نظر پژوهشگران درباره تأثیر تمرین، میزان لاکتات خون و برگشت به سطح اولیه متفاوت است. نتیجه برخی از تحقیقات نشان می­دهد که تمرینات ورزشی برای سازگاری بدن، باید به گونه­ای باشدکه با افزایش توان هوازی، از سرعت ومیزان تولید لاکتات کاسته شود. در برخی دیگر از پژوهش­ها گزارش شده است که در زمان برگشت به حالت اولیه، روش­هایی را باید به کار برد تا لاکتات[4] تشکیل شده با سرعت بیشتری دفع شود و سریع­تر به سطح آستانه بی­هوازی یا استراحت برگردد (رمضانی و همکاران، 1382).

تعداد دیگری ازپژوهشگران، به روش­هایی اشاره می­کنند که هر دو جنبه را در بر می­گیرد. آنها تقویت توان هوازی و بکار بردن روش­های خاص در زمان برگشت به حالت اولیه را برای سازگار شدن ورزشکار و آماده شدن فرد برای شرکت در رقابت­های پی­در­پی پیشنهاد
می­کنند (رمضانی و همکاران، 1382).

پژوهشگران، در روند تولید لاکتات پس از یک فعالیت شدید بی­هوازی اتفاق نظر دارند، اما در مورد سرعت کاهش لاکتات خون در دوره برگشت به حالت اولیه، بخصوص در مورد شناگران، نظریه روشنی ارائه نداده­اند (گائینی، ظفری، 1384).

بنابراین پژوهش حاضر روشی را که برای اولین بار روی شناگران نخبه ایرانی در دوره برگشت به حالت اولیه به­کار می­رود را مورد مطالعه قرار داد. در این روش، تغییرات ویژه سطح لاکتات خون و ضربان قلب شناگران، در رده­های سنی متفاوت مورد سنجش و ارزیابی قرار گرفت.

[1] Recovery

[2] Lactate

[3]. James

[4] Lactate

***ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل و با فرمت ورد موجود است***

متن کامل را می توانید دانلود نمائید

Le sommaire
La littérature féministe est un terme donné à un genre littéraire inspiré par les experiences des femmes; la notion qui met accent sur les  différences entre les hommes et les femmes mais aussi entre les femmes elles-mêmes; Il ne s’agit pas de différences biliogiques mais plutôt sociales et culturelles.  Cela dit, ces experiences se distinguent définitivement par les époques et les conditions historiques.

Au XX siècle les femmes entrent de plus en plus dans le monde littéraire mais comment elles étaient au XVII siècle?  Étant donné que la comparaison des oeuvres féminines est très vaste, nous avons décidé de limiter cette humble recherche en faisant la comparaison entre les deux cas de La Princesse de Clèves et Du Côté de chez Swann, deux oeuvres qui appartiennent à deux époques différentes. L’une rédigée par une femme écrivain, et l’autre par un auteur qui montre une image de l’amour inspiré par une femme.

Explorant les deux œuvres c’est bien évident que l’amour et la jalousie sont le deux thèmes principaux. Donc, dans le premier chapitre nous avons étudié la naissance de l’amour dans La Princesse de Clèves et Du côté de chez Swann, et en comparant les différentes situations chez les personnages principaux de ces auteurs, nous avons distingué les différences qui existent entre ces deux œuvres qui, chacune  appartient à une époque : l’une au XXe siècle, et l’autre au XVIIe. Etant donné que la jalousie est liée à l’amour, nous avons consacré le deuxième chapitre de notre humble recherche à l’étude de ce sentiment, à connaître son aspect négatif ou positif dans la vie des deux personnages essentiels. Toutes les deux œuvres ont une fin tragique, donc le troisième chapitre de notre travail est consacré à analyser le dénouement dans ces deux œuvres.

 

Introduction
Pour une femme, « écrire » était toujours un moyen pour renverser l’ordre social : elle entre ainsi dans un domaine qui lui est interdit ; pourtant elle a toujours écrit. Même si on lui a fixé des conditions, elle a écrit de sa plainte d’être la mal mariée, de la chronique du quotidien, de sa délicatesse du coeur et des déchirures de sa passion.

Au XXe siècle, les femmes entrent de plus en plus dans le monde littéraire ; mais comment elles étaient au XVIIe siècle ? Étant donné que la comparaison des oeuvres féminines est très vaste, nous avons décidé de limiter cette humble recherche en faisant la comparaison entre les deux cas de La Princesse de Clèves et Du Côté de chez Swann, deux oeuvres qui appartiennent à deux époques différentes. L’une rédigée par une femme écrivain, et l’autre par un auteur qui montre une image de l’amour et de l’art.

 

Rien ne peut être plus fort ou plus beau qu’une relation réussie avec les autres.  En effet, rien de plus fort, de plus puissant qu’une relation d’amour, ou qu’une indéfectible amitié. Pourtant il est  sûrement difficile d’aller vers les autres, de réaliser une vraie rencontre. Et qu’est-ce que l’amour ? Comment pourrions-nous définir le mystère de l’amour ? Nous allons déchiffrer le mystère de cette passion destructive chez Odette, dans la défaite de Swann, dans le fameux Un amour de Swann, en le comparant avec une œuvre célèbre de Mme de La Fayette, La Princesse de Clèves, rédigée au XVII e siècle.

 

Un amour de Swann, récit court et indépendant du reste de l’œuvre, constitue la deuxième partie de Du côté de chez Swann, et est souvent publié séparément. Proust y délaisse la première personne, le personnage principal étant Charles Swann, bien qu’on ne puisse douter qu’il soit un alter ego de l’auteur.

L’amour de Swann, l’homme le plus élégant de sa génération, l’amateur délicat et supérieurement intelligent, pour une femme sans valeur et dont il n’aime même pas le type, est analysé dans un récit plus ramassé que les autres récits de Proust. Un Amour de Swann est d’une très grande importance dans l’œuvre, car ce récit est destiné à présenter un modèle de l’amour qui, de l’aveu même du narrateur, devait avoir une influence particulière sur l’idée que celui-ci allait se faire de l’amour, et par suite sur sa conduite en amour. On y trouve aussi le premier tableau comique du ” petit clan ” des Verdurin, qui sont de riches bourgeois.

