یك شركت ، تحت هدایت و رهبری اعضای هیات مدیره اش اداره می شود سپس هدایت و رهبری از هیات مدیره به مدیر عامل و از مدیر عامل به مدیران ارشد ، به منظور مدیریت و سازماندهی كارهای روزانه شركت ، انتقال     می یابد. بدین ترتیب ، هیات مدیره به نمایندگی از سوی سهامداران شركت ، كار نظارت و كنترل بر شركت را انجام می دهد؛ بنابراین هدف این پژوهش بررسی تأثیر ترکیب تنوع هیات مدیره بر کیفیت گزارشگری مالی و ریسک در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران می باشد.فرضیه های موجود رابطه بین ترکیب هیات مدیره و کیفیت گزارشگری مالی و ریسک را بررسی و آزمون کرده اند.برای آزمون فرضیه ها، تعداد 126 شرکت در طی سال های 1388 الی 1392 از بین شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران به روش غربال انتخاب شده است.در این پژوهش تعداد اعضای هیات مدیره، استقلال هیات مدیره ،رشته تحصیلی اعضای هیات مدیره، سوابق شغلی اعضای هیات مدیره و دانش مالی اعضای هیات مدیره بعنوان متغیرهای مستقل و کیفیت گزارشگری مالی و ریسک بعنوان متغیرهای وابسته در نظر گرفته شده است.اندازه شرکت و اهرم مالی هم بعنوان متغیرهای کنترلی در نظر گرفته شده اند. نتایج حاصل از تحقیق نشان می دهد که ارتباط مثبت و معناداری بین اندازه هیات مدیره و استقلال هیات مدیره با کیفیت گزارشگری مالی وجود دارد و  همچنین ارتباط مثبت و معناداری بین دانش مالی اعضای هیات مدیره و ریسک شرکت وجود دارد. و بین رشته تحصیلی اعضای هیات مدیره و سوابق شغلی اعضای هیات مدیره و دانش مالی اعضای هیات مدیره با کیفیت گزارشگری مالی ارتباط معناداری وجود ندارد و همچنین بین اندازه هیات مدیره و استقلال هیات مدیره و رشته تحصیلی اعضای هیات مدیره و سوابق شغلی اعضای هیات مدیره با ریسک شرکت ارتباطی وجود ندارد.

فصل اول: کلیات تحقیق

1-1- مقدمه

یك شركت ، تحت هدایت و رهبری اعضای هیات مدیره اش اداره می شود سپس هدایت و رهبری از هیات مدیره[1] به مدیر عامل و از مدیر عامل به مدیران ارشد ، به منظور مدیریت و سازماندهی كارهای روزانه شركت ، انتقال     می یابد. بدین ترتیب ، هیات مدیره به نمایندگی از سوی سهامداران شركت ، كار نظارت و كنترل بر شركت را انجام می دهد.در حالی كه حاكمیت شركتی مؤثر و كارآمد مسئول تمام كسانی است كه با ذینفعان ارتباط برقرار        می كنند، این هیات مدیره است كه در رأس امور، مسئولیت هماهنگی را بر عهده دارد و از وجود فرهنگ و فضای مناسب در سیستم اطمینان حاصل می كند.

كلید ایجاد یك حاكمیت شركتی مؤفق ،اطمینان از گسترش اصول پایداری، مسئولیت، پاسخگویی، انصاف، شفاف سازی و اثربخشی در سازمان است. امروزه با بروز تغییرات مداوم در سبد ذینفعان سازمان ها و از طرفی پویای های حاكمیتی موجود در فضای كسب و كار، تغییرات گسترده ای در سطوح حاكمیتی و رهبری سازمان ها رخ داده است. هیات مدیره ها یكی از اركان حاكمیت در سازمان های امروزی به شمار می روند كه بیشتر از آنها به عنوان اهرم اجرایی اصول حاكمیتی سازمانی و مسئول نظارت و سیاست گذاری در شركت ها  یاد می شود. (هوس[2]،2007).

 اعضای هیات مدیره ها بیشتر توسط مالكان سهام انتخاب می شوند، در حالی كه در برخی سیستم های حاكمیتی نوین، مجموعه نظرات كاركنان، نهادهای دولتی، سرمایه گذاران و عرضه كنندگان نیز در انتخاب آنان تأثیر گذار است. اثربخشی هیات مدیره مستقیماً به ارتباطات بین اعضای هیات مدیره ، بین هیات مدیره و مدیریت اجرایی و بین هیات مدیره و سایر ذینفعان مرتبط است.دلیل این موضوع، آن است كه مسئولیت های اصلی هیات مدیره یعنی فراهم كردن هدایت و نظارت، روی رفتار سایرین تأثیر می گذارد. این تأثیر و نفوذ می تواند به طور مناسبی اعمال شود تنها اگر تصمیمات به شكلی شفاف و متقاعدكننده اعلام شوند. بنابراین اعضای هیات مدیره كه مسئول تصویب موضوعات مهمی مانند راهبرد ، انتصاب مدیران رده بالا و ریسك پذیری شركت هستند ، بصورت جمعی تصمیم   می گیرند. بنابراین، صمیمیت، دقت و صحت ارتباطات در درون هیات مدیره، كیفیت تصمیم گیری جمعی را بهبود می بخشد.

