این نتیجه می رسد، هراندازه که میزان حکمرانی بهبود یابد، فساد نیز کنترل یافته و سلامت اداری افزایش می یابد. به عبارتی دیگر کنترل فساد با حکمرانی خوب رابطه مستقیم دارد. برخی از شاخص هایی که بر فساد اداری تأثیر گذار هستند عبارتند از :

حقوق سیاسی و آزادی های مدنی: بین حقوق سیاسی(انتخابات مردم سالار،قوه قانونگذاری،احزاب مخالف) و آزادی های مدنی(رسانه های گروهی آزاد و مستقل، آزادی بیان و تشکیل اجتماع) و فساد همبستگی منفی وجود دارد.حق اظهار نظر و مشارکت: سیاست گذاری و اجرای پروژه های بزرگ دولتی باید با در نظر گرفتن نظرات ذی نفعان(حق اظهار نظر) و مشارکت کلیه ذی نفعان انجام شود زیرا نپر سنجی از شهروندان که نظرات بازخوردی آنها را در بر می گیرد در بسیاری از کشورهای جهان به ارتقاء عملکرد بخش دولتی و کاهش فساد کمک کرده است.شفافیت و نظارت عمومی: شفافیت، جریان یافتن به موقع و مطمئن اطلاعات اقتصادی، اجتماعی و سیاسی در مورد استفاده سرمایه گذاران خصوصی از وام ها و ارزش های اعتباری وام گیرندگان، خدمات رسانی دولت، سیاست های مالی و پولی و فعالیت های مؤسسات بین المللی را فراهم می سازد. مطالعات نشان می دهد که فقدان شفافیت سبب شکل گیری بحران های کالی، اداری و سیاستگذاری می شود.

–  رقابت و ورود و خروج ازاد: یکی از سرچشمه های فساد بویژه در سطوح مدیریت ارشد، تمرکز قدرت در دست افرادی است که از نفوذ سیاسی خود در دولت برای کسب منافع شخصی استفاده می کنند. برای حل این مسأله؛ انحصار زدایی، مقررات زدایی، تسهیل رقابت و ورود و خروج از طریق تصفیه دارایی ها و رویه های کارآمد راه حل های مناسبی هستند.

2 – عبدالرحمن افضلی، در مقاله ی “فساد اداری و تأثیر آن بر توسعه: علل، پیامدها و راهكارهای برون رفت(1390)”، به تبیین نقش فساد اداری در جوامع و تأثیر آن بر توسعه پرداخته و با ورود به ادبیات مفهومی آن،  به تعریف فساد به ویژه فساد اداری كه مانع اصلی توسعه و منشأ مفاسد دیگر می باشد، و سپس به سطوح، انواع و مفهوم فساد در اسناد بین المللی اشاره می کند. آنگاه در یك بحث كوتاه، علل و عوامل مؤثر در فساد اداری را بیان داشته، ضمن بررسی تطبیقی وضعیت فساد اداری در سطح جهانی وایران، پیامدها و راهكارهای مبارزه با این پدیده  مخرب را بیان می دارد.

3 – در تحقیقی که توسط محسن فرهادی نژاد  تحت عنوان ” بررسی فساد اداری و روشهای کنترل آن “انجام گرفته است . یافته های تحقیق نشان می دهد که :موقعیت اقتصادی ٬فرهنگ ٬ویژگیهای فردی و سازمانی ٬کیفیت و کمیت قوانین و مقررات به ترتیب به عنوان مهمترین عوامل در تخلف اداری تاثیر دارند . همچنین نتایج این بررسی نشان داد که عوامل متعددی شامل افزایش حقوق بخش دولتی ٬وضع مقررات و قوانین موثر٬آگاهی عمومی نسبت به مقررات و قوانین ٬سیستم های مالی کارا٬اصلاح ساختار اداری ٬عدم سیاسی کردن سیستم اداری و خصوصی سازی می تواند در کنترل و جلوگیری از تخلف اداری موثر باشد .

4- مهین دخت کاظمی در تحقیق خود تحت عنوان “فساد اداری و اقتصادی ایران- راهکارها،(13 سعی کرده است ضمن بیان پیشینه این معضل سیاسی، اقتصادی و اجتماعی در ایران، چگونگی برخورد با آن در برهه های مختلف و علل پیدایش این مشکل بیان کرده و راهکارهایی جهت تخفیف یا زدودن آن ارایه می دهد.

5 – محمد خضری در مقاله ی آسیب شناسی روشهای مبارزه با فساد اداری در ایران، استدلال کرده است كه علت اصلی ناكامی اقدامات و تلاش های دولت یا اثربخشی اندك آنها در آسیب هایی است كه در مبا رزه با پدیده  فساد اداری، نادیده یا دست كم گرفته می شوند . آسیبهای عمده ای که در این مقاله مرد تحلیل قرار گرفته است عبارتند از: رویكرد اخلاق گرایانه به فساد اداری، خطای تعمیم بوروكراسی وبری، پنهان كاری و شفافیت گریزی در رسیدگی به فساد اداری، بی توجهی به بعد تقاضای (شهروندان) فساد اداری، اقتدار بوروكراتیك، مخدوش بودن حقوق ارباب رجوع و شكنندگی بالای آن در دستگاه بوروكراسی كشور، تقلای دلسوزانه در محیط رانتی، مالكیت متمركز رسانه ها و مطبوعات و اعمال محدودیت های دولتی بر كم و كیف گزار ش دهی آنها ، استفاده ناقص از رو ش های بازارگرا، فشار افراد و گروههای خاص برای جلوگیری از پیگیری جدی مبارزه با فساد اداری و بی اعتما دی به نهادها و سازمانهای مستقل ضد فساد اداری.

6- محمدعلی مشفق در  مقاله ی “آسیب شناسی اجتماعی فساد اداری و اقتصادی در ایران،” ابتدا موضوع  فساد  را از منظرهای مختلف مورد بحث قرار می دهد و سپس به عوامل اداری و حقوقی مؤثر در ایجاد فساد اشاره کرده و در پایان نیز مؤلفه های تأثیرگذار بر فساد اداری را مورد تحلیل قرار می  دهد.

7 – سید امید قاضی عسگر(1388)در تحقیقی به بررسی وظایف و اختیارات دادستان در امور مدنی پرداخته که چکیده آن به شرح زیر است:موضوع این تحقیق وظایف و اختیارات دادستان در امور مدنی می باشد. این رساله در سه بخش تنظیم شده است: بخش نخست این رساله اختصاص به معرفی ساختار نهاد داستانی و سابقه ی تاریخی این نهاد در حقوق ایران و فرانسه دارد. موضوع بخش دیگر این رساله اختصاص به قلمرو دخالت دادستان در امور مدنی و ویژگی های نهاد دادستانی می پردازد و در بخش سوم محقق در مورد مصادیق داخالت دادستان در امور مدنی و اهم تکالیف و وظایف دادستان در امور متعلق به محجورین، اشخاص غایب، اموال و فرایند دادرسی مدنی، بحث می نماید.

4) اهداف مشخص تحقیق:

هدف اصلی
بررسی و تبیین نقش دادستان در پیگیری جرایم اقتصادی در نظام اداری کشور .

اهداف فرعی
بررسی و تبیین تاثیر شیوه های گزینش و انتصاب قضات دادستانی در پیگیری و مبارزه جرایم اقتصادی در نظام اداری کشور  .

بررسی و تبیین تاثیر استقلال قضات دادستانی از منابع قدرت در پیگیری و مبارزه  جرایم اقتصادی در نظام اداری کشور .

بررسی و تبیین تاثیر نقش کارمندان و ضابطان دادستانی در پیگیری و مبارزه با جرایم اقتصادی .