 

فهرست مطالب

فصل یکم: مقدمه پژوهش… 14

چکیده ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….1

مقدمه. 15

بیان مسئله. 16

اهمیت و ضرورت پژوهش… 20

اهداف پژوهش… 21

هدف اصلی.. 21

اهداف فرعی.. 21

فرضیه های پژوهش… 22

تعاریف متغیر ها 22

تعاریف مفهومی متغیر ها 22

هوش هیجانی.. 22

هوش معنوی.. 22

رضایت از زندگی.. 23

تعاریف عملیاتی متغیرها 23

هوش هیجانی.. 23

هوش معنوی.. 23

رضایت از زندگی.. 23

فصل دوم : پیشینه پژوهش……………………………………………………………………………………………..10

الف) پیشینه نظری.. 25

2-1 رضایت از زندگی.. 25

تعاریف رضایت از زندگی.. 26

عوامل موثر بر رضایت از زندگی.. 27

ژن ها 27

شخصیت.. 28

ویژگی های جسمانی.. 29

عوامل شغلی.. 30

تندرستی و تحصیلات.. 31

مذهب.. 32

روابط.. 32

آزادی و دموکراسی.. 33

ابعاد رضایت از زندگی.. 34

الگوهای رضایت از زندگی.. 36

الف) الگوی کارکردی انطباقی.. 36

ب) الگوی رضایت از زندگی.. 37

نظریه های پیرامون رضایت از زندگی.. 39

نظریه ونتگوت ، مریک و اندرسون. 39

نظریه رضایت از زندگی ژان. 40

نظریه ادارکی فرانس… 41

نظریه سیستمی.. 42

رابطه رضایت از زندگی با هوش هیجانی.. 44

تعریف هوش… 45

انواع هوش… 47

2-3 هوش هیجانی.. 49

تعاریف هوش هیجانی.. 50

ابعاد هوش هیجانی  از نظر مایر و سالووی.. 52

دیدگاه هوش هیجانی.. 54

دیدگاه توانمندی (پردازش اطلاعات) 55

دیدگاه مختلط.. 55

مدل های هوش هیجانی.. 56

مدل توانایی هوش هیجانی سالووی و مایر. 56

مدل ترکیبی هوش هیجانی.. 59

اهمیت هوش هیجانی در زندگی.. 61

2-4 هوش معنوی.. 62

معنویت.. 63

دیدگاه های مختلف در زمینه معنویت.. 65

دیدگاه الکینز 65

دیدگاه فریدمن و مک دونالد. 65

دیدگاه گاردنر. 66

دیدگاه گروم. 66

تعاریف هوش معنوی.. 66

ابعاد هوش معنوی.. 68

مولفه های هوش معنوی از دیدگاه های مختلف… 70

دیدگاه ایمونز. 71

دیدگاه فریدمن و مک دونالد. 72

دیدگاه نوبل و وگان. 73

دیدگاه مک مولن.. 73

دیدگاههای اسلامی در خصوص هوش معنوی.. 73

مدل های هوش معنوی.. 74

مدل چهار گانه مؤلفه ای کینگ… 75

مدل زهر و مارشال. 75

مدل پنج مولفه ایمونز. 76

مدل پنج مؤلفه سیسک… 77

مدل امرم. 77

مدل نوبل. 79

مدل سه مولفه وگان. 80

اجزای هوش معنوی.. 80

هوش معنوی و سلامتی روان. 81

تمایز بین هوش های مختلف… 82

ب)  پیشینه پژوهشی.. 84

پژوهش های  انجام شده در داخل کشور. 84

پژوهش های انجام شده در  خارج کشور. 87

خلاصه فصل. 90

فصل سوم: روش پژوهش… 91

طرح پژوهش… 92

متغیرها 92

جامعه آماری پژوهش… 92

نمونه آماری پژوهش و روش نمونه گیری.. 92

ابزار پژوهش… 93

پرسش نامه هوش هیجانی.. 93

پرسش نامه  هوش معنوی.. 93

پرسش نامه  رضایت زندگی.. 94

روش اجرا 95

روش های آماری تجزیه و تحلیل داده ها 95

فصل چهارم: یافته های پژوهش… 96

4-1 یافته های توصیفی.. 97

4-2 یافته استنباطی……………………………………………………………………………………………………………..82

فصل  پنجم: بحث و نتیجه گیری.. 105

بحث و نتیجه گیری.. 105

محدودیت ها 109

پیشنهادات.. 110

پیشنهاد پژوهشی.. 110

پیشنهاد کاربردی.. 110

منابع فارسی.. 111

منابع لاتین.. 116

Abstract……………………………………………………………………………………………………………………..103

 

 

 

فهرست جداول

جدول 2-1:مدل مختلط هوش هیجانی بار – ان. 58

جدول شماره 2-2 : مدل هوش هیجانی بار – ان و پارکر(2002) 58

جدول 2-3 : مدل هوش هیجانی گلمن(2001) 60

4-1 جدول شاخص های توصیفی خرده مقیاسها و کل پرسشنامه هوش هیجانی.. 97

جدول 4-2)جدول شاخصهای توصیفی  خرده مقیاسها و کل پرسشنامه رضایت از زندگی.. 97

جدول 4-3 جدول شاخص های توصیفی  خرده مقیاس ها و کل پرسشنامه هوش معنوی.. 98

جدول 4-5): ضرایب همبستگی بین خرده مقیاس های هوش معنوی و رضایت از زندگی.. 99

جدول 4-4 ) ضرایب همبستگی بین خرده مقیاس های هوش هیجانی و رضایت از زندگی.. 100

جدول 4-6) متغیرهای وارد شده در مدل تحلیل رگرسیون گام به گام. 101

جدول 4-7)خلاصه تحلیل رگرسیون رضایت از زندگی بر حسب خرده مقیاسهای هوش معنوی و هیجانی   103

جدول 4-7) نتایج تجزیه  واریانس رضایت از زندگی بر حسب خرده مقیاسهای هوش معنوی و هیجانی   103

 

 

 

فهرست اشکال

شکل شماره 2-2 :عوامل موثر بر رضایت از زندگی از دیدگاه فرانس… 43

شکل شماره 2-3: نظریه سیستم ها (هاگرتی و همکاران ، 2001) 44

شکل شماره 2-4 : هرم هوش های چند گانه. 48

شکل 2-5 ابعاد هوش هیجانی در محیط کار (جردن  و هارتل، 2008) 54

شکل 2-6 : نقش هوش هیجانی در زندگی.. 62

شکل 2-7: مدل هوش معنوی زهر و مارشال. 76

 

 

چکیده
هدف اصلی این پژوهش بررسی رابطه هوش هیجانی و هوش معنوی با رضایت از زندگی در زوج های جوان شاغل  شهر کرمانشاه بود. به این منظور از بین زوج های جوان شاغل دانشگاه آزاد اسلامی شهر کرمانشاه تعداد 120 زوج با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی ساده و در دسترس انتخاب گردیدند. جهت گردآوری اطلاعات از پرسش نامه  هوش هیجانی شوت (1998)، پرسش‌نامه هوش معنوی علی بدیع و سواری وباقری دشت و لطیفی(1389) و مقیاس  رضایت از زندگی  پاوت،  دینروسو (1998) استفاده شد. برای تجزیه و تحلیل داده ها از آزمون همبستگی و رگرسیون چندگانه استفاده گردید. نتایج نشان داد که  بین هوش معنوی و رضایت از زندگی زوجین شاغل رابطه معنی داری وجود دارد، همچنین بین هوش هیجانی و رضایت از زندگی زوجین شاغل رابطه معنی داری وجود دارد و نیز نتایج نشان داد که هوش معنوی و هوش هیجانی  رضایت از زندگی را در زوج‌های جوان شاغل  را پیش‌بینی‌  می کنند.