در تعریف هیات مدیره ها می توان این گونه عنوان كرد كه هیات مدیره ها غالباً گروهی از افرادی هستند كه حق نظارت ،كنترل، سیاست گذاری های كلان و “حاكمیت ” بر یك سازمان خاص را در اختیار دارند (هلمس[3]،2005). این مجموعه از افراد (در قالب یك تیم كاری اثربخش) می بایست سلامت سازمانی را در حوزه های متنوعی همچون عملكرد مالی مناسب شركت، قانونی بودن فعالیت ها، تناسب فرایندها و اقدامات صورت پذیرفته سازمانی با اهداف راهبردی سازمان را تضمین كنند. 

بر اساس تعریفی ازاینگلی و وان دروالت [4](2003) ، تركیب هیات مدیرها به مجموعه ای از منابع انسانی اطلاق    می گردد كه بر اساس تخصص، تجربه و دانش آنان در مورد مسائل سازمان، برای خلق ارزش افزوده ای جمعی برای سازمان گرد هم آمده اند. نكته كلیدی در تركیب اثربخش هیات مدیره، \ حصول اطمینان از این امر است كه افرادی صندلی های تصدی عضویت در هیات مدیره را تصاحب كنند كه از مهارت، تجربه و دانش كافی به منظور تحلیل مسائل سازمان و چاره جویی برای پاسخگویی آنها برخوردار باشند. نادلر و همكارانش(1389) معتقدند كه برای ایجاد تركیبی بهینه در هیات مدیره و انتخاب اعضایی مناسب می بایست سه عنصر كلیدی ویژگی های فردی، مسئولیت نمایندگی و مجموعه مهارت ها و تجارب اعضاء مدنظر قرار گیرد.(لگزیان و همکاران،1390).

2-1- موضوع و مسأله تحقیق

اساسی ترین و مهمترین مکانیزیم حاکمیت شرکتی ، هیات مدیره است که در ادبیات حاکمیت شرکتی و در کشورهای توسعه یافته و نوظهور بسیار به آن پرداخته شده و مورد توجه بوده است. آنچه در مبحث هیات مدیره در مرکز توجه بوده است ویژگی های آن است که ترکیب ، خصوصیات ، ساختار و فرایند را در بردارد.

در این پژوهش سعی بر این است كه تأثیر تركیب تنوع هیات مدیره بر كیفیت گزارشگری مالی و ریسك شركت مورد بررسی قرار گیرد. بنابراین،پرسش اصلی كه این  تحقیق به دنبال یافتن پاسخ برای آن می باشد، به این صورت است كه چه تركیبی از هیات مدیره بر كیفیت گزارشگری مالی و ریسك تاثیر می گذارد؟

3-1- اهداف و ضرورت پژوهش

در طول سال های اخیر، در بحث های عمومی و در تحقیقات دانشگاهی تركیب تنوع در هیات مدیره به یك موضوع پرطرفدار تبدیل شده  است. (پیتر و همکاران، 2012).هیات مدیره مهم ترین عامل دركنترل و نظارت بر مدیریت شركت و محافظت از منافع سهامداران قلمداد می شود.(فاما و جنسن،1983).

بررسی مبانی نظری و اهداف گزارشگری مالی مبین این موضوع است كه یكی از اهداف گزارشگری مالی كمك به سرمایه گذاران و اعتباردهندگان برای پیش بینی جریان های نقدی آتی است. در بسیاری از تحقیقات از قبیل بیمن و وركچیا[1] (1996)، فیرفیلز[2] و دیگران(1996)، ادمتی و پلیدرر[3](2000)، بارث و دیگران[4](2001)، ایسلی و اوهارا[5] (2003)و میخائیل و دیگران[6](2003)، دقت اطلاعات مالی بعنوان معیار اندازه گیری كیفیت گزارشگری مالی مورد استفاده قرار گرفته است. دقت  اطلاعات مالی بیانگر توانایی اجزای سود تعهدی حسابداری برای پیش بینی جریان های نقدی موردانتظار آینده می باشد.بنابراین بالا بودن دقت و توان پیش بینی كنندگی اجزای سود تعهدی از شاخص های تعیین محتوای اطلاعاتی و كیفیت بالای گزارشگری مالی می باشد.(كوهن[7]،2004).

 به منظور حفظ و پایداری حاكمیت شركتی و دستیابی به موفقیت كسب و كار، مدیریت ریسك باید نظام مند اجرا شود. به همین دلیل، این نكته كه مدیریت ریسك می بایست در نگرش مدیران نسبت به كسب و كار منعكس شده و در همه ی فرایندهای كسب و كار نهادینه شود، حائز اهمیت است. نقش هیات مدیره، اطمینان یافتن از این موضوع است كه روندهایی كه توسط مدیریت در این حیطه ایجاد شده اند، درست، صحیح و قابل اعتماد می باشند.برای انجام مدیریت ریسك، هیات مدیره به موارد ذیل احتیاج دارد:(امیدوار،1391).

1- آمادگی ذهنی : شناسایی ریسك ها احتیاج به فهم درست و صحیحی از صنعت و پویایی هایی رقابتی و روندهای اجتماعی، اقتصادی ، سیاسی ، تكنولوژیكی و زیست محیطی دارد. رشد و ارتقای پیش بینی درست ، نه تنها به دامنه ی وسیعی از منابع اطلاعاتی نیاز دارد، بلكه همچنین محتاج به برنامه های عملیاتی جایگزین است كه بر اساس روش تجزیه و تحلیل طرح ها و شبیه سازی تهیه شده باشند.(همان منبع).