5) سؤالات تحقیق:

سوال اصلی :

فهرست مطالب

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد——-

عنوان                                                                                                              صفحه

چکیده …………………………………………………………………………………………………………………………………1

مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………………………..2

فصل اول :کلیات تحقیق

1-1- بیان مسئله ……………………………………………………………………………………………………………………5

1-2-  ضرورت و اهمیت تحقیق………………………………………………………………………………………………6

1-3– اهداف تحقیق……………………………………………………………………………………………………………….6

الف- اهداف کلی………………………………………………………………………………………………………………6

ب- اهداف جزیی……………………………………………………………………………………………………………..6

1-4- سوالات تحقیق……………………………………………………………………………………………………………..6

1-5- فرضیه تحقیق ………………………………………………………………………………………………………………7

1-6- مروری اجمالی بر سوابق تحقیق …………………………………………………………………………………….7

1-7- واژه ها و مفاهیم تحقیق…………………………………………………………………………………………………9

1-8- حوزه نفوذ شهر……………………………………………………………………………………………………………10

1-9- کاربری آموزشی…………………………………………………………………………………………………………..10

1-10- آموزش و پرورش………………………………………………………………………………………………………10

1-11- خدمات آموزشی………………………………………………………………………………………………………..11

1-12- برنامه ریزی آموزشی…………………………………………………………………………………………………..11

1-13- محدویت های تحقیق………………………………………………………………………………………………….11

فصل دوم:مرور منابع/ادبیات تحقیق/ پیشینه تحقیق

2-1- پیشینه تحقیق……………………………………………………………………………………………………………….14

2-2-  فضای جغرافیایی…………………………………………………………………………………………………………15

2-3- سازمان اجتماعی و سازمان فضایی………………………………………………………………………………….15

2-4- کاربری زمین……………………………………………………………………………………………………………….16

2-5- برنامه ریزی کاربری زمین……………………………………………………………………………………………..16

2-6- اهداف برنامه ریزی کاربری اراضی شهری………………………………………………………………………16

الف- اهداف کلان …………………………………………………………………………………………………………..17

ب- اهداف خرد یا ویژه ……………………………………………………………………………………………………17

2-7- معیارهای عمومی و بهینه در مکان یابی کاربری های شهری……………………………………………….18

2-8- کاربری فضاهای آموزشی و عوامل مؤثر در مکان یابی آنها…………………………………………………21

2-8-1- همجواری ناسازگار با کاربری آموزشی……………………………………………………………………22

2-9- دیدگاه عمومی……………………………………………………………………………………………………………..24

2-9-1- دسته اول ،معیارهای مربوط به شرایط استقرارمدارس درمحیط…………………………………..24

2-9-2- دسته دوم ،معیار و مشخصات پایه ای مکان اختصاص یافته………………………………………25

2-10- کاربری فضاهای آموزشی در ارتباط با کاربری سازگار…………………………………………………….25

2-11- کاربری نیمه سازگار با کاربری آموزشی…………………………………………………………………………26

2-12- کاربری آموزشی با کاربری های ناسازگار و دیگر تأسیسات شهری……………………………………27

2-13- سطوح آموزشی………………………………………………………………………………………………………….29

2-14- مطلوبیت مکان برای استقرار مراکز آموزشی ………………………………………………………………….33

2-15- مکان یابی فضاهای آموزشی و شرایط محیطی………………………………………………………………..33

2-16- شبکه دسترسی (دسترسی پیاده – دسترسی سواره )…………………………………………………………34

2-17- سرانة زمین………………………………………………………………………………………………………………..37

2-18- سرانةشهری ومسکونی………………………………………………………………………………………………..37

2- 19- تراکم جمعیت…………………………………………………………………………………………………………..37

2-20- تراکم شهری …………………………………………………………………………………………………………….38

2-21- تراکم مسکونی…………………………………………………………………………………………………………..38

2-22- استاندارهای شهری…………………………………………………………………………………………………….39

2- 23- سطوح آموزشی و تقسیمات کالبدی شهر……………………………………………………………………..39

2-24- سرانة آموزشی…………………………………………………………………………………………………………..40

2- 25- تقسیم بندی فضاهای آموزشی……………………………………………………………………………………41

2-26- نظریه ها…………………………………………………………………………………………………………………..41

2- 27- مکتب ساختارگرایی و جغرافیای شهری ……………………………………………………………………..43

2- 28 – مکتب کارکرد گرایی………………………………………………………………………………………………..44

2- 29- معرفی دیدگاههای اساسی در کاربری زمین………………………………………………………………….45

2-30- مدل مورد استفاده در برنامه ریزی کاربری اراضی شهری…………………………………………………48

فصل سوم:روش اجرای تحقیق/ مواد و روش ها

3-1- روش تحقیق ومراحل آن……………………………………………………………………………………………….52

3-2-روش تجزیه وتحلیل اطلاعات………………………………………………………………………………………..52

3-3-جامعه آماری و حجم نمونه…………………………………………………………………………………………….52

3-4-محدوده مورد مطالعه ومقطع زمانی………………………………………………………………………………….52

3-5- محدوده زمانی پژوهش…………………………………………………………………………………………………52

3-6- نمونه گیری…………………………………………………………………………………………………………………53

3-7- متغیرهای تحقیق…………………………………………………………………………………………………………..53

3-8- ویژگیهای جغرافیای شهرستان رودسر……………………………………………………………………………..53

3-8-1- موقعیت و وسعت جغرافیایی…………………………………………………………………………………53

3-8-2- تقسیمات سیاسی…………………………………………………………………………………………………56

3-8-3- تحولات زمین شناسی………………………………………………………………………………………….56

3-8-4-زلزله…………………………………………………………………………………………………………………..57

3-8-5- توپوگرافی و شیب………………………………………………………………………………………………57

3-8-6- اقلیم………………………………………………………………………………………………………………….59

3-8-6-1- عوامل اقلیمی………………………………………………………………………………………………….59

3-8-6-2- عناصر اقلیمی…………………………………………………………………………………………………65

3-8-7-هیدرولوژی ومنابع آب………………………………………………………………………………………….64

3-8-8- تحلیل عوامل و عوارض جغرافیای طبیعی………………………………………………………………64

3-9- ویژگیهای جغرافیای انسانی……………………………………………………………………………………………65

3-9-1- پیشینه تاریخی وجه تسمیه شهر…………………………………………………………………………….65

3-9-2- محدوده های تعریف شده برای شهر……………………………………………………………………..66

3-9-3- ویژگی های جمعیتی رودسر…………………………………………………………………………………68

3-9-3-1- بررسی روند تحولات جمعیتی………………………………………………………………………….68

3-9-3-2- بررسی گروههای سنی وجنسی جمعیت …………………………………………………………..70

3-9-3-3- بعدخانوار………………………………………………………………………………………………………70

3-9-3-4- مهاجرت………………………………………………………………………………………………………..71

3-9-3-5- تعدادو درصد سوادافراد و بی سواد……………………………………………………………………71

3-9-3-6- گویش ،زبان ومذهب ……………………………………………………………………………………..72

3-10- ویژگی های اقتصادی (نوع فعالیت)………………………………………………………………………………73

3-10-1- جمعیت فعال اقتصادی ………………………………………………………………………………………73

3-10-2- نسبت اشتغال…………………………………………………………………………………………………….74

3-11- تراکم ……………………………………………………………………………………………………………………….75

3-12- تاریخچه آموزش و پرورش شهر رودسر………………………………………………………………………..76

3-13- آموزش وپرورش در حال حاضر…………………………………………………………………………………..77

3-14- عملکرد (حوزه )مجتمع آموزشی…………………………………………………………………………………..77

3-15- ویژگی کالبدی شهر (تقسیمات کالبدی)…………………………………………………………………………80

3-15-1-بررسی وضعیت انواع کاربری زمین دروضع موجود وپیشنهادی طرح تفصیلی شهررودسر…..80