واژگان کلیدی: هوش معنوی، رضایت از زندگی، زوج های جوان شاغل.

 

Spiritual intelliqence
Satisfaction of life
Young couples who practitioner
 

 

 
فصل یکم
مقدمه پژوهش
 

مقدمه
در سالهای گذشته جنبشی به نام روانشناسی مثبت ایجاد شد و در این زمینه مباحثی مثل شادی، سرزندگی و خوشبینی بررسی می شود. یکی از مقوله های روانشناسی مثبت رضایت از زندگی و شادی است که تاریخچه رضایت از زندگی به اواخر دهه 50 بر می گردد(دینر، اویشی و لوکاس[1]، 2003). رضایت از زندگی به عنوان یکی از مقوله های مهم روانشناسی مثبت، امروزه توجه زیادی را به خود جلب کرده است و معنای گسترده ای را در بر می گیرد(کامینز[2]،2006).

اگر زندگی بستر تکامل است، رضایت مندی از زندگی نیز شرط موفقیت در زندگی بوده است و کسانی می توانند به تکامل بیاندیشند که با زندگی خود مشکلی نداشته باشند. همه انسانها در زندگی با ناکامی های بسیاری مواجه می شوندف اما انسان موفق کسی است که در تمام این مشغله ها و ناکامی ها امیدش را حفظ کند، و این مفهوم رضایت از زندگی است(عبدالله زاده، باقرپور و لطفی، 1388).

عومل زیادی به سازگاری انسان با محیط اطرافش و دست یافتن به احساس رضایت از زندگی کمک می کند. یکی از این عوامل مفهوم هوش است(بنانو[3]، 2014). هوش دارای انواع مختلفی از جمله هوش هیجانی، هوش معنوی و .. است (دینر[4]، 2003). هوش هیجانی در واقع یک توانایی  غیر شناختی است که از نظر تاریخی ریشه در مفهوم هوش اجتماعی دارد و برای اولین بار توسط ثرندایک ( 1920) مطرح شد. به عقیده ثرندایک هوش هیجانی توانایی مدیریت انسنانها برای عمل به شیوه های خردمندانه چه در روابط انسانی و چه در روابط کاری است (ثرندایک، 1920، به نقل از عبدالله زاده و باقرپور و لطفی

، 1388).

هوش دیگری به غیر از هوش هیجانی وجود دارد، به نام هوش معنوی که این هوش فقط برای انسان مطرح است. با استفاده از هوش معنوی می توان میل و قابلیت فرد را برای رسیدن به مقصود و ارزش رشد داد. هوش معنوی به دلیل پیوندش با معنا می تواند به فرد توان تغییر و تحول بدهد، همچنین می تواند به فرد کمک کند تا هیجانات موجود در زندگی و اشتغال خود، احساس رضایت و شادکامی داشته باشد(ابراهیمی، 1386). از این رو پژوهش حاضر در پی بررسی رابطه هوش هیجانی و هوش معنوی با رضایت از زندگی در زوج های جوان شاغل شهر کرمانشاه است.

بیان مسئله
خانواده نخستین و منحصر به فردترین نهاد اجتماعی است که سلامت و موفقیت یک جامعه را مرهون سلامتی و رضامندی اعضای ان دانسته اند، چراکه هیچ نهادی بر افراد جامعه تا این حد عمیق و بادوام نیست. زوج های جوان برای داشتن یک خانواده سالم تحت تاثیر عوامل بسیاری قرار دارند، از جمله شاغل بودن یک یا هر دوی آنهاست(امان الهی، 1384).

شاغل بودن تعریف کار،  در بر گیرنده تمام افرادی است که حداقل یک ساعت  در هفته کار کرده و یا بنا به دلایلی به طور موقت کار را ترک کرده باشند. یکی دیگر از عواملی که بر احساس موفقیت یا عدم موفقیت نظام زناشویی زوج های جوان تاثیر گذار است. احساس رضایت از زندگی است(حق شناس، 1388).

شواهد نشان میدهد انسانهایی که شادمان هستند بنظر خلاق تر و مطلوب تر بوده و حتی بنظر می رسد که عمر طولانی تری دارند اما اغلب نیل به شادکامی یا رضایت از زندگی ساده بنظر می رسد و هیچ انسان موفقی نیست که از هنر “رضایت از زندگی” برخوردار نباشد (خویشتن دار، 1385). در بررسی های انجام شده در دو دهه گذشته پیرامون سازه روانشناختی احساس خوشبختی ذهنی، مدل سه بعدی احساس خوشبختی ذهنی که عبارت است از احساس مثبت، منفی  ورضایت از زندگی مورد توجه بوده است . تصور ذهنی دو بعد رضایت از زندگی بیشتر مقوله ای شناختی است در حالیکه احساس منفی و مثبت مقوله ای احساسی و عاطفی به شمار میروند و جزیی از هوش هیجانی می باشند . مفهومی پایدار و فراگیر است که احساس  و نظرکلی مردم جامعه را نسبت به جهانی که در ان زندگی می کنند، منعکس میکند(دینر[5]، 2003      .

احساس بهزیستی و رضایت از زندگی ،از مولفه های نگرش مثبت اقراد نسبت به جهانی است که در آن زندگی می کنند . رضایت از زندگی با ارزش ها ارتباط نزدیک اما پیچیده ای دارد و با معیارهایی که افراد بر پایه آن درک ذهنی خود را از خوشبختی ارزیابی میکنند متفاوت است . رضایت از زندگی در کل بازتاب توازن میان آرزوهای و وضغیت فعلی او می باشد به بیان دیگر هرچه شکاف میان آرزوهای فرد و وضغیت عینی او بیشتر باشد رضایت مندی او کاهش می یابد (اینگهارت،1373)بر اساس برخی مطالعات مولفه های مفهوم رضایت از زندگی می تواند بر اساس مولفه هایی مانند هوش و به خصوص هوش هیجانی پیش بینی شود(اکسترمرا و فرنادز[6]، 2011).  مسئله هوش به عنوان یک ویژگی اساسی است که تفاوت فردی را بین انسانها موجب می شود و از ابتدای تاریخ مکتوب زندگی انسان مورد توجه بوده است. اما از آغاز مطالعه هوش غالبا بر جنبه های شناختی هوش یعنی توانایی عاطفی، هیجانی، شخصی و اجتماعی مورد توجه قرار می گیرد. بلکه در پیش بینی توانایی فرد برای موفقیت و سازگاری در زندگی نیز مورد اهمیت واقع شده است (ونگ و لاو[7]، 2003). هوش معنوی به عنوان یکی مفاهیم جدید هوش، دربردارنده نوع سازگاری و رفتار حل مساله است  که بالاترین سطوح رشد را در حیطه های شناختی، اخلاقی، هیجانی، بین فردی و .. شامل می شود و فرد را در جهت هماهنگی با پدیده های اطراف و دست یابی به یکپارچگی درونی و بیرونی یاری می نماید. این هوش به فرد دیدی کلی در مورد زندگی و همه تجارب و رویدادها می دهد و او را قادر می سازد به ارچوب بندی و تفسیر مجدد تجارب خود پر داخته، شناخت و معرفت خویش را عمق بخشد ( غباری بناب ، سلیمی، سلیمانی و مقدم، 1387). ولمن هوش معنوی را به عنوان طرفیت انسان برای پرسیدن سئوالات غایی درباره زندگی و تجارب همزمان و ارتباط هر یک از ما با دنیایی که در آن زندگی می کنیم، تعریف می کند (ولمن[8]، 2010).  هوش معنوی یا SQ همان توانایی است که به ما قدرت میدهد تا برای بدست آوردن رویاها تلاش و کوشش کنیم . این هوش تمام آن چیزهایی است که ما به آنها معتقدیم و در بر دارنده نقش باورها، هنجارها، عقاید و ارزش ها در فعالیت هایی است که بر عهده میگیریم . در واقع به واسطه هوش معنوی است که ما به سوال سازی در ارتباط با مسایل اساسی و مهم پرداخته و به وسیله آن در زندگی خویش تغییراتی ایجاد میکنیم(ابراهیمی،1386) .