2- به اشتراك گذاری ریسك : دلایل شكل گیری سرمایه گذاری مشترك در پروژه های بزرگ نه تنها شامل جمع آوری منابع مالی می شود، بلكه سهیم شده در ریسك موجود را نیز در بر می گیرد. ریسك ها نه تنها با شركای سرمایه گذار بلكه همچنین با مشتریان و تأمین كنندگان می توانند به اشتراك گذاشته شوند. .(همان منبع).

3- تنوع : یكی از دلایل كلیدی در پیدایش بیشتر شركت های هلدینگ در بازارهای در حال ظهور( جایی كه ریسكهای اقتصادی و اجتماعی بزرگتر هستند) تنوع ریسك است.كلید برخورداری از یك تنوع ریسك خوب، فعالیت كردن در صنایع مختلفی است كه چرخه ی كسب و كارشان همبستگی كمی با یكدیگر دارند. .(همان منبع).

4- تدبیر مالی : استفاده بهینه از نسبت كمتر بدهی / خالص موجودی، تأكید بر دارایی نقدی و یا كاهش ناهماهنگی های ارزی یا دوره های زمانی در ترازنامه، ابزارهایی هستند كه عموماً دربازارهای در حال ظهور بسیار پرنوسان و ناپایدار، محتاطانه به كار گرفته می شوند. .(همان منبع).

محاسبه ریسك های بالقوه و احتمال مقابله با آنها باید به طور مرتب در دستور كار هیات مدیره قرار گیرد.در دنیای كسب و كار، ریسك ها ممكن است در سه طبقه مورد تحلیل قرار گیرند:

1) ریسک های مالی

2) ریسك های عملیاتی

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست

فصل اول: کلیات …………………………………………………………………………………………………………………….1

مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………… 2

بیان مسئله……………………………………………………………………………………………………………………………… 3

اهمیت و ضرورت پژوهش……………………………………………………………………………………………………….. 4

اهداف تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………….. 5

فرضیات……………………………………………………………………………………………………………………………….. 6

تعاریف نظری وعملیاتی…………………………………………………………………………………………………………… 6

فصل دوم : ادبیات و پیشینه تحقیق……………………………………………………………………………… 9

مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………….10

اهمیت حافظه ویادگیری…………………………………………………………………………………….10

عوامل موثر در یادگیری……………………………………………………………………………………..11

سبک های یادگیری………………………………………………………………………………………….20

انواع سبک های یادگیری………………………………………………………………………………………..23

خانواده وتأثیر آن بر پیشرفت تحصیلی فرزندان………………………………………………………………………..34

عوامل موثر بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان………………………………………………………………………. 35

مهارتها………………………………………………………………………………………………………………………….. 37

گروه های کوچک یادگیری…………………………………………………………………………………………….. 38

یادگیری مشارکتی………………………………………………………………………………………………………….. 39

فواید گروههای مشارکتی………………………………………………………………………………………………… 40

امید به موفقیت وترس از شکست………………………………………………………………………………………. 44

انگیزه موفقیت……………………………………………………………………………………………………………….. 47

انگیزس وهوش……………………………………………………………………………………………………………… 47

اضطراب وپیشرفت…………………………………………………………………………………………………………. 48

تکنیک های پیشرفت تحصیلی………………………………………………………………………………………….. 50

پیشینه تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………… 53

 

\

فصل سوم: روش تحقیق……………………………………………………………………………………… 57

مقدمه.………………………………………………………………………………………………………………………………..58

روش تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………….59

جامعه……………………………………………………………………………………………………………………………….. 59

نمونه……………………………………………………………………………………………………………………………….. 59

ابزار جمع آوری اطلاعات………………………………………………………………………………………………….. 61

روش اجرای تحقیق …………………………………………………………………………………………………………. 61

روش تجزیه و تحلیل داده ها ……………………………………………………………………………………………… 62

 

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده‌ها …………………………………………………66

جدول شماره4–1: وضعیت پاسخگویان بر حسب جنسیت…………………………………………………………..67

جدول شماره 4-2: آزمون همبستگی پیرسون جهت بررسی رابطه بین سبک های یادگیری و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان………………………………………………………………………………………………………….68

جدول شماره 4-3: آزمون همبستگی پیرسون جهت بررسی رابطه بین سبک یادگیری معطوف به بازآفرین و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان………………………………………………………………………………………………68

جدول شماره 4-4: آزمون همبستگی پیرسون جهت بررسی رابطه بین سبک یادگیری مبتنی برکاربرد و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان……………………………………………………………………………………………….69

جدول شماره 4-5: آزمون همبستگی پیرسون جهت بررسی رابطه بین سبک یادگیری غیرمتمرکزو پیشرفت تحصیلی دانش آموزان…………………………………………………………………………………………………………69

جدول شماره 4-6: آزمون همبستگی پیرسون جهت بررسی رابطه بین سبک یادگیری وابسته به زمینه ونابسته به زمینه و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان…………………………………………………………………………………70