3-15-2- بررسی نواحی ومحلات شهری در وضع موجود ……………………………………………………80

3-16- موقعیت کاربری اراضی آموزشی شهر رودسر………………………………………………………………….83

3-16- 1- موقعیت وکاربری اراضی موجودو پیشنهادی آموزشی در ناحیه 1…………………………….83

3-16-2- موقعیت و کاربری اراضی موجودو پیشنهادی آموزشی در ناحیه 2 ……………………………85

3-16-3- موقعیت و کاربری اراضی موجودوپیشنهادی آموزشی در ناحیه 3……………………………..87

3-16-4- موقعیت و کاربری اراضی موجودوپیشنهادی آموزشی در ناحیه 4……………………………..89

فصل چهارم :تجزیه وتحلیل داده هاویافته های تحقیق

4-1- مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………….94

4-2- تحلیل توصیفی داده ها………………………………………………………………………………………………….94

4-2-1- تعدادکل کارکنان آموزش و پرورش شهر رودسر……………………………………………………..94

4-2-2-تعداد آموزشگاهها و دانش آموزان در مناطق شهری و روستایی رودسر……………………….95

4-2-3-تعداد دانش آموزان دبیرستان………………………………………………………………………………….95

4-3- تحلیل داده های پرسشنامه مدیران مراکز………………………………………………………………………….99

4-3-1- وضعیت مساحت مدارس رودسراز نظر مدیران مراکز………………………………………………..99

4-3-2- وضعیت مالکیت ساختمان و زمین مدارس از نظر مدیران مراکز……………………………….100

4-3-3- تعداد کل دانش آموزان از نظر مدیران مراکز…………………………………………………………….101

4-3-4- وضعیت کلاس،کارکنان،آزمایشگاه وکارگاه در مدارس از نظر مدیران مراکز…………….102

4-3-5-وضعیت کاربری اولیه ساختمان آموزشگاه از نظر مدیران مراکز…………………………………103

4-3-6-وضعیت کیفیت ساختمان آموزشگاه از نظر مدیران مراکز…………………………………………..103

4-3-7- وضعیت مصالح و سازه آموزشگاه از نظر مدیران مراکز…………………………………………….104

4-3-8- وضعیت رفاهی و خدماتی آموزشگاه از نظر مدیران مراکز………………………………………..105

4-3-9- وضعیت فضاهای پرورشی آموزشگاه از نظر مدیران مراکز………………………………………..106

4-3-10- وضعیت مشخصات سیستم گرمایش، سرمایش و تأسیسات و امکانات آموزشگاه

از نظرمدیران مدارس ………………………………………………………………………………………………………..107

4-3-11- وضعیت امکانات ورزشی آموزشگاه از نظر مدیران مراکز……………………………………….108

4-3-12- وضعیت کاربری های همجوار آموزشگاه از نظر مدیران مراکز……………………………….109

4-3-13- وضعیت فاصله همکاران وکارکنان ازمدرسه تا واحد مسکونی ازنظر مدیران مراکز…110

4-3-14- وضعیت رفت وآمد همکاران وکارکنان به مدرسه از نظرمدیران مراکز…………………….111

4-3-15- وضعیت مشکل عمده در مسیر رفتن به مدرسه از نظر مدیران مراکز…………………………112

4-4- تحلیل داده های پرسشنامه  دانش آموزان…………………………………………………………………………113

4-4-1- وضعیت سن دانش آموزان…………………………………………………………………………………….113

4-4-2- وضعیت پایه تحصیلی دانش آموزان………………………………………………………………………..114

4-4-3-وضعیت سابقه سکونت در شهر رودسر از نظر دانش آموزان……………………………………….115

4-4-4- وضعیت مکان استقرار مدرسه از نظر دانش آموزان……………………………………………………116

4-4-5- وضعیت فاصله مدرسه تا منزل برحسب متر از نظر دانش آموزان………………………………..117

4-4-6-وضعیت مدت زمان رسیدن به مدرسه از نظر دانش آموزان………………………………………..118

4-4-7–وضعیت فاصله مدرسه تا واحد مسکونی از نظر دانش آموزان……………………………………119

4-4-8 – وضعیت رفت و آمد به مدرسه از نظر دانش آموزان………………………………………………..120

4-4-9- وضعیت مشکلات مسیررفتن به مدرسه از نظر دانش آموزان……………………………………121

4-4-10- وضعیت امکانات و تجهیزات مدرسه از نظر دانش آموزان………………………………………122

4-4-11- وضعیت سیستم گرمایش و سرمایش و تأسیسات مدرسه از نظر دانش آموزان………..123

4-4-12- وضعیت مکان مناسب مدرسه از نظر دانش آموزان…………………………………………………124

4-4-13- وضعیت آبگیر بودن مسیر منتهی به مدرسه از نظر دانش آموزان………………………………..125

4-4-14- وضعیت عبور خط لوله فاضلاب در مسیر مدرسه از نظر دانش آموزان…………………..126

4-4-15- وضعیت جوابگو بودن مدرسه به دانش آموزان محله از نظر دانش آموزان………………127

4-4-16- وضعیت مناسب بودن فضای داخل کلاس از نظر دانش آموزان………………………………128

4-4-17- وضعیت استاندارد بودن فضای مدرسه از نظر دانش آموزان……………………………………129

4-4-18- وضعیت طی نمودن مسیرفرعی در مسیر مدرسه از نظر دانش آموزان……………………..130

4-4-19- وضعیت تأثیر سرو صدای خیابان در یادگیری از نظر دانش آموزان………………………..131

4-4-20-  وضعیت وجود داشتن گورستان در مسیر مدرسه از نظر دانش آموزان……………………132

4-4-21-  وضعیت تجمع زباله در نزدیکی مدرسه از نظر دانش آموزان…………………………………133

فصل پنجم: بحث، نتیجه گیری و پیشنهادات

5-1- بحث (جمع بندی)………………………………………………………………………………………………………135

5-2- آزمون فرضیه ها………………………………………………………………………………………………………….136

فرضیه اول……………………………………………………………………………………………………………………136

فرضیه دوم……………………………………………………………………………………………………………………137

5-3- نتیجه گیری………………………………………………………………………………………………………………..139

5 -4- پیشنهادات………………………………………………………………………………………………………………….140

منابع و مأخذ…………………………………………………………………………………………………………………………142

 

 

 

فهرست جداول

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد———–

جدول شماره2-1-نمونه ای از ماتریس مطلوبیت……………………………………………………………………..20

جدول شماره2-2- نمونه ای از ماتریس ظرفیت……………………………………………………………………….21

جدول شماره2-3 -دوری از آلودگی……………………………………………………………………………………….24

جدول شماره2-4 -نوع کاربری و میزان اثرات آن بر فضای آموزشی…………………………………………..28

جدول شماره2-5-نمونه جدول استاندارد تفضیلی طراحی شهری(نوع مرکز : کودکستان)…………….29

جدول شماره2-6-نمونه جدول استاندارد تفضیلی طراحی شهری(نوع مرکز : دبستان)…………………30

جدول شماره2-7-نمونه جدول استاندارد تفضیلی طراحی شهری(نوع مرکز : راهنمایی)………………31

جدول شماره2-8-نمونه جدول استاندارد تفضیلی طراحی شهری(نوع مرکز : دبیرستان)……………….32

جدول شماره2-9-معیارهای دسترسی برای ساختمان های گوناگون شهری…………………………………35

جدول شماره2-10-ویژگیهای فیزیکی انواع دسترسی در طرح ریزی های شهری…………………………36

جدول شماره2-11-حوزه های خدماتی پیشنهادی مدارس و تعداد دانش آموزان در کلاس………….40

جدول شماره 3-1- تقسیمات سیاسی شهرستان رودسر…………………………………………………………….56

جدول شماره 3-2-رژیم حرارتی ایستگاه سینوپتیک ،لاهیجان در دوره آماری (1370-1386)…….61

جدول شماره 3-3- میانگین بارندگی و درصد بارش در فصول مختلف سال………………………………62

جدول شماره 3-4- رطوبت نسبی ایستگاه هواشناسی لاهیجان در دوره آماری (1370-1386)……63

جدول شماره 3-5- رشد سالانه جمعیت شهر رودسر……………………………………………………………….69

جدول شماره3-6-توزیع نسبی جمعیت برحسب گروههای بزرگ جنسی وبه تفكیك جنس

درسال90 -1365 ………………………………………………………………………………………………………………..70

جدول شماره3-7-  جمعیت ،خانوار و بعد خانوار در سالهای آماری 90-1365…………………………..70

جدول شماره 3-8- تعدادو درصد افراد با سواد شهر رودسر سالهای 85-1365 ………………………….72

جدول شماره 3-9- جمعیت و شاغلین شهر رودسر سالهای 90-1365 ……………………………………..74

جدول شماره 3-10-جدول و تراکم نسبی در شهر رودسر 90-1365…………………………………………75

جدول شماره3-11- سرانه فضای آموزشی برای هر دانش آموز در مقطع ابتدائی………………………….79

جدول شماره 3-12- سراانۀ فضای آموزشی برای هر دانش آموز در مقطع راهنمایی…………………….79