 

علاوه بر هوش معنوی یکی دیگر از مفاهیم هوش که به عنوان جدیدترین تحول در زمینه فهم رابطه تعقل و هیجان است و از آن به عنوان ماشه چکان یک انقلاب بزرگ در زمینه ارتقای بهداشت روانی یاد می شود، مفهوم هوش هیجانی است. ساولووی و مایر در پاسخ به این سئوال که چرا دو فرد با هوش بهر مساوی می توانند به سطوح کاملا متفاوتی از پیشرفت و خوشبختی برسند، برای اولین بار اصطلاح هوش هیجانی را مطرح نمودند . هوش هیجانی را می توان به عنوان یک متغییر که قابلیت یادگیری و آموزش دارد در نظر گرفت . هوش هیجانی از مولفه های گوناگونی تشکیل شده است که هر کدام نقشی را در نظم دادن به احساسات و هیجانات بازی میکنند . با توجه به اینکه هوش هیجانی متغیری درون فردی است که هر فردی آنرا داراست ، می توان با یافتن راه و روشهایی باعث افزایش هوش هیجانی افراد تا از این طریق شاید بتوان بهزیستی افراد را افزایش داد از مولفه های هوش هیجانی میتوان به کنترل تکانه، تحمل فشار ،خود آگاهی هیجانی و … اشاره کرد (خویشتن دار ،1385)

فابریکاتور[9](2012) در مطالعه خود دریافت که معنویت بر رضایتمندی کلی زندگی تاثیر می گذارد. معنویت شخصی به طور موثقی رضایت مندی بیشتر از زندگی را پیش بینی می کند . همچنین به عنوان یک مکانیسم سازگاری ارزیابی می شود که به آنها کمک می کند که نسبت به کسانی که سطح پایین تری از معنویت شخصی را دارا هستند، بهتر و آسان تر عوامل تنش زا را کنترل کنند.

در پژوهشی دیگر نزل (2004) نیز نشان داد که ابعاد مذهبی بودن با رضایت زندگی بالاتر مرتبط است و افراد مذهبی در اقوام مذهبی شادترند. همچنین احدی ، نریمانی و آسیایی ( 1386) در پژوهشی به تعیین ارتباط هوش هیجانی ، سبک های اسنادات و خودکارآمدی با رضایت از زندگی در زنان شاغل شهرستان بجنورد پرداختند. نتایج نشان داد که بین هوش هیجانی و خودکارآمدی با رضایت از زندگی رابطه مثبت معنادار وجود دارد. اما بین سبک های اسنادات و رضایت از زندگی رابطه معنی داری دیده نشد. بنظر می رسد که هوش هیجانی و هوش معنوی زمینه ساز دست یابی انسان به معنای زندگی هستند معنای زندگی از سه جنبه هدف داری ، ارزشمندی و کارکرد زندگی یکی از مهمترین پرسش های بشر و به گفته برخی فیلسوفان مهمترین پرسش بشر است (احمدی،1388).  بنابراین هدف پژوهش حاضر پاسخ گویی به این سئوال است که آیا بین هوش هیجانی و هوش معنوی با رضایت از زندگی رابطه وجود دارد؟

اهمیت و ضرورت پژوهش

 
فهرست مطالب

عنوان

چکیده………………………………………………………………………………………………………….. 1

فصل اول:مقدمه و بررسی منابع…..……….…………………………………………………………………………………………..2

1-1- مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………………….2

1-2- تاریخچه: .………………………………………………………………………………………………………………………………..4

1-3- خصوصیات گیاهی………………………………………………………………………………………………………….……….4

1-4- مسئله شوری خاک…………………………………………………………………………………………………………………4

1-5- وسعت اراضی شور…………………………………………………………………………………………………………………4

1-6- تعریف شوری………………………………………………………………………………………………….…………………….5

1-7- اثرات شوری بر رشد گیاهان…………………………………………………………………………………………..…..……6

1-8- علائم آسیب شوری در گیاهان………………………………………………………………………….7

1-9- واکنش گیاهان به شوری………………………………………………………………………………………….………….……7

1-9-1- اثر اسمزی………………………………………………………………………………………………………………..……….….8

1-9-2- اثر ویژه یونی………………………………………………………………………………………………………..……..……….8

1-9-3-  عدم تعادل تغذیه‌ای……………………………………………………………………………………………….….………..8

1-10- تحمل گیاهان نسبت شوری……………………………………………………………………………………….…………..9

1-10-1- معیارهای تحمل نسبت به شوری…………………………………………………………………………….….………9

1-11- راهکارهای تحمل به شوری……………………………………………………………………………..…….….…….……9

1-11-1- تنظیم یون‌ها و جایگزینی ویژه………………………………………………………………………………….….……9

1-11-2- بیوسنتز مواد سازگار….………….…………………………………………………………………………………………11

1-11-3- تولید آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانت………………..………….………………………………………………………….11

1-11-4- هورمون‌های گیاهی………………………………………………………………………………………………………..-12

هشت
1-12- مقیاس‌های زمانی پاسخ بعد از اعمال تنش شوری………………………………………………………………..12

1-13- تأثیر تنش شوری بر جوانه‌زنی گیاهان……………………………………………………………………….…….….12

1-14- تأثیر شوری بر غلظت سدیم و پتاسیم در گیاه و ارتباط آن با مقاومت به شوری………….…..….13