جدول شماره 4-7: جدول مربوط به t  مستقل جهت بررسی تفاوت بین پیشرفت تحصیلی دردانش آموزان دختر و پسر…………………………………………………………………………………………………………………………….70

فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری…………………………………………………………………………….71

بحث و نتیجه گیری……………………………………………………………………………………………………………..71

پیشنهادات…………………………………………………………………………………………………………………………..73

منابع………………………………………………………………………………………………………………………………… 74

 

فصل اول:

طرح تحقیق

 

مقدمه:

در گذشته تصور براین بود هوش ذاتی فرد که ازوالدین به ارث می رسد،عامل مهم یادگیری[1] است.براین باورند که بخش مهمی ازرفتارهای هوشمندانه راکارکردهای شناختی تشکیل می دهندوکارکردهای شناختی اکتسابی وتغییرپذیرمحسوب می شوند.(سیف ،1376)

ازاواخردهه 1970به بعد بحث درمورد سبکهای یادگیری[2] رونق پیدا کرده ازسبکهای یادگیری تعاریف گوناگونی ارائه شد.باوجودی که ازاین اصطلاح به طریق گوناگونی تعریف به عمل آمده ولی عمدتا ًبراین نکته تأکید می شود که سبکهای یادگیری شامل باورها،اعتقادات،رجهانهاورفتارهایی است که افرادبه کارمی برند تا درموقعیت یادگیری به خود کمک کنند(حسینی،1377).

جامعه مورد مطالعه، حجم نمونه، روش نمونه گیری            39

ابزار اندازه گیری                               40

روش تحقیق                                   41

  عنوان                                 صفحه

 

روش آماری مربوط به فرضیه                        42

فصل چهارم(یافته ها و تجزیه و تحلیل داده ها)

مقدمه فصل چهارم                                 44

جدول نمرات خام آزمودنی ها از آزمون هوش هیجانی وضعف روانی  45

بررسی رابطه بین وسواس و هوش هیجانی                 47

نمرات خام آزمودنی های از آزمون وسواس در گروه دختران و پسران  48

مقایسه وسواس در بین دختران و پسران                  50

نمرات خام آزمودنی ها از آزمون هوش هیجانی در بین دختران و پسران 51

مقایسه هوش هیجانی در بین دختران و پسران                 53

فصل پنجم(بحث و نتیجه گیری)

بحث و نتیجه گیری                                56

پیشنهادات                                   59

محدودیت های تحقیق                           60

منابع و مآخذ                                    61

 

 

فصل اول

كلیات تحقیق

مقدمه

بیان مسأله

اهمیت وضرورت تحقیق

اهداف تحقیق

فرضیه تحقیق

متغییرهای تحقیق

تعاریف عملیاتی ونظری واژه ها ومفاهیم

 

 

\

مقدمه :

مفهوم هیجانی موضوعی است كه مورد توجه دانشمندان وفلاسفه قدیم بوده است وحتی داروین شواهدی یافت كه در آن همراه با تكامل دستگاه عصبی مركزی ،حالات هیجانی نظیر: ترس ،خشم ولذّت جلوه گر می شود .(اتكسیون 1986؛ترجمه براهنی 1380)

ولی بررسی علمی ودقیق آن به دهه ی گذشته بر می گردد كه ابتدا در سال 1990پیتر سالوی هوش هیجانی را مطرح كرد و آن را به صورت توجه به هیجان ها وكاربرد مناسب آنها در روابط انسانی ،درك احوال خود ودیگران ،خویشتن داری وتسلّط بر خواسته های آن ،همدلی با دیگران واستفاده مثبت از هیجانها در تفكروشناخت مطرح كردند بعد گلمن 1995 هوش هیجانی را به عنوان یكی از مؤلفه های سلامت روان معرفی كردند وبر این باور بود كه برای ارتقاءسلامت روان افراد باید مؤلفه های هوش هیجانی را در افراد پرورش داد. هم چنین اون بار آن نیزبا طرح نظر خود تحت عنوان بهره هیجانی آن را عبارت از قابلیت ها ومهارت هائی می دانند كه بر روی توانایی فرد برای مقابله مؤثر با احتیاجات محیط وفشارهای آن اثر می گذارد بطور خلاصه گفته می شود كه میزان هوش nافراد ،ضامن موفقیت آنها در درازمدت وكل زندگی نمی باشد بلكه ویژگیهای دیگری برای برقراری ارتباطات مناسب انسانی وموفقیت در زندگی لازمست كه هوش هیجانی نامیده شود وطرفداران اصلی روان شناسی انسان گرایانه در این دهه گودون آلبورت ،آبراهام مازلو و كارل راجرز عقیده دارند كه یكی از احتیاجات ضروری وجنسی انسان این است كه نسبت به خودش احساس خوبی داشته باشد هیجان های خود را مستقیماًتجزیه نماید واز نظر هیجانی رشد كند. (هرمان 1992به نقل از سالوی وهمكاران 1958)

در حیطه روان شناسی اندیشمندان بزرگ از طرفی به علّت شناسی دردهای روانی انسان واز طرف دیگر به طرح روش هایی برای بهره مندی انسان از ظرفیت كامل خود در جهت اختلالات رفتاری به خصوص ضعف روانی ووسواس كه توضیحاتی شده كه همه در جای خود مقبول وهریك تكامل بخش ویا حداقل همپوش نظریه های پیشگام شده است .