جدول شماره 3-13- سرانۀ فضای آموزشی برای هر دانش آموز در مقطع متوسطه………………………80

جدول شماره 3-14- کاربری اراضی موجود و پیشنهادی طرح تفصیلی شهر رودسر…………………….82

جدول شماره 3-15- کاربری اراضی موجود و پیشنهادی آموزشی طرح تفصیلی ناحیه1……………….83

جدول شماره3-16- کاربری اراضی موجود و پیشنهادی آموزشی طرح تفصیلی ناحیه2………………..85

جدول شماره3-17- کاربری اراضی موجود و پیشنهادی آموزشی طرح تفصیلی ناحیه3………………..87

جدول شماره3-18- کاربری اراضی موجود و پیشنهادی آموزشی طرح تفصیلی ناحیه4………………..89

جدول شماره 4-1-تعدادکل کارکنان آموزش و پرورش شهررودسر……………………………………………94

جدول شماره 4 -2-تعداد آموزشگاهها ودانش آموزان درمناطق شهری وروستایی رودسر درسال تحصیلی93-1392………………………………………………………………………………………………………………..95

جدول شماره 4-3-وضعیت دانش آموزان در مقاطع مختلف تحصیلی در دبیرستان توحید…………..96

جدول شماره 4-4- وضعیت دانش آموزان در مقاطع مختلف تحصیلی در دبیرستان بنت الهدی…….96

جدول شماره 4-5- وضعیت دانش آموزان در مقاطع مختلف تحصیلی در دبیرستان رضا زاده……….97

جدول شماره 4-6- وضعیت دانش آموزان در مقاطع مختلف تحصیلی در دبیرستان فرزانگان………..97

جدول شماره 4-7-وضعیت دانش آموزان در مقاطع مختلف تحصیلی در هنرستان حجاب…………….98

جدول شماره 4-8-وضعیت دانش آموزان در مقاطع مختلف تحصیلی در هنرستان زینبیه………………98

جدول شماره 4-9- وضعیت مساحت مدارس رودسر……………………………………………………………….99

جدول شماره 4-10- وضعیت مالکیت ساختمان و زمین مدارس………………………………………………..100

جدول شماره 4-11- وضعیت تعداد کل دانش آموزان………………………………………………………………101

جدول شماره 4-12- وضعیت کلاس، کارکنان، آزمایشگاه و کارگاه در مدارس……………………………102

جدول شماره 4-13- وضعیت کاربری اولیه ساختمان آموزشگاه از نظر مدیران مراکز…………………..103

جدول شماره4 -14- وضعیت کیفیت ساختمان آموزشگاه از نظر مدیران مراکز……………………………103

جدول شماره 4-15- وضعیت مصالح و سازه آموزشگاه از نظر مدیران مراکز………………………………104

جدول شماره 4-16- وضعیت رفاهی و خدماتی آموزشگاه از نظر مدیران مراکز………………………….105

جدول شماره 4-17- وضعیت فضاهای پرورشی آموزشگاه از نظر مدیران مراکز………………………….106

جدول شماره 4-18- وضعیت سیستم گرمایش و سرمایش و تأسیسات مدرسه……………………………107

جدول شماره 4-19- وضعیت امکانات ورزشی آموزشگاه از نظر مدیران مراکز……………………………108

جدول شماره 4 -20- وضعیت کاربری های همجوار آموزشگاه از نظر مدیران مراکز……………………109

جدول شماره4-21- وضعیت فاصله همکاران و کارکنان از مدرسه تا واحد مسکونی

از نظر مدیران مراکز………………………………………………………………………………………………………………110

جدول شماره4-22- وضعیت رفت و آمد همکاران و کارکنان به مدرسه از نظر مدیران مراکز……….111

جدول شماره 4-23- وضعیت مشکل عمده در مسیر رفتن به مدرسه از نظر مدیران مراکز…………….112

جدول شماره 4-24- وضعیت سن دانش آموزان……………………………………………………………………….113

جدول شماره4-25- وضعیت پایه تحصیلی دانش آموزان……………………………………………………………114

جدول شماره 4-26- وضعیت سابقه سکونت در شهر رودسر از نظر دانش آموزان………………………..115

جدول شماره 4-27- وضعیت مکان استقرار مدرسه از نظر دانش آموزان………………………………………116

جدول شماره 4-28- وضعیت فاصله مدرسه تا منزل برحسب متر از نظر دانش آموزان………………….117

جدول شماره 4-29-وضعیت مدت زمان رسیدن به مدرسه از نظر دانش آموزان…………………………….118

جدول شماره 4-30-وضعیت فاصله مدرسه تا واحد مسکونی از نظر دانش آموزان………………………..119

جدول شماره 4-31- وضعیت رفت و آمد به مدرسه از نظر دانش آموزان……………………………………..120

جدول شماره 4-32- وضعیت مشکلات مسیررفتن به مدرسه از نظر دانش آموزان…………………………121

جدول شماره 4-33- وضعیت امکانات و تجهیزات مدرسه از نظر دانش آموزان…………………………….122

جدول شماره4-34- وضعیت سیستم گرمایش و سرمایش و تاسیسات مدرسه از نظر دانش آموزان…123

جدول شماره 4-35-وضعیت مکان مناسب مدرسه از نظر دانش آموزان………………………………………..124

جدول شماره4-36- وضعیت آبگیر بودن مسیر منتهی به مدرسه از نظر دانش آموزان……………………..125

جدول شماره4-37- وضعیت عبور خط لوله فاضلاب در مسیر مدرسه از نظر دانش آموزان……………126

جدول شماره 4-38- وضعیت جوابگو بودن مدرسه به دانش آموزان محله از نظر دانش آموزان………127

جدول شماره4-39- وضعیت مناسب بودن فضای داخل کلاس از نظر دانش آموزان………………………128

جدول شماره 4-40- وضعیت استاندارد بودن فضای مدرسه از نظر دانش آموزان…………………………..129

جدول شماره 4-41- وضعیت طی نمودن مسیرفرعی در مسیر مدرسه از نظر دانش آموزان…………….130

جدول شماره 4-42-وضعیت تأثیر سرو صدای خیابان در یادگیری از نظر دانش آموزان…………………131

جدول شماره 4-43 -وضعیت وجود داشتن گورستان در مسیر مدرسه از نظر دانش آموزان……………132

جدول شماره 4-44-وضعیت تجمع زباله در نزدیکی مدرسه از نظر دانش آموزان………………………….133

جدول شماره 5- 1- نتیجه آزمون t از لحاظ همجواری………………………………………………………………136

جدول شماره 5-2- نتیجه آزمون t از لحاظ دسترسی…………………………………………………………………138

 

 

فهرست نمودارها

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد-

نمودارشماره 3-1- حداقل و حداکثر دما در ایستگاه لاهیجان (در طول دوره ی آماری)…………………61

نمودارشماره3-2- درصد توزیع فصلی بارش در ایستگاه هواشناسی لاهیجان……………………………….62

نمودارشماره3-3-حداقل وحداکثررطوبت نسبی درایستگاه لاهیجان(درطول دوره ی آماری)………….63

نمودارشماره3-4-جمعیت شهر رودسر در سالهای 90-1365……………………………………………………..69

نمودارشماره3-5- بعد خانوار درسالهای 90-1365…………………………………………………………………..71

نمودارشماره3-6- نسبت اشتغال شهر رودسردرسالهای 90-1365………………………………………………74

نمودارشماره3-7- درصد تراکم به هکتارشهر رودسر 90-1365………………………………………………….75

نمودار شماره 4-1- وضعیت مساحت مدارس رودسر………………………………………………………………..99

نمودار شماره 4-2- وضعیت احداث مدارس رودسر…………………………………………………………………100

نمودار شماره 4-3- وضعیت تعداد کل دانش آموزان…………………………………………………………………101

نموار شماره 4-4-وضعیت کلاس، کارکنان، آزمایشگاه و کارگاه در مدارس………………………………….102