1-15- اثر تنش شوری بر شاخص‌های رشد…….………………………………….………………………………………….13

1-16- تأثیر شوری بر محتوای پرولین در گیاهان………………………………………………………….………….…….14

1-17- تأثیر شوری بر محتوای رنگیزه های فتوسنتزی……………………………………………….………..….………15

1-18- تأثیر شوری بر میزان پایداری غشا سلولی…………………………………………………….……………..….……15

فصل دوم:مواد و روش­ها……………………………………………………………………………………………………….……..…16

2-1- آزمایش اول: اثر شوری بر روی جوانه زنی……………………………………………………………………………16

2-1-1- درصد جوانه زنی و سرعت جوانه زنی………………………………………………………………………………17

2-1-2- طول ساقه چه و قطر ساقه چه…………………………………………………………………………………………….17

2-1-3- تعداد ریشه‌های جانبی……………………………………………………………………………………………………….17

2-2- آزمایش دوم: اثر شوری در مرحله رشد رویشی……………………………………………………………………17

2-2-1- ارتفاع گیاه……………………………………………………………………………………………………………………….18

2-2-2- قطر ساقه…………………………………………………………………………………………………………………….….…18

2-2-3- تعداد ریشه جانبی……………………………………………………………………………………….…………………….18

2-2-4- تعداد برگ در موقع برداشت……………………………………………………………………………………………18

2-2-5- تعداد گل در موقع برداشت………………………………………………………………………………………………18

2-2-6- تعداد روز تا شروع گلدهی………………………………………………………………………………………………18

2-2-7- تعداد برگ تا شروع گلدهی…………………………………………………………………………………….….…..18

 
2-2-8- وزن تر و خشک گیاه……………………………………………………………………………………………………….18

2-2-9- نشت یونی……………………………………………………………………………………………………………………….18

2-2-10- غلظت پرولین آزاد برگ…………………………………………………………………………………….….………19

2-2-11- غلظت عناصر سدیم و پتاسیم برگ و ریشه……………………………….……………………….….………19

نه
2-2-12- اندازه‌گیری کلروفیل نسبی……………………………………………………………………………………….……20

2-2-13- اندازه‌گیری کلروفیل فلورسانس……………………………………………………………………………………20

2-3- تجزیه‌وتحلیل آماری……………………………………………………………………………………………………………20

فصل سوم: نتایج و بحث……………………………………………………………………………………………….………………22

3-1- نتایج آزمایش اول……………………………………………………………………………………………………………….22

3-1-1- درصد جوانه‌زنی……………………………………………………………………………………………………………..22

3-1-2- طول ساقه چه………………………………………………………………………………………………………………….26

3-1-3- قطر ساقه چه…………………………………………………………………………………………………………………..27

3-1-4- تعداد ریشه جانبی……………………………………………………………………………………………….………….28

3-2- نتایج آزمایش دوم……………………………………………………………………………………………………………29

3-2-1- ارتفاع گیاه………………………………………………………………………………………………………..……………29

3-2-2- قطر ساقه………………………………………………………………………………………………………………….…….32

3-2-3- تعداد ریشه جانبی………………………………………………………………………………………………….………33

3-2-4- تعداد برگ در موقع برداشت…………………………………………………………………………………………34

3-2-5- تعداد گل در موقع برداشت……………………………………………………………………………………………37

3-2-6- تعداد روز تا شروع گلدهی…………………………………………………………………………………….………38

3-2-7- تعداد برگ تا شروع گلدهی………………………………………………………………………………….………39

3-2-8- وزن تر اندام هوایی…………………………………………………………………………………………………..……39

3-2-9- وزن خشک اندام هوایی…………………………………………………………………………………………………41

3-2-10- وزن خشک ریشه…………………………………………………………………………………………………………42

3-2-11- درصد نشت یون از غشاء………………………………………………………………………………………………43

3-2-12- میزان پرولین………………………………………………………………………………………………………………….44

3-2-13-کلروفیل نسبی…………………………….……………………………………………….………………………………………44

3-2-14- فلورسانس کلروفیل……………………………………………………………………………………..……………….48

ده
3-2-15- غلظت سدیم در اندام هوایی……………………………………………………………………………….…………49

3-2-16- غلظت پتاسیم اندام هوایی……………………………………………………………………………………………..53

3-2-17- غلظت پتاسیم ریشه………………………………………………………………………………………………………..54

3-2-18- غلظت سدیم ریشه………………………………………………………………………………………………………..55

فصل چهارم: نتیجه گیری کلی و پیشنهادات…………………………………..…………………………………………….69

4-1- نتیجه‌گیری………………………………………………………………………………………………………………………….70

4-2- پیشنهادها…………………………………………………………………………………………………………………………… 71

 

 

 

 

 

 

 

 

 
 
یازده
 

صفحه
                                                              فهرست جداول

         عنوان                                                                                                                                                                                        

جدول 3-1- نتایج تجزیه واریانس درصد جوانه‌زنی، سرعت جوانه‌زنی، طول ساقه چه، قطر ساقه چه و تعداد ریشه جانبی خیار تحت تنش شوری در مرحله جوانه‌زنی…………………………………. 24

جدول 3-2- مقایسه میانگین درصد جوانه‌زنی، سرعت جوانه‌زنی، طول ساقه چه،  قطر ساقه چه وتعداد ریشه جانبی خیار در شش سطح شوری………………………………………………………………. 25

جدول 3-3- نتایج تجزیه واریانس ارتفاع گیاه، قطر ساقه، تعداد ریشه جانبی ارقام خیار تحت تنش شوری در مرحله رشد رویشی……………………………………………………………………………………. 30

جدول 3-4- مقایسه میانگین  ارتفاع گیاه، قطر ساقه و تعداد ریشه جانبی چهار رقم خیار در شش سطح شوری………………………………………………………………………………………………………………. 31

جدول3-5- نتایج تجزیه واریانس تعداد برگ، تعداد گل، تعداد روز تا شروع گلدهی، تعداد برگ تا شروع گلدهی تحت تنش شوری در مرحله رشد رویشی…………………………………………… 35

جدول 3-6- مقایسه میانگین تعداد برگ، تعداد گل، تعداد روز تا شروع گلدهی  و تعداد برگ تا شروع گلدهی چهار رقم خیار در شش سطح شوری…………………………………………………. 36

جدول 3-7- نتایج تجزیه واریانس وزن خشک ریشه، وزن تر اندام هوایی، وزن خشک اندام هوایی، نشت یونی و میزان پرولین تحت تنش شوری در مرحله رشد رویشی خیار……………………. 40

جدول 3-8- مقایسه میانگین وزن تر اندام هوایی، وزن خشک اندام هوایی، وزن خشک ریشه، نشت یونی، میزان پرولین چهار رقم خیار در شش سطح شوری……………………………………………….. 40

جدول 3-9: نتایج تجزیه واریانس (fv/fm)، کلروفیل نسبی، تحت تنش شوری در مرحله رشد رویشی خیار در اواسط و اواخر تنش…………………………………………………………………………………… 46

جدول 3-10: مقایسه میانگین (fv/fm) (اواسط تنش)، (fv/fm) (اواخر تنش)،  کلروفیل نسبی (اواسط تنش)، کلروفیل نسبی (اواخر تنش) در خیار………………………………………………………… 47

جدول 3-11: نتایج تجزیه واریانس سدیم اندام هوایی، پتاسیم اندام هوایی، سدیم ریشه، پتاسیم ریشه و نسبت سدیم به پتاسیم اندام هوایی خیار تحت تنش شوری در مرحله رشد رویشی……………….. 51