 

بیان مسأله

تجارب هیجانی از دیر باز به عنوان متدی مركزی درمانگری در نظر گرفته شده است ودرماندگی هیجانی عمده ترین عامل انگیزش برای جستجو درمان است .بر همین اساس نظم جویی عاطفی ،اختلال های عاطفی ،پیوند هیجانی وفرایند تحول نظم جویی عواطف از مباحث مورد توجه روان درمانگران است امروز این امر مورد قبول قرار گرفته است كه تنظیم عواطف وطرح یابی زیست شناختی كاملاً وابسته بهم هستند (شور -1994)در دهه های اخیر با تأثیر هیجان در كاركرد شخصیت وسلامت روان تأكید فراوانی شده است ومطالعات روزافزونی به منظور بررسی اینكه افراد چگونه با حوادث هیجانی واسترس زا او كنار می آیند وتأثیرات ضمن این روش ها بر سلامت جسمی ودور از اختلالات رفتاری ماند ضعف روانی ووسواس می شود .(پروین 1996)

در این باره می گوید :دیدگاه غالب این است كه هیجاناتی كه توسط افراد تجربه می شود ونیز چگونگی كنار آمدن افراد از نظر هیجانی قسمت مهمّی از شخصیت آنها را تشكیل می دهد ودارای تأثیر مهمی بر روی وسواس دارد . انسان ها در موقعیت های متفات واكنش های گوناگون از خود نشان می دهد اما با وجود تمام این تفاوتها ،راهی كه برای كنترل واداره هیجانات خود انتخاب می كنند باید از نظر اجتماعی مناسب ومقبول باشد ،اگر چنین نباشد اثراتی كه رفتارهایشان به دنبال خواهد داشت می تاند ویرانگر باشد سالووی ومایر (1990-1989)با طرح مفهوم تازه هوش هیجانی كه براساس نظریات گاردند درباره استعداد های فردی شكل گرفته بود پاسخ قابل قبولی برای این سئوال مطرح نموده است . وبراساس این نظریه انسان دارای توانایی های قابل پرورش است كه می تواند اورا برای مقابله با شرایط زندگی آماده كند .(سید محمدی 1382)

اهداف تحقیق

مقدمه . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1 

بیان مساله پژوهشی . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1
پیشینه پژوهش . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4
ضرورت و نوآوری پژوهش . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
پرسش‏های پژوهش . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6
فرضیه‏های پژوهش . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
هدف‏ها و کاربردهای پژوهش . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
روش پژوهش . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
ساماندهی پژوهش . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .8
محدودیت‏ها . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
فصل اول – شناخت فلات قاره ایران در خلیج فارس. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .10

     بخش اول – مفاهیم. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11

          گفتار اول – مفهوم فلات قاره و منطقه انحصاری اقتصادی. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11

          گفتار دوم – نظام قواعد تحدید حدود مناطق دریایی و ویژگی های آن. . . . . . . . . . . .  17

     بخش دوم –  کلیات جغرافیایی و ژئوپلیتیکی خلیج فارس . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  18

     بخش سوم –  رژیم حقوقی خلیج فارس و ضرورت تعیین مرزهای دریایی. . . . . . . . . . . .  22

فصل دوم – تحدید حدود در رویه دولتها و نهادهای بین المللی ، تحلیل الگوها. . . . . . . . .  33

     بخش اول – نمونه هایی از تحدید حدود و آرای دیوان . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .33

          گفتار اول – قضیه فلات قاره دریای شمال . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .34

          گفتار دوم – قضیه خلیج مین . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  36

          گفتار سوم – قضیه دریای بالتیک . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .38

          گفتار چهارم – قضیه خلیج فونسکا . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41

          گفتار پنجم – قضیه فلات قاره مالت و لیبی . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .42

گفتار ششم – قضیه اوکراین و رومانی . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43

گفتار هفتم – قضیه نیکاراگوئه و کلمبیا. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46

گفتار هشتم – قضیه میانمار و بنگلادش . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48

بخش دوم – تحدید حدود در رویه ایران در منطقه خلیج فارس . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .49

          گفتار اول – ایران و عربستان سعودی  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53

          گفتار دوم – ایران و قطر  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55

          گفتار سوم – ایران و بحرین . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56

          گفتار چهارم – ایران و عمان  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57

   فصل سوم – مرزهای دریایی افراز نشده ایران در خلیج فارس. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .59

     بخش اول – ایران و عراق  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 60

          گفتار اول – بررسی مرز دریایی ایران و عراق. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 60

          گفتار دوم –  روابط و معاهدات ایران و عراق  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .61

          گفتار سوم – عوامل ژئوپلیتیک موثر بر مسایل مرزی و ارزی  . . . . . . . . . . . . . . . . . . .64

     بخش دوم – ایران و کویت  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 68

          گفتار اول – بررسی مرز دریایی ایران و کویت  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 68

          گفتار دوم – سابقه مذاکرات ایران و کویت جهت تحدید حدود فلات قاره. . . . . . . . . . 69

           گفتار سوم – بررسی اختلافات ایران و کویت در جریان مذاکرات. . . . . . . . . . . . . . . .70

     بخش سوم – ایران و امارات متحده عربی  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 74

       گفتار اول – تاریخچه اختلافات و علل عدم تحدید حدود فلات قاره . . . . . . . . . . . . . 75 >