نموار شماره 4-5- وضعیت مصالح و سازه آموزشگاه از نظر مدیران مراکز…………………………………104

نموار شماره 4-6- وضعیت رفاهی و خدماتی آموزشگاه از نظر مدیران مراکز……………………………….105

نموار شماره 4-7-وضعیت فضاهای پرورشی آموزشگاه از نظر مدیران مراکز………………………………..106

نموار شماره4-8-وضعیت سیستم گرمایش و سرمایش و تأسیسات مدرسه…………………………………..107

نموار شماره 4-9-وضعیت امکانات ورزشی آموزشگاه از نظر مدیران مراکز………………………………….108

نموار شماره 4-10-وضعیت کاربری های همجوار آموزشگاه از نظر مدیران مراکز…………………………109

نموار شماره 4-11- وضعیت فاصله همکاران و کارکنان از مدرسه تا واحد مسکونی

از نظر مدیران مراکز………………………………………………………………………………………………………………..110

نموارشماره4-12- وضعیت فاصله همکاران وکارکنان ازمدرسه تا واحد مسکونی ازنظر مدیران مراکز…111

نموارشماره4-13- وضعیت مشکل عمده در مسیر رفتن به مدرسه از نظر مدیران مراکز………………….112

نمودار شماره 4-14- وضعیت سن دانش آموزان………………………………………………………………………..113

نمودار شماره 4-15- وضعیت پایه تحصیلی دانش آموزان…………………………………………………………..114

نمودارشماره 4-16- وضعیت سابقه سکونت در شهر رودسراز نظر دانش آموزان…………………………..115

نمودار شماره 4 -17- وضعیت مکان استقرار مدرسه از نظر دانش آموزان……………………………………..116

نمودار شماره4-18-وضعیت فاصله مدرسه تا منزل بر حسب متر از نظر دانش آموزان……………………117

نمودارشماره 4-19- وضعیت مدت زمان رسیدن به مدرسه از نظر دانش آموزان…………………………….118

نمودار شماره 4-20- وضعیت فاصله مدرسه تا واحد مسکونی از نظر دانش آموزان…………………….119

نمودار شماره 4-21-وضعیت رفت و آمد به مدرسه از نظر دانش آموزان…………………………………….120

نمودار شماره 4-22- وضعیت مشکلات مسیررفتن به مدرسه از نظر دانش آموزان………………………121

نمودارشماره 4-23-وضعیت امکانات و تجهیزات مدرسه از نظر دانش آموزان…………………………….122

نمودار شماره 4-24- وضعیت سیستم گرمایش و سرمایش و تأسیسات مدرسه

از نظر دانش آموزان……………………………………………………………………………………………………………..123

نمودار شماره 4-25-وضعیت مکان مناسب مدرسه از نظر دانش آموزان……………………………………..124

نمودارشماره  4-26-وضعیت آبگیر بودن مسیر منتهی به مدرسه از نظر دانش آموزان………………….125

نمودار شماره 4-27- وضعیت عبور خط لوله فاضلاب در مسیر مدرسه از نظر دانش آموزان……….126

نمودارشماره  4-28- وضعیت جوابگو بودن مدرسه به دانش آموزان محله از نظر دانش آموزان…..127

نمودارشماره 4- 29- وضعیت مناسب بودن فضای داخل کلاس از نظر دانش آموزان………………….128

نمودارشماره 4-30- وضعیت استاندارد بودن فضای مدرسه از نظر دانش آموزان………………………..129

نمودار شماره4-31- وضعیت طی نمودن مسیرفرعی در مسیر مدرسه از نظر دانش آموزان………….130

نمودارشماره 4-32- وضعیت تأثیر سرو صدای خیابان در یادگیری از نظر دانش آموزان…………….131

نمودارشماره 4-33- وضعیت وجود داشتن گورستان در مسیر مدرسه از نظر دانش آموزان…………132

نمودارشماره 4-34-وضعیت تجمع زباله در نزدیکی مدرسه از نظر دانش آموزان……………………….133

 

 

 

فهرست اشکال/ تصاویر / نقشه ها

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد—–

شکل شماره2-1مدل جاذبه………………………………………………………………………………………………….49

تصویرشماره 3-1- توپوگرافی شهر رودسر……………………………………………………………………………58

نقشه شماره 3-1-تقسیمات سیاسی استان گیلان…………………………………………………………………….54

نقشه شماره 3-2-موقعیت جغرافیایی شهرستان رودسر در کشور………………………………………………55

نقشه شماره3-3-ناحیه بندی شهر رودسرطرح تفصیلی 1386…………………………………………………..67

نقشه شماره3-4-کاربری اراضی ناحیه 1………………………………………………………………………………..84

نقشه شماره3 -5- کاربری اراضی ناحیه 2……………………………………………………………………………..86

نقشه شماره3-6- کاربری اراضی ناحیه3………………………………………………………………………………..88

نقشه شماره3- 7-کاربری اراضی ناحیه 4……………………………………………………………………………….90

نقشه شماره 3-8- کاربری اراضی وضع موجود شهر رودسر…………………………………………………….91

نقشه شماره3- 9 – وضعیت استقرار کاربری های آموزشی…بر اساس درجه معابر………………………92

 

فهرست  روابط /فرمولها

————-

رابطه شماره2-1سرانة مسکونی………………………………………………………………………………………………37

رابطه شماره 2-2سرانة شهری………………………………………………………………………………………………..37

رابطه شماره 2-3میزان تراکم جمعیت……………………………………………………………………………………..38

رابطه شماره 2-4میزان تراکم شهری……………………………………………………………………………………….38

رابطه شماره 2-5تراکم مسکونی خالص………………………………………………………………………………….38

رابطه شماره2-6 تراکم مسکونی ناخالص………………………………………………………………………………..39

رابطه شماره 3-1 رطوبت نسبی……………………………………………………………………………………………..62

فرمول شماره 2-1 مدل قانون جاذبه نیوتن………………………………………………………………………………48

فرمول شماره2-2 مدل جاذبه تعیین حجم……………………………………………………………………………….49

فرمول شماره 2-3 مدل دسترسی اشنایدر و سیمونز………………………………………………………………..50

فرمول شماره 2-4 مدل دسترسی اُبرگ………………………………………………………………………………….50

 

پیوست ها

——-

تصویر شماره الف-1- هنرستان دخترانه حجاب و زینبیه…………………………………………………………..147

تصویر شماره ب- 2 – دبیرستان دخترانه استعدادهای درخشان فرزانگان…………………………………….147

تصویر شماره پ- 3 – معرفی نامه به شهرداری رودسر…………………………………………………………….148

تصویر شماره ت- 4-  معرفی نامه به سازمان راه و شهرسازی استان گیلان…………………………………149

تصویر شماره ث- 5 – معرفی نامه به دانشگاه پیام نور مرکز رشت…………………………………………….150

تصویر شماره ج-  6- معرفی نامه به اداره آموزش و پرورش شهرستان رودسر……………………………151

تصویر شماره چ- 7 – معرفی نامه به دبیرستان های دوره دوم دخترانه دولتی رودسر……………………152

تصویر شماره ح- 8 – پرسشنامه مدیران مراکز…………………………………………………………………………153

تصویر شماره خ- 9 – پرسشنامه دانش آموزان…………………………………………………………………………156

 

 

چکیده :

شهرنشینی شتابان از خصلت های امروزی توسعه های شهری در ایران است . طی این روند ، بسیاری از فضاهای خدماتی و آموزشی و فرهنگی در مکانهایی ساخته می شوند که با معیارها و نیازهای تقاضا همسویی ندارد و چه بسا که از نظر کیفیت و کمیت به دلیل نارساییهای مالی و عدم مدیریت با کاستیهای زیادی همراه هستند .از منظر شهر و شهر نشینی قرار گیری خدمات  آموزشی و مکان های مناسب می تواند با سهولت دسترسی ، سنخیت همجواریها و اثرات روحی و روانی بر دانش آموزان ،همچنین تأثیری که بر کیفیت آموزشی دارد ،مورد توجّه قرار گیرد .