جدول 3-12: مقایسه میانگین سدیم اندام هوایی،پتاسیم اندام هوایی،سدیم ریشه و پتاسیم ریشه چهار رقم خیار در شش سطح شوری در مرحله رشد رویشی………………………………………………… 52

 
 
دوازده
 

 

 

 

صفحه
فهرست اشکال

عنوان                                                                                                                    

شکل 3-1- اثر متقابل شوری و رقم بر طول ساقه چه ارقام خیار……………………….. 26

شکل 3-2- اثر متقابل شوری و رقم بر قطر ساقه چه ارقام خیار…………………………. 28

شکل 3-3- اثر متقابل شوری و رقم بر تعداد ریشه جانبی ارقام خیار………………….. 29

شکل 3-4- اثر متقابل شوری و رقم بر ارتفاع گیاه خیار در مرحله رشد رویشی…… 32

شکل 3-5- اثر متقابل شوری و رقم بر قطر ساقه خیار در مرحله رشد رویشی………. 33

شکل 3-6- ا اثر متقابل شوری و رقم بر تعداد ریشه جانبی خیار در مرحله رشد رویشی.. 34

شکل 3-7- اثر متقابل شوری و رقم بر تعداد برگ خیار در مرحله رشد رویشی…… 37

شکل 3-8- اثر متقابل شوری و رقم بر تعداد گل ارقام خیار در مرحله رشد رویشی.. 38

شکل 3-9- اثر متقابل شوری و رقم بر وزن تر اندام هوایی ارقام خیار در مرحله رشد رویشی .. 41

 شکل3- 10- اثر متقابل شوری و رقم بر وزن خشک ریشه ارقام خیار در مرحله رشد رویشی .. 43

شکل3- 11- اثر متقابل شوری و رقم بر محتوای کلروفیل نسبی ارقام خیار……………………………………50

شکل3- 12- اثر متقابل شوری و رقم بر مقدار(fv/fm) ارقام خیار در اواخر تنش………………………….49

شکل3- 13- اثر متقابل شوری و رقم بر محتوای سدیم اندام هوایی ارقام خیار …………………………….. 53

شکل3- 14- اثر متقابل شوری و رقم بر پتاسیم ریشه ارقام خیار در مرحله رشد رویشی…………………..55

شکل3- 15- اثر متقابل شوری و رقم بر محتوای سدیم ریشه خیار………………………………………………56

چکیده

شوری یکی از مهم‌ترین تنش­های محیطی است که تولید محصولات زراعی را تحت تأثیر قرار می­دهد. تحت تنش شوری، خشکی فیزیولوژیک، ممکن است موجب محدودیت در جذب آب  از خاک شود، از سوی دیگر، افزایش جذب نمک و سمیت یونی، سبب اختلال در کارکرد سلولی و آسیب رساندن به فرایندهای فیزیولوژیک، از قبیل فتوسنتز و تنفس می­شود که کاهش فرایندهای رشد و نموی گیاه نظیر جوانه‌زنی، رشد گیاهچه و درنهایت، کاهش میزان تولید محصول را در گیاه در پی دارد. با توجه به روند افزایشی اراضی شور، شناسایی ارقام مقاوم به شوری ازجمله در خیار، از اهمیت زیادی برخوردار است. ازاین‌رو جهت بررسی اثر شوری بر ارقام خیار آزمایشی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی در چهار تکرار انجام گردید. چهار ژنوتیپ خیار شامل امیران، رشید، سوپر unbeat و سوپر N3 به‌عنوان فاکتور اول و شش سطح شوری شامل سطح شاهد )بدون نمک( و محلول‌های 25 ، 50 ، 75 ، 100 و 125 میلی مول کلرید سدیم به‌عنوان فاکتور دوم در نظر گرفته شدند. اثر شوری بر خیار در دو مرحله جوانه‌زنی و رشد رویشی به‌طور مجزا موردبررسی قرار گرفت. در مرحله جوانه‌زنی، شوری درصد و سرعت جوانه‌زنی را به‌طور معنی‌داری کاهش داد. همچنین در این مرحله طول ساقه چه، قطر ساقه چه و تعداد ریشه جانبی با افزایش شوری به‌طور معنی‌داری کاهش یافت. کمترین کاهش در سرعت جوانه‌زنی در تمام سطوح شوری در رقم امیران مشاهده گردید. همچنین اثر متقابل شوری و رقم بر روی طول ساقه چه، قطر ساقه چه و تعداد ریشه جانبی معنی‌دار بود، به‌طوری‌که کمترین کاهش در سطح شوری 125 میلی مول نسبت به شاهد در رقم امیران مشاهده شد. در مرحله رشد رویشی نیز شوری باعث کاهش ارتفاع گیاه، قطر ساقه، تعداد ریشه جانبی، تعداد برگ، تعداد گل، تعداد روز تا شروع گلدهی، وزن تر و خشک اندام هوایی، وزن خشک ریشه، کلروفیل نسبی، کلروفیل فلورسانس و همچنین محتوای عنصر پتاسیم در اندام هوایی و ریشه شد. از طرف دیگر شوری باعث افزایش میزان پرولین، درصد نشت یون از غشاء، محتوای سدیم، نسبت سدیم به پتاسیم در اندام هوایی گیاه شد. در مرحله رشد رویشی رقم سوپر N3 نسبت به سایر ارقام مقاومت بیشتری به شوری از خود نشان داد. اثر متقابل شوری و رقم در مرحله رشد رویشی برای صفات ارتفاع گیاه، قطر ساقه، تعداد ریشه جانبی، تعداد برگ در موقع برداشت، تعداد گل در موقع برداشت، وزن خشک ریشه، وزن تر اندام هوایی، سدیم اندام هوایی، سدیم و پتاسیم ریشه و همچنین محتوای کلروفیل نسبی در اواسط تنش و کلروفیل فلورسانس در اواخر تنش معنی‌دار بود. به‌طورکلی نتایج این آزمایش نشان داد که شوری به‌طور قابل‌ملاحظه‌ای رشد گیاه خیار را تحت تأثیر قرار داده و واکنش واریته های خیار به شوری یکسان نیست و همچنین ارقام خیار در مراحل مختلف رشدی حساسیت‌های متفاوتی به شوری نشان می­دهند.

کلمات کلیدی: خیار، شوری، جوانه­زنی، رشد رویشی.

1-1-        مقدمه
شوری یکی از مهم‌ترین تنش­های محیطی است که تولید محصولات زراعی را تحت تأثیر قرار می­دهد [29]. حدود نیمی از زمین­های آبی در جهان تحت تأثیر شوری قرار می­گیرند، ازاین‌رو شور شدن خاک یک عامل بزرگ محدودکننده در تولید محصولات کشاورزی است [34]. یکی از مشکلات عمده‌ای که اغلب مناطق خشک و نیمه‌خشک با آن مواجه هستند، شور و قلیا بودن خاک این مناطق است [33]. در ایران با توجه به اینکه بخش زیادی از مساحت کشور در مناطق خشک و نیمه‌خشک واقع‌شده است، مشکل شوری یک معضل بزرگ در کشاورزی است. در ایران حدود 7/14 درصد از مساحت کل کشور را اراضی شور تشکیل داده‌اند و نزدیک به 50 درصد از زمین‌های مورداستفاده کشاورزی به درجات مختلف با مشکل شوری یا قلیایی و غرقابی بودن روبرو می‌باشند [10].