              گفتار دوم – نگاهی به تاریخچه و جغرافیای طبیعی و سیاسی جزایر سه گانه . . . . . . . . 78

      گفتار سوم – بررسی مرز دریایی دو کشور و سوابق معاهدات . . . . . . . . . . . . . . . . . . 80

      گفتار چهارم – اسناد تعلق جزایر سه گانه به ایران و روند اعاده حاکمیت . . . . . . . . . . .85

      گفتار پنجم – شرایط رجوع به دیوان  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87

نتیجه گیری . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .91

منابع فارسی . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 96

منابع انگلیسی . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100

سایر منابع. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101

فهرست شکل‌ها

 عنوان شکل                                                                                    شماره صفحه

شکل1 – نیمرخ فلات قاره و مناطق دریایی . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16

شکل2 – توافق ایران و انگلیس در سال 1965 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26

شکل3 – تعیین حدود دریایی در خلیج فارس و دریای عمان . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31

شکل4 – خط میانی بین ایران و عربستان . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54

شکل5 – خط میانی بین ایران و قطر . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55

شکل6 – خط میانی بین ایران و بحرین . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56

شکل7 – خط میانی بین ایران و عمان . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57

شکل8 – میدان نفتی آرش در خلیج فارس . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 74

شکل9 – خط میانی بین ایران و امارات متحده عربی . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 84

مقدمه

خلیج فارس به دلیل دارا بودن پاره‌ای ویژگی‌ها از جمله منابع غنی نفت و گاز و ارتباط با آبهای آزاد، همواره مورد توجه فراوان بوده است. تاثیر منابع این منطقه بر افزایش قدرت مالی کشورهای این حوزه آبی در پنجاه سال اخیر سبب گردیده که کشورهای مزبور در پی دسترسی بیشتر و ایمن‌تر به این منابع برآیند، لذا کشورهای این حوزه درصدد تعیین و تحدید حدود در خصوص فلات قاره و مناطق انحصاری اقتصادی و اقدام سریع جهت بهره‌برداری از منابع آن می‌باشند که به دلیل یکپارچه بودن فلات قاره خلیج فارس، امر دشواری به نظر می‌رسد و مذاکرات مفصل و همکاری فراوانی را می‌طلبد. بر این اساس در این پژوهش با نگاه به قواعد حقوق بین‌الملل دریاها و عرف بین‌المللی، اختلاف ایران با سه کشور عراق، کویت و امارات متحده عربی در مورد تحدید حدود فلات قاره خلیج فارس مورد بررسی قرار گرفته است.

 بیان مساله پژوهشی

  مناطق دریایی معمولا به شکل هفت‌گانه: آبهای داخلی ، دریای سرزمینی ، منطقه مجاور یا نظارت ، منطقه انحصاری اقتصادی ، فلات قاره ، دریای آزاد و اعماق دریا تقسیم می‌شوند . هر چند که در طول تاریخ ، کشورهای ساحلی همواره به گونه‌ای بر آبهای مجاور سواحلشان صلاحیت حاکمانه[1] داشته‌اند اما ، شکل‌گیری مناطق دریایی به صورت فوق‌الذکر نتیجه تلاش جامعه جهانی برای تدوین و توسعه قواعد حقوق بین‌الملل دریاها بوده است . اولین کنفرانس سازمان ملل برای حقوق دریاها در سال 1958 در ژنو برگزار شد . کنفرانس اول سازمان ملل برای حقوق دریاها موفق شد چهار کنوانسیون به تصویب برساند : کنوانسیون دریای سرزمینی و منطقه مجاور ، کنوانسیون دریای آزاد ، کنوانسیون فلات قاره و کنوانسیون ماهیگیری و حفاظت منابع زنده دریای آزاد . کنفرانس 1958 مقررات خاصی برای نظام حقوقی بستر دریاها پیش‌بینی نمی‌کرد ، حضور بسیاری از کشورهای جدید الاستقلال در سازمان ملل متحد که در شکل‌گیری کنوانسیون‌های 1958 نقشی نداشتند ، اکثریت قابل ملاحظه‌ای را به منظور تجدید نظر قوانین قبلی فراهم کرد . بنابراین مقدمات شکل‌گیری کنفرانس سوم حقوق بین‌الملل دریاها ایجاد شد که نتیجه آن کنوانسیون 1982 حقوق دریاها می‌باشد که در حکم قانون اساسی دریاها است چرا که ، در خصوص مناطق دریایی و حقوق شناسایی شده برای دولت‌های ساحلی در هر یک از این مناطق ، قواعد مشخصی در این کنوانسیون وجود دارد که یا ریشه در عرف دارد یا با ورود به عرف بین‌المللی از یک سو ، همچنین معاهدات گوناگون بین دول از سوی دیگر ، بر  اعتبار و الزام اجرایی آنها افزوده می‌شود .