مشکلاتی که درشهرهای ایران و به خصوص شهر رودسر به وضوح قابل رویت است استقرار نامناسب کاربری های آموزشی در سطح شهر بدون توجه به رعایت همجواری ها ، حریم هاو…می باشد . گاه دیده شده کمبود اعتبارات برای احداث مدارس جدید چنان تأثیرگذار است که در اولین مکانی که امکان مالی برای احداث مدرسه وجود دارد ویا وجود افراد خیری که زمین خود را وقف می نمایند بدون توجه به معیارهای مربوط ، اقدام به ساخت مدرسه می کنند.

این پایان نامه با موضوع هدف کلی ، تحلیل مکانی – فضایی کاربری آموزشی دبیرستانهای دخترانه دولتی شهررودسر کوشش دارد توزیع آنها را براساس فضای موجود دسترسی و همجواری با کاربری های مجاور آنها را مورد بررسی قرار دهد .

روش پژوهش دراین تحقیق  توصیفی – تحلیلی است که در سطح شهر رودسر 6 مدرسه دخترانه دولتی  از مدیران مراکز و1140 نفر دانش آموز به صورت نمونه 10 درصد یعنی 114 نفر به صورت تصادفی در پایه ها و رشته های مختلف به عنوان جامعه آماری انتخاب شده اند. و اطلاعات به صورت میدانی ، مشاهده ، مصاحبه با مدیران ،دانش آموزان ومشکلات آنها در فضای مدرسه  با استفاده از Excel  ، تحلیل آماری (spss )وهمچنین نقشه های موجود در شهر رودسر انجام گرفته است .

برای سنجش یافته های تحقیق از آزمون  t استفاده شده که نشان می دهد که تحلیل مکانی – فضایی کاربری آموزشی دبیرستانهای دخترانه دولتی شهر رودسربا دسترسی و همجواری مطابقت ندارد و فرضیه اثبات و تأیید می شود .

واژگان کلیدی : مکانی ، فضایی ، شهررودسر ، دسترسی، همجواری، دبیرستان دخترانه.

 

 

 

 

مقدمه :

رشد شتابان جمعیت،تأثیر فوق العاده ای درافزایش جمعیت لازم التعلیم وجمعیت دانش آموزی داشته است.رشد فزاینده دانش آموزان در سطوح مختلف تحصیلی وپیش بینی افزایش تعدا د آنها در سالهای آتی ایجاب می كند كه مكان گزینی فضاهای آموزشی،پرورشی- ورزشی به عنوان یكی از عوامل اصلی آموزش بر اساس موازین علمی وفنی مورد توجّه قرار گیرد .اگر چه تاكنون مطالعات محدودی در این زمینه صورت گرفته است،اما این مطالعات ،كامل و منطبق بانیازهای آموزشی ،پرورشی-ورزشی مانند نوع فضاهای پیش بینی شده ، حداقل مساحت مورد نیاز برای هرفضا، عملكرد و ساخت مطلوب برای انجام فعالیتهای آموزشی نیست.

بنابراین لزوم بررسی فضاهای آموزشی،پرورشی- ورزشی،مجاورتها واستانداردهای حاكم بر مكان گزینی مطرح می گردد تا بتواند با در نظر گرفتن نیازهای واقعی جامعه و امكانات اقتصادی ،راه حلهای  مناسبی را برای مكان گزینی صحیح فضاهای آموزشی،پرورشی- ورزشی پیداكرده و نیازمبرم جامعه راپاسخگو بود. درغیراینصورت درآینده بامشكل كمبودمراكز آموزشی در سطح شهر روبرو خواهیم بود.

مکان یابی بهینه برای فعالیت ها ،همواره مورد توجه علمای اقتصاد و جغرافی دانان در کنار اقتصاددانان بر اساس رسالتی که در زمینه تغییرات فضایی و مکانی حاکم بر پدیده ها داشته اند ،همواره در تکوین نظریات مکان یابی در راستای حداکثر کردن سود و به حداقل کردن هزینه در استفاده از زمین شهری سهیم بوده اند .(یکانی فرد ،1380 ،ص 16)

امروزه علاوه بر دیدگاه اقتصادی (حداکثر کردن سود و حداقل کردن هزینه ها) که در استفاده از زمین شهری باید مورد استفاده از زمین شهری باید مورد توجه قرار گیرد ، به دلیل پیچیدگی نیاز های بشری و به تبع آن ،پیچیدگی روز افزون نظام های (سیستم های)شهری ، بدون داشتن نظام مند و تعریف معیارهای دقیق ، استفاده از زمین شهری و مکان یابی فعالیت ها بر اساس آن پاسخ گویی مناسب به این نیازها مقدور نخواهد بود .

یکی ازنیازهای اساسی سکونتگاههای بشری که باید به صورت جمعی پاسخ داده شود ،نیاز به آموزش است از این رو در برنامه ریزی شهری به ویژه برنامه ریزی کاربری اراضی شهری ،کاربری های آموزشی از حیث اختصاص زمین کافی ،مکانی و طراحی از جایگاه مناسبی برخودار هستند با وجود تفاوت هایی که در سرانه های اختصاص یافته و پیشنهاد شده به کاربری های آموزشی در مناطق گوناگون جهان وجود دارد در بیشتر کشور ها این کاربری ها از سرانة شهری بر اساس استاندارد های تعریف شده در ایران حدود 4/4متر مربع و سهم مدارس از آن 9/0متر مربع است .(شیعه 1389 ،ص175)

کاربری آموزشی بنا به ماهیت و سطوح فعالیتشان : اولاً ،باید در محلی استقرار یابند که در فعالیت خود و سایر کاربری ها مزاحمت و ممانعتی به وجود نیاورد (سازگاری).ثانیاً ،مکان استقرار شان شرایط لازم را برای فعالیت آنها داشته باشد (مطلوبیت).ثالثاً ،حوزه عملکردی مناسبی داشته باشند .(ظرفیت)رابعاً ،برای ارائه خدمات مطلوب از یک سو به فعالیت و خدمات پاره ای از کاربری های دیگر نیاز داشته و از سوی دیگر از بعضی از کاربری ها فاصله مناسب داشته باشد (وابستگی و دوری گزینی) براین اساس ،هر یک از کاربری آموزشی در فرایند برنامه ریزی اراضی شهری ،بعد از حوزه  عملکردی در سلسله مراتب تقسیمات کالبدی شهری با رعایت سایر ضوابط و معیار ها ،مکان یابی و طراحی می شوند .مدارس دبیرستان و خدمات ارائه شده از سوی آن ها ،از جمله نیاز های آموزشی است که در سلسله مراتب تقسیمات شهری با لحاظ نمودن آستانه ی جمعیتی مورد نیاز و شعاع عملکردی در ناحیه با رعایت سایر ضوابط استقرار یابند.

در تکمیل فرایند بر نامه ریزی راهبردی ،برای حصول اطمینان از صحت واستقرار کاربری ها و ارائه ی خدمات بهینه ،وضعیت موجود کاربری ها به روش های کمی و کیفی مورد ارزیابی قرار می گیرند تا در صورت نیاز ،تغییرات لازم را در برنامه های آتی اعمال شود .