چکیده:

  فرایند انتقال رسوب یک پدیده کاملا پیچیده، متغیر و غیر خطی می باشد. بطوریکه رفتاررودخانه درظرفیت انتقال رسوب به ازای یک دبی معین درزمان های مختلف متفاوت می باشد. بنابراین به علت پیچیده بودن مکانیزم انتقال رسوب وتعدد عوامل موثر بر آن، برآورد و پیش بینی ظرفیت حمل رسوبات و تعیین هیدروگراف رسوب همراه با عدم قطعیت می باشد. با شناسایی عوامل موثر بر انتقال رسوب و میزان تاثیر آنها و با سنجش دقیقتر عوامل موثر، می توان عدم قطعیت در برآورد رسوب را کاهش داد. از جمله روشهای برآورد عدم قطعیت یک متغیر خروجی، آنالیز حساسیت آن نسبت به متغیر های ورودی می باشد. در این تحقیق ابتدا هیدرولیک سیلاب و رسوب در رودخانه کارون بازه ملاثانی تا فارسیات با استفاده از مدل ریاضی شبیه سازی شد. سپس آنالیز حساسیت دبی رسوب کل عبوری از ایستگاه هیدرومتری اهواز نسبت به متغیر های ورودی و پارامتر های مدل مورد نظر انجام گردید. نتایج حاصل از آنالیز حساسیت نشان می دهد که دبی رسوب کل به ترتیب نسبت به تغییرات تنش بحرانی شیلدز، ضریب زبری مانینگ، دمای آب و روش سرعت سقوط ذرات معلق رسوب حساسیت دارد. به طوری که با افزایش 30% در تنش بحرانی شیلدز، میانگین دبی رسوب کل 23.68% کاهش می یابد و با کاهش 30% در تنش بحرانی شیلدز، میانگین دبی رسوب کل 40.82 درصد افزایش می یابد. همچنین با افزایش 30% در ضریب زبری مانینگ، میانگین دبی رسوب کل  25.18%   کاهش و با کاهش 30% در ضریب زبری مانینگ ، میانگین دبی رسوب کل %38.1 افزایش می یابد. با افزایش 30% در دمای آب، میانگین دبی رسوب کل  18.93%  کاهش می یابد و با کاهش 30% در دمای آب، میانگین دبی رسوب کل %25.63 افزایش می یابد. علاوه بر این اگر ذرات معلق رسوب با روشهای Toffaleti ، Van rijn و Ruby سقوط نمایند، میانگین دبی رسوب کل عبوری به ترتیب 0.2%، 0.8% و 2.1% نسبت به روش سرعت سقوط حاصل از کالیبراسیون مدل ( روش Report12) افزایش می یابد. نتایج حاصل از آنالیز حساسیت دبی رسوب کل عبوری در مقطع اهواز نسبت به تغییرات دانه بندی مواد بستر  نشان می دهد که با افزایش و کاهش دانه بندی بستر در تلورانس تعیین شده میانگین و مجموع دبی رسوب کل عبوری  هیچ تغییری نخواهد کرد. با توجه به نتایج حاصل از آنالیز حساسیت، میزان عدم قطعیت در میانگین دبی رسوب کل عبوری در مقطع ایستگاه هیدرومتری اهواز به علت عدم قطعیت در متغیرهای ورودی و پارامترهای مدل ،  برابر با 66% می باشد.

مقدمه:

امروزه اهمیت آب بر هیچ کسی پوشیده نیست. اکثر تمدن های گذشته در نزدیکی منابع آب بنا نهاده شده اند. گذشت زمان بر جمعیت جهان افزوده و این امر باعث شده است تا بر اهمیت و ارزش آب اضافه گردد. یکی از مهمترین منابع آبی که در دسترس بشر بوده و هست رودخانه ها هستند.

به همین دلیل انسان در طول تاریخ سرمایه گذاری های زیادی را در جهت کنترل و بهره برداری از آب رودخانه ها نموده است. احداث سدها وبندهای مختلف در مسیر رودخانه ها از جمله این سرمایه گذاری ها بوده است. از آنجا که بستر رودخانه ها معمولا از مصالح آبرفتی تشکیل شده اند، دائمأ در حال فرسایش و دگر گونی هستند. این امر باعث میشود تا ذرات خاک که اصطلاحأ به آنها ذرات رسوبی گفته میشود، از بستر و جداره ها جدا شده و بصورت رسوبات معلق و یا رسوبات بستر به حرکت در آیند.

به طور کلی شناخت، تجزیه و تحلیل و پیش بینی میزان تغییرات مشخصات ژئومتری مربوط به رودخانه ها از پیچیده ترین و در عین حال مهمترین مباحث هیدرولیک رسوب و مهندسی رودخانه می باشد. در حال حاضر با پیشرفت کامپیوتر این امکان به وجود آمده که تئوریهای مربوط به هیدرولیک و رسوب به صورت مدل های ریاضی در آمده و سپس به کمک برنامه های کامپیوتری حل گردند.

خسارت وارده توسط فرسایش سواحل و ته نشینی رسوبات رودخانه ای به طبیعت ، کشاورزی و سازه های آبی ساخته شده بر روی رودخانه ها و یا در کنار آن بسیار گسترده و وسیع و زیان آور می باشد. برای جلوگیری و یا به حداقل رساندن خسارت وارده ، باید سه فرایند فرسایش، انتقال و ته نشینی مواد رسوبی را مورد مطالعه قرار داد. این فرایندها دارای پیچیدگی خاصی میباشند ، زیرا عوامل مؤثر در به وجود آوردن این فرایندها بسیار زیاد می باشند. در فرایند فرسایش ذرات خاک توسط ضربه قطره های باران و یا توسط نیروهای بوجود آمده در اثر حرکت آب، از بستر خود جدا می شوند. سپس ذرات جدا شده در آستانه حرکت قرار می گیرند و در صورتی که نیروهای وارد شده از سوی آب بیشتر از نیروهای مقاوم باشند، ذره همراه با جریان آب منتقل می شود. شرایط شروع آستانه حرکت ذرات و میزان انتقال آنها، به خصوصیات مواد رسوبی چون اندازه، شکل و چگالی ذره و همچنین به خصوصیات جریان ، نظیر سرعت ، عمق و نیز به خصوصیات شکل رودخانه نظیر شعاع هیدرولیکی، شیب و غیره بستگی دارد. چنانچه در مسیر انتقال به هر دلیلی نیروهای وارد شده از طرف آب کاهش یابد، ذرات رسوبی ته نشین خواهد شد. هر یک از فرایندهای سه گانه فرسایش، انتقال و رسوبگذاری می توانند مشکلاتی را به وجود آورند. بطور مثال فرسایش باعث از بین رفتن زمینهای کشاورزی، تخریب سازه های کنار رودخانه ها، تخریب پلها و سایر بناهای مجاور رودخانه و همچنین موجب عمیق تر شدن بستر رودخانه ها می شود (شکل 1-1).