در بین مناطق دریایی مورد بحث در کنوانسیون‌های پیش گفته ، فلات قاره دارای منابع سرشاری است . مهمترین منابع این قسمتها ذخایر نفت و گاز است ، مواد معدنی دیگری هم که دارای اهمیت است در این منطقه وجود دارد . علاوه بر منابع معدنی، فلات قاره از لحاظ شیلات و انواع موجودات ساکن در فلات قاره برای دول ساحلی مهم است . اصولا اصطلاح فلات قاره یک اصطلاح ژئولوژیکی است که از این دید می‌توان آن را چنین تعریف کرد : فلات قاره ادامه خشکی در دریا است . اما از دید حقوقی ، تعریف فلات قاره کاملا متفاوت است . طبق ماده 76 عهدنامه حقوق دریاها ، فلات قاره شامل بستر و زیر بستر دریاها ، در ماورای دریای سرزمینی یک کشور ساحلی و در امتداد و دامنه طبیعی قلمرو خشکی این کشور تا لبه بیرونی حاشیه قاره یا در مواردی که لبه بیرونی حاشیه قاره تا این مسافت ادامه نیافته باشد ، تا مسافت 200 مایل دریایی از خطوط مبدا دریای سرزمینی است .

2-1-5 شرایط اکولوژیکی 20

2-1-6 شرایط خاک 20

2-2 وضعیت مصرف کود شیمیایی در ایران 21

2-2-1 نیتروژن 21

2-2-2 نقش و تأثیر کود نیتروژن بر گیاهان دارویی 22

2-3 نیتروکسین 24

2-4 تاریخ کاشت 29

2-5 نتیجه­گیری کلی 30

فصل سوم 33

مواد و روش‌ها 33

3-1 آزمایش مزرعه­ای 33

3-1-1 زمان و محل اجرای آزمایش 33

3-1-2 مشخصات اقلیمی محل آزمایش 33

3-1-3 خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک محل آزمایش 34

3-2 روش اجرای آزمایش 35

3-2-1 طرح آزمایشی مورد استفاده و نقشه آزمایش 35

3-3 عملیات زراعی 37

3-3-1 آماده سازی زمین 37

3-3-2 کاشت 38

3-3-3 داشت 39

3-3-3-1 آبیاری 40

3-3-3-2 کوددهی 40

3-3-3-3 مبارزه با علف­های هرز 41

3-3-4 برداشت 41

3-4 پارامترهای مورد ارزیابی 41

3-4-1 صفات مرفولوژیک 41

3-4-2 خصوصیات کیفی 41

3-4-2-1 درصد نیتروژن برگ 41

3-4-2-2 اندازه­گیری مقدار فسفر برگ 42

3-4-2-3 اندازه­گیری مقدار عنصر روی برگ 44

3-4-2-4 اندازه­گیری مقدار عنصر آهن برگ 44

3-4-2-5 اندازه‌گیری عدد کلروفیل برگ استویا 45

3-4-2-6 سنجش کلروفیل 45

3-4-2-7 عملکرد و اجزای عملکرد 46

3-4-2-8 اندازهگیری میزان استویوزاید برگ 46

فصل چهارم 51

نتایج و بحث 51

4-1 خصوصیات مرفولوژیک استویا 51

4-1-1 ارتفاع بوته 51

4-1-2 قطر ساقه 55

4-1-3 تعداد شاخه­های فرعی در بوته 56

4-1-4 وزن تر بوته 58

4-1-5 وزن تر برگ 58

4-1-6 عملکرد وزن خشک 60

4-2 اندازه­گیری خصوصیات کیفی 62

4-2-1 کلروفیلa ، b، کلروفیل کل و کارتنوئید 62

4-2-2 عدد کلروفیل (SPAD) برگ 67

4-2-3 عناصر غذایی برگ 69

4-2-3-1 مقدار فسفر برگ 69

4-2-3-2 مقدار نیتروژن برگ 71

4-2-3-3 مقدار آهن برگ 72

4-2-3-4 مقدار عنصر روی در برگ 73

4-2-4 مقدار استویوزاید در برگ 76

4-2-5 عملکرد قند استویوزاید 79

4-3 همبستگی بین صفات کمی استویا 81

4-4 همبستگی بین صفات کیفی استویا 81

فصل پنجم 87

نتیجه‌گیری کلی و پیشنهادها 87

5-1 نتیجهگیری کلی 87

5-2 پیشنهادها 88

منابع 91

 

 

 

فهرست جدول‌ها

 

عنوان                                                                                                                   صفحه

جدول2-1 ساختارهای مشتق شده از استویوزید و چند ترکیب شیرین مربوط به آن 18

جدول 3-1 مشخصات آب و هوایی منطقۀ ملاثانی در سال اجرای آزمایش 34

\

جدول3-2 خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک مزرعه آزمایشی 35

جدول4-1 خلاصه نتایج تجزیه واریانس صفات مرفولوژیک گیاه استویا 53

جدول 4-2 برش‏دهی اثر متقابل تاریخ نشاکاری و کود بر صفات مرفولوژیک استویا 57

جدول 4-3 برش‏دهی اثر متقابل تاریخ نشاکاری و کود بر عملکرد وزن خشک استویا 60

جدول4-5 برش‏دهی اثر متقابل تاریخ نشاکاری و کود در تیمارهای کود بر محتوای کلروفیل برگ 65

جدول4-7 برش‏دهی اثر متقابل تاریخ نشاکاری و کود در تیمارهای کود بر عناصر غذایی برگ استویا 75

جدول4-8 خلاصه نتایج تجزیه واریانس استویوزاید برگ و عملکرد قند گیاه استویا 77

جدول 4-9 برش‏دهی اثر متقابل تاریخ نشاکاری و کود بر درصد استویوزید و عملکرد قند برگ استویا 79