بیان مسئله  :

     در ایران رشد شتابان شهر نشینی در سه دهه گذشته با توان تجهیز فضاهای شهری و گسترس زیر ساختها متناسب نبود و مشاغل مولد مورد نیاز را ایجاد نمی کرد .از آنجا که توزیع فضایی شهر ها و جمعیت کنترل شده در چهار چوب یک برنامه جامع که مبتنی بر هماهنگیهای بخشی و ناحیه ای باشد  صورت نگرفته است مشکلات ناشی ازرشد شتابان جمعیت شهر نشین ابعاد پیچیده ای یافته است ؛در نتیجه ،مشکلاتی نظیر فضاهای آموزشی ، خدماتی ،کاربری های اراضی به شدید ترین شکل ممکن در سیمای شهری کشور ظاهر شده است که رفع آنها مستلزم تلاش همه جانبه و برنامه ریزی شده ای است. (زیاری ،کرامت ا.. ، 1390،ص 6)

چکیده

منطقه فرومد در منتهی­الیه شرق استان سمنان واقع شده است. ورقه زمین شناسى فرومد با مختصات ´30 ˚56-´00 ˚57 طول های خاوری و´30 ˚36-´00˚37  عرض­هاى شمالی در باختر شهرستان سبزوار جاى دارد. نتایج مطالعات کانی­شناسی با استفاده از روش آنالیز الکترون میکروپروب (EPMA) بر روی کانی­های اسپینل­کروم­دار و سیلیکات­های میزبان توده اولترامافیکی فرومد نشان می­دهند که اولیوین با منیزیم بالا (Fo66-99) اورتوپیروکسن با منیزیم بالا و آلومینیوم پایین (En ~81, Al2O3 ~0.25 Wt.%) و کرومیت توده­ای و بین توده­ای با کروم بالا (Cr# 72-83) می­باشند. با توجه به این نتایج و مطالعات سنگ­شناسی این مجموعه افیولیتی، افیولیت سبزوار- شاهرود حاصل از مذاب بونینیتی در محیط­های منطقه فرورانش می­باشد.

کلید واژگان: افیولیت، کرومیت، فرومد، سبزوار، شاهرود، الکترون میکروپروب

فهرست مطالب

عنوان                                               صفحه

فصل اول: کلیات… 2

1-1- ریشه لغوی افیولیت… 2

1-2- سن و پراکندگی کمپلکس‌های افیولیتی در جهان.. 4

1-3- نحوه تشکیل افیولیت‌ها 5

1-4- سکانس افیولیتی.. 6

1-5- ارزش اقتصادی فلزی.. 10

1-6- ساز و كارهای جایگیری افیولیت‌ها 12

1-6-1- فرارانش لیتوسفر اقیانوسی بر روی حاشیه غیرفعال قارهای یا سنگ‌های كمان.. 12

1-6-2- دو نیم شدن و تراست بخش بالایی یك زبانه فرورونده بر روی كمان پیشین.. 13

1-6-3- جمع شدن پوسته اقیانوسی جوان حوضه پشت كمانی و تشكیل گوه فزاینده. 13

1-7- شرایط تشکیل کانسارهای کرومیت… 18

1-8- انواع كانسارهای كرومیت… 19

1-8-1- کانسارهای ماگمایی.. 20

1-8-2- کانسارهای کرومیت پلاسری.. 25

1-8-3- کانسارهای لاتریت آهن- کرومیت… 25

1-9- ساخت پوسته­ای افیولیت­ها (نوع LOT و HOT) 25

1-10- زمین­شناسی و پراکندگی کانه در ایران.. 26

1-11- مطالعات پیشین.. 32

1-12- روش­های پژوهش…. 33

1-13- اهداف پژوهش…. 34

فصل دوم: زمین­شناسی عمومی منطقه.. 36

2-1- موقعیت جغرافیایی منطقه موردمطالعه. 36

2-2- راههای دسترسی به منطقه. 38

2-3- زمین­شناسی عمومی استان سمنان.. 39

2-4- زمین‌شناسى عمومى  فرومد. 43

2-4-1- زمین­شناسی منطقه میرمحمود. 46

فصل سوم: مطالعات پتروگرافی و کانی­شناختی… 56

3-1- مقدمه. 56

3-2- بررسی­های صحرایی.. 56

3-3- پتروگرافی کرومیتیت­ها و پریدوتیتهای میزبان.. 58

3-3-1- دونیت… 60

3-3-2- ورلیت… 64

3-3-3- کرومیتیت… 66

3-3-4- هارزبورژیت… 68

3-4- بافت­های موجود در کرومیت­های منطقه فرومد. 70

3-4-1- بافت و ساخت افشان.. 70

3-4-2- بافت واکنشی.. 71

3-4-3- ساخت نودولار. 72

3-4-4- بافت تودهای.. 72

3-4-5- بافت کششی.. 73

3-4-6- بافت سوپرژن.. 73

3-4-7- بافت اسکلتی.. 74

3-4-8- بافت جریانی.. 74

3-4-9- بافت کاتاکلاستیک… 74

3-4-10- بافت لکه­ای.. 75

3-4-11- بافت و ساخت میلونیتی.. 75

3-4-12- ساخت نواری.. 75

فصل چهارم: مطالعات ژئوشیمیایی… 83

4-1- مقدمه. 83

4-2- روش تحقیق.. 84

4-2-1- آنالیز الکترون میکروپروب (EPMA). 84

4-3- مذاب گوشته­ای.. 87

4-3-1- پریدوتیت­های اسپینل­دار. 87

4-4- ژنز کرومیتیت فرومد. 88

4-4-1- محیط تکتونیکی و ترکیب مذاب به­صورت تابعی از روابط بین Ti- Al 89

4-4-2- مذاب مادر (Parental melt). 91

4-5- جایگاه زون سوپرا سابداکشن.. 95

4-1- کانی­های گروه اسپینل.. 95

4-2- فرآیندهای ساب سالیدوس موثر در توزیع عناصر. 98

4-3- شیمی کانی­ها 99

4-4- اسپینل­های کروم­دار. 99

4-4-1- عدد کروم در اسپینل­ها 105

4-5- شیمی سیلیکات­های میزبان.. 107

4-5-1- اولیوین.. 107

4-5-2- کلینوپیروکسن و اورتوپیروکسن.. 117

فصل پنجم: بحث و نتیجه­گیری… 125

5-1- مقدمه. 125

5-2- مطالعات پتروگرافی و کانی­شناختی.. 125

5-3- شیمی کانی­ها 126

5-4- ژنز کرومیتیت فرومد. 127

5-5- نتیجه­گیری.. 130

5-6- پیشنهاداتی برای مطالعات آتی.. 131

 فهرست منابع و مآخذ.. 132

1-1- ریشه لغوی افیولیت

اهمیت شناسایی افیولیت‌ها در، تحلیل محیط تكتونیكی، مطالعه پوسته اقیانوسی، شناسایی ذخایر اقتصادی موجود در آن‌ها، مطالعات دیرینه شناسی و غیره است. بدین منظور باید مطالعات سنگ­شناسی، دیرینه شناسی، سن سنجی و مطالعات ساختاری و تكتونیكی صورت گرفته و سپس به تحلیل و اثبات مکانیسم‌های مرتبط با جای­گیری افیولیت­ها پرداخته شود. نام افیولیت توسط «برونیار (1827) برای توصیف سرپانتینیت‌ها ابداع شد. وی این نام را از لغت یونانی قدیمی افی به معنی مار و لیت هم که به معنی سنگ است، گرفت. پس از نام‌گذاری افیولیت‌ها توسط (برونیار، استینمن 1906) مفهوم مجموعه یا سری سنگی افیولیت را بکار برد. این مجموعه سنگی اصولاً حاوی سنگ‌های اولترامافیک (مثل کانی سرپانتینیت و پریدوتیت)، گابرو، اسپیلیت و سنگ‌های وابسته است. او همچنین مشاهده کرد که این سنگ‌ها اصولاً در چرت‌ها و رسوبات پلاژیک مستقر شده‌اند یا با آن‌ها وابستگی دارند. در سپتامبر 1972 سازمان زمین شناسی آمریکا در مورد افیولیت کنفرانس بزرگی برگزار نمود. در همین کنفرانس قرار شد که نام افیولیت به یک مجموعه مشخص از سنگ‌های مافیک تا اولترامافیک اطلاق گردد.»