فصل اول: کلیات تحقیق

1-1- پدیده انتقال رسوبات رودخانه ای

تمام رسوباتی که بوسیله آب حمل می گردند و نیز تمام رسوبات موجود در دشتها در اثر پدیده هوازدگی سنگها و صخره ها بوجود آمده اند. هوازدگی عملی است که طی آن سنگهای سخت شکسته و فرسوده می شوند. اندازه ، ترکیب معدنی،چگالی و فاکتورهای دیگری چون بافت رسوبات، به طبیعت سنگ اصلی بستگی دارد. وقتی که سنگ اصلی متلاشی گردید، مواد به وسیله رودخانه ها از نقطه ای به نقطه دیگر حمل و انباشته می گردد. میزان مواد حمل شده بستگی به اندازه ذرات، دبی جریان، شیب کف و خصوصیات حوضه آبریز دارد. وقتی که دبی جریان و یا شیب رودخانه کم شود، رودخانه قادر به حمل موادی که قبلأ برداشته است نمی باشد و در نتیجه مواد اضافه ته نشین و در بستر رودخانه انباشته و باعث ایجاد تغییراتی در بستر رود مانند تشکیل و ایجاد مناطق سیل گیر، دلتا، جزایر و … می شوند.

رسوبات رودخانه ای به دو صورت منتقل می شوند. در حالتی که این مواد درون جریان آب غوطه ور هستند و همراه با آب در حرکت می باشند که به آنها مواد رسوبی معلق گفته می شود. میزان مواد رسوبی معلق را که در واحد زمان از یک مقطع رودخانه عبور کند، بار معلق[1]  می نامند. از طرفی مواد رسوبی ممکن است در نزدیکیهای بستر به یکی از صور لغزش، غلتیدن و پرش حرکت نمایند که به آنها بار بستر[2] می گویند. نوع حرکت به صورت بار معلق یا بار بستر، بستگی به خصوصیات مواد رسوبی،شرایط جریان و خصوصیات رودخانه دارد. در رودخانه های با شیب تند تحت شرایط سرعت بالا، ذرات شنی هم ممکن است به صورت معلق حرکت کنند، در حالی که با رودخانه های با شیب ملایم و سرعت کم همانند بازه تحقیق اخیر، تنها ذرات بسیار ریز دانه و لای بصورت معلق متحرک اند. از مسائلی که ذرات رسوبی در حین انتقال می توانند بوجود آورند، می توان خسارات وارده به توربینها، پمپها، پایه های پل، پوشش کانالها و غیره را نام برد.

یکی از پدیده های مهم در رودخانه ها به ویژه مناطق خشک و نیمه خشک نظیر ایران وقوع سیلابهای غیره مترقبه است. موج سیل دارای نیروی زیادی بوده و بوسیله جابجایی حجم قابل توجهی از آب و رسوب، عوارض و پیامدهای گوناگونی را باعث می شود، بر اساس نظریه هندرسون[3]  ، انتقال رسوب بستر[4]  با توان دوم دبی تغییر می نماید . طبق این نظریه افزایش دبی به ده برابر متوسط سالیانه که امری عادی در رودخانه های کشور تلقی می شود، موجب افزایش دبی رسوب به میزان صد برابر خواهد شد. از این رو بخش قابل توجهی از آورد رسوب سالیانه رودخانه ها و به تبع آن تغییرات تراز بستر و جابجایی های عرضی و طولی و بطور کلی دگرگونی های مرفولوژیکی به ویژه در مناطقی چون ایران به معدود سیلابهای مهمی مرتبط می گردد که عمومأ هر چند سال یک بار اتفاق می افتد.

رسوبات عمومأ بصورت چسبنده و غیره چسبنده طبقه بندی می شوند. رسوبات غیره چسبنده شامل ذراتی مجزا و منفصل می باشد که خواص دینامیکی و جنبشی آنها مستقیمأ به نیروهای خارجی که بر روی ذرات اثر می کند بستگی داشته و خصوصیات فیزیکی ذرات به موقعیت آنها در ارتباط با ذرات دیگر بستگی دارد. از سوی دیگر در مصالح چسبنده پیوندهای شیمیایی و الکتریکی بین ذرات،عامل تعیین کننده خواهند بود.

عمده ترین فعالیت های مهندسی رسوب اغلب بر روی ذرات غیره چسبنده متمرکز می باشد و در مواد چسبنده باید ذکر شود، زمانی که مواد چسبنده به وسیله جریان حمل می شوند، رفتاری همچون مصالح غیر چسبنده داشته و مکانیزم حمل رسوبات در این مصالح مانند رسوبات غیره چسبنده می باشد.

با افزایش مقدار جریان (در نتیجه افزایش سرعت جریان ) ذرات بستر شروع به حرکت خواهند کرد. لحظه ای را که ذرات شروع به حرکت می کنند اصطلاحأ آستانه حرکت[5]  می نامند. برای بدست آوردن روابط هیدرولیکی در زمان شروع حرکت ذره واقع در بستر روشهای تنش برشی و سرعت بحرانی ارائه گردیده است.

اصول مهندسی مربوط به فرایندهای رسوبی وابستگی شدیدی به خواص فیزیکی ذرات رسوب و ارتباط متقابل بین ذرات و آب دارند. در این فرایند ذرات خاک توسط نیروهای بوجود آمده در اثر حرکت آب از بستر خود جدا شده و سپس ذرات جدا شده در آستانه حرکت قرار می گیرند. چنانچه نیروهای وارد شده توسط آب بیشتر از نیروهای مقاوم از سوی بستر باشند و یا به عبارتی دیگر چنانچه تنش برشی بستر بیش از تنش برشی بحرانی گردد، ذرات از بستر خود جدا شده و همراه با جریان آب منتقل می شوند. تنش برشی فوق به گونه ای است که وقتی آب در رودخانه جریان می یابد نیرویی در جهت حرکت آب بر سطح بستر رودخانه اثر می نماید، این نیرو بطور ساده نیروی کشش آب در محیط مرطوب است و به عنوان تنش برشی[6] شناخته می شود.

بدلیل اهمیت موضوع و نقش اساسی فعل و انفعالات بستر در عملکرد و رفتار هیدرولیک رودخانه ها، صاحب نظران در امور مهندسی رودخانه، تا اوایل دهه 1970  بر الگوی بستر صلب توجه داشتند، که پس از آن به توسعه مدل هایی همت گماشته اند که در آن مؤلفه اصلی به حرکت مواد رسوبی موجود در بستر اختصاص داده شده است