جدول4-10 همبستگی بین صفات کمی استویا 82

جدول 4-11 همبستگی بین صفات کیفی استویا 83

 

 

 

 

فهرست اشکال و نمودارها

 

عنوان                                                                                                                             صفحه

شکل 2-1 برگ خشک استویا 15

شکل2-2 بیوسنتز گلیکوزیدهای استویا 17

شکل 3-1 نقشه آزمایش 36

شکل 3-2 نمای شماتیک یک کرت آزمایشی 37

شکل 3-3 مراحل آماده سازی زمین 38

شکل 3-4 نهالچه­های گیاه استویا و نحوه اعمال تیمار کود نیتروکسین 39

شکل 3-5 آبیاری مزرعه استویا 40

شکل 3-6 اندازه­گیری نیتروژن برگ 42

شکل 3-7 اندازه­گیری فسفر برگ 43

نمودار 3-8 نمایش منحنی استاندارد و معادله­ی خط محاسبه فسفر برگ 44

شکل 3-9 اندازه­گیری محتوای کلروفیل برگ 46

شکل 3-10 دستگاه کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا (HPLC) 47

شکل3-11 منحنی کالیبراسیون غلظت در برابر سطح زیر منحنی استویوزاید 48

شکل3-12 استاندارد استویوزید 48

نمودار 4-1 تأثیر کودهای شیمیایی و بیولوژیک بر ارتفاع بوته استویا 54

نمودار 4-2 تأثیر تاریخ­های مختلف نشاءکاری بر ارتفاع بوته استویا 54

نمودار 4-3 تأثیر کودهای شیمیایی و بیولوژیک بر قطر ساقه اصلی استویا 55

نمودار 4-4 تأثیر تاریخ­های مختلف نشاکاری بر قطر ساقه اصلی استویا 56

نمودار 4-5 اثر متقابل کود و تاریخ کاشت بر تعداد شاخه فرعی استویا 57

نمودار 4-6 اثر متقابل کود و تاریخ کاشت بر وزن تر بوته استویا 58

نمودار 4-7 اثر متقابل کود و تاریخ کاشت بر وزن تر برگ استویا 59

نمودار 4-8 اثر متقابل کود و تاریخ کاشت بر عملکرد وزن خشک استویا 61

نمودار 4-9 تأثیر کودهای شیمیایی و بیولوژیک بر عملکرد وزن خشک استویا 61

نمودار 4-10 تأثیر تاریخ­های مختلف نشاکاری بر عملکرد وزن خشک استویا 62

نمودار 4-11 اثر متقابل کود و تاریخ کاشت بر میزان کلروفیل a برگ استویا 65

نمودار 4-12 اثر متقابل کود و تاریخ کاشت بر میزان کلروفیل b برگ استویا 66

نمودار 4-13 اثر متقابل کود و تاریخ کاشت بر میزان کارتنوئید برگ استویا 66

نمودار 4-14 اثر متقابل کود و تاریخ کاشت بر میزان کلروفیل کل برگ استویا 67

نمودار 4-15 تأثیر کودهای شیمیایی و بیولوژیک بر عدد کلروفیل (اسپد) برگ استویا 68

نمودار 4-16 تأثیر تاریخ­های مختلف نشاکاری بر عدد کلروفیل (اسپد) برگ استویا 68

نمودار 4-17 اثر متقابل کود و تاریخ کاشت بر مقدار فسفر برگ استویا 71

نمودار 4-18 اثر متقابل کود و تاریخ کاشت بر درصد نیتروژن برگ استویا 72

نمودار 4-19 اثر متقابل کود و تاریخ کاشت بر مقدار آهن برگ استویا 73

نمودار 4-20 اثر متقابل کود و تاریخ کاشت بر مقدار روی برگ استویا 74

نمودار 4-21 اثر متقابل کود و تاریخ کاشت بر درصد استویوزاید برگ استویا 77

نمودار 4-22 تأثیر کودهای شیمیایی و بیولوژیک بر درصد استویوزید برگ استویا 78

نمودار 4-23 تأثیر سطوح تاریخ نشاکاری بر درصد استویوزید برگ استویا 78

نمودار 4-24 اثر متقابل کود و تاریخ کاشت بر عملکرد قند برگ استویا 80

نمودار 4-25 تأثیر کودهای شیمیایی و بیولوژیک بر عملکرد قند برگ استویا 80

نمودار4-26 تأثیر سطوح تاریخ نشاکاری بر عملکرد قند برگ استویا 81

 

 

 

 

 

 

 

فصل اول

مقدمه
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 
 
 
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 
 
 
 
 

فصل اول
مقدمه
 
1-1 ضرورت و اهمیت موضوع
زندگی انسان­ها به­طور مستقیم یا غیر مستقیم به گیاه وابسته است (مبین، 1374). گیاهان دارویی به­دلیل دسترسی آسان و کم هزینه و مهم­تر از همه عدم ایجاد عوارض جانبی مورد توجه است. افزایش عطاری­ها و مغازه­های فروش گیاهان دارویی و رشد میزان مصرف گیاهان دارویی مبین این واقعیت است که ارزش گیاهان دارویی روز به روز در حال افزایش است (سرطاوی و غلامیان، 1383).