افیولیت‌ها توالی‌هایی از سنگ‌های مافیك و اولترامافیك پوسته و گوشته فوقانی هستند که در ارتباط با زون‌های فرورانش، به صورت تكتونیكی جابجا شده روی خشکی‌ها جای­گیری کرده‌اند و بخشی از پوسته اقیانوسی جوان یا حوضه پشت كمانی تلقی می‌شوند (Condie,1997). به طور كلی یك توالی ایده­آل افیولیتی به ترتیب از بالا به پایین شامل: رسوبات عمیق دریا (رسوبات بخش آبیسال، پلاژیك، یا هر دو و یا رسوبات آذر آواری)، بازالت‌های بالشی، دایك­های صفحه­ای دیابازی، گابرو متراكم (Cumulate) لایه­ای و سنگ‌های اولترامافیك یا گابرو (non-cumulate) به همراه دیوریت و پلاژیوگرانیت، تكتونیت اولترامافیك (عموماً هارزبورژیت)، می‌شود و بررسی این سکانس‌های تراست شده بر روی پوسته قاره­ای نقش مهمی را در مدل‌های تكتونیك صفحه­ای ایفا می­کند و یكی از راه­های مطالعه لیتوسفر اقیانوسی به ویژه پوسته اقیانوسی قدیمی است (Condie,1997; Kearey and Vine, 1996).

افیولیت‌ها صفحاتی با واحدهای سنگی مشخصی هستند (Nicholson.K.N,2000) كه منشاً قیانوسی داشته و اغلب در كمربندهای تصادم صفحات اقیانوسی ایجاد می‌شوند (Kearey and Vine, 1996) ولی در اثر فرآیندهای جای­گیری و گسلش­های فراوان یك توالی افیولیتی ایده آل را ندرتاً می‌توان یافت و اغلب، یا برخی از واحدها در آن‌ها دیده نمی‌شود و یا به صورت افیولیت ملانژ (واحدهای افیولیتی به هم ریخته و همراه با میان لایه های رسوبی) دیده می‌شوند (Condie,1997) نظیر مجموعه افیولیت ملانژ Tangihua در نیوزلند (Nicholson.K.N,2000).

1-2- سن و پراکندگی کمپلکس‌های افیولیتی در جهان

شکل ‏1‑1- سن کمپلکس­های افیولیتی و میزان پراکندگی آن­ها در ادوار مختلف (اقتباس شده از Yildirim Dilek and Harald Furnes., 2011)

شکل ‏1‑2- کمربندهای افیولیتی در مناطق مختلف جهان (اقتباس شده از Yildirim Dilek and Harald Furnes., 2011

1-3- نحوه تشکیل افیولیت‌ها

وجود افیولیت‌ها و پراکندگی آن‌ها در اغلب قاره‌های دنیا نشان می‌دهد که در جای­گیری بخش اعظم آن‌ها پدیده تصادم قاره- قاره دخیل بوده و اقیانوس مابین دو قاره در اثر فرآیند فرو رانش از بین رفته و در حین تصادم بخش‌هایی از پوسته اقیانوسی بر روی حاشیه غیر فعال رانده شده‌اند. عدم وجود دگرگونی حرارتی قابل توجه در مرز تماس آن‌ها با رسوبات بیانگر فرورانش آن‌ها در حالت سرد می‌باشد.

در اثر تغییرات مکرر تکتونیکی و یا در زون­­­­­­­های فرورانش پر شیب، افیولیت‌ها به ملانژهای تکتونیکی تبدیل می‌شوند و به دلیل سرپانتینی­شدن بخش اولترامافیک قاعده‌ای، واجد خاصیت پلاستیکی شده و به راحتی تغییر شکل می‌یابند. سرپانتینی­شدن به تحرک افیولیت ملانژ کمک کرده و ورود قطعات سنگ‌های درون­گیر و بیگانه به داخل سکانس افیولیتی را تسهیل می­کند.

4- سکانس افیولیتی

امروزه افیولیت‌ها و یا کمپلکس‌های افیولیتی به مجموعه شماتیکی اطلاق می‌گردد که روند پیدایش و تکوین آن از پایین به بالا دارای ویژگی­های زیر است:

 1- پریدوتیت‌های متورق که متحمل تغییر شکل­های تکتونیکی در حالت جامد در درجه حرارت بالا و فشار بالا را شده‌اند. (HP-HT)

2- گابروها و پریدوتیت‌های لایه لایه با ساختمان­های متراکم و توده­ای (متبلور شدن مجزا و نهشته­های متوالی، چگالی مواد سازنده، بلورهای موجود در اتاق ماگما)

3- بازالت‌های بالشی یا پیلولاواها ( Pillow- lavas) یا مواد خروجی زیر دریایی، سن گدازه‌ها معمولاً قابل تشخیص است (در لابلای رسوبات دریایی).

اما سطوح مواد متراکم و توده­ای و پریدوتیت‌های متورق قابل تشخیص نمی‌باشد، برای این منظور می‌بایست سن متبلور شدن مواد ماگمایی و زمان تحولات تکتونیکی منطقه را مورد بررسی قرار داد.

به طور کلی سکانس افیولیتی یا پوسته اقیانوسی به ترتیب از پایین به بالا شامل همه یا بخشی از واحدهای ذیل می‌شوند:

تكتونیت اولترامافیك: این مجموعه دگرگونی كه در قاعده افیولیت قرار دارد و نقش اساسی را در جای­گیری آن ایفا می‌کند دارای ویژگی‌های ذیل است:

1) ضخامت 100 تا 500 متری و توسعه جانبی ده‌ها تا صدها كیلومتر (Condie,1997).

2) كاهش مشخص درجه دگرگونی از بالا به پایین (Condie,1997).

3) شدیداً تغییر شكل یافته و دارای فولیاسیون تكتونیكی مشخص (Condie,1997).

4) حاوی عدسی‌های دونیت و كرومیت می‌باشد و عموماً شامل سنگ‌های اولترامافیك نظیر هارزبورژیت و لرزولیت توده­ای، دایک‌های ورلیتی، اولیوین لایه­ای و ارتوپیروكسن گابرو، به شكل خردشده و سرپانتینیتی همراه با رسوبات دگرگونی شده است كه منشأ دگرگونی آن‌ها دمای گوشته در زیر افیولیت و دمای جای­گیری افیولیت است (Dewandel,2003; Whattam et al 2006)، در برخی موارد نظیر افیولیت Josephine در شمال غرب كالیفرنیا سرپانتینیتی­شدن سنگ‌های قاعده­ای پیش از جای­گیری افیولیت بوده بنابراین تصور می‌شود كه موهو قدیمه (Paleo-Moho) یك مرز سرپانتینیتی بوده است (Condie,1997).

گابرو متراكم (Cumulate) لایه­ای و سنگ‌های اولترامافیك: این واحد شامل گابروهای با بافت متراكم است كه از نظر تركیب حالت لایه­ای داشته و در اثر تبلور تفریقی شكل گرفته‌اند (Condie,1997).

گابرو (non-cumulate) به همراه دیوریت و پلاژیوگرانیت: پلاژیوگرانیت­ها تونالیت­های حاوی كوارتز، پلاژیوكلاز سدیك و میزان كمی سیلیكات مافیك هستند كه به صورت سیل، دایك و یا توده­های كوچك جای­گیری کرده‌اند و همراه دیوریت­ها در اثر تبلور تدریجی در محفظه ماگما تشكیل شده‌اند (Condie,1997; Whattam et al 2006). پلاژیوگرانیت در اغلب افیولیت‌ها، به خصوص افیولیت‌های با منشأ تیغه میان اقیانوسی، وجود داشته و به دلیل داشتن كانی زیركن كه حاوی عناصر اصلی U-Pb است و در تعیین سن دقیق زمان جای­گیری افیولیت استفاده می‌شود، نقش اساسی را در بررسی افیولیت‌ها داراست.

دایک‌های صفحه­ای دیابازی و بازالت‌های بالشی: ضخامت صفحات بین 1 تا 3 متر بوده و تركیبی در بازه دیوریت تا پیروكسنیت دارند، مرز پایین این صفحات با بخش زیرین مشخص یا تدریجی و با بخش بالایی تدریجی است (Condie,1997).

بازالت‌های بالشی از چند متر تا 2 كیلومتر ضخامت داشته، به صورت جریان‌های بالشی یا برش‌های هیالوكلاستیك تشكیل شده‌اند و اغلب تركیب توله­ایتی دارند (Condie,1997; Whattam et al 2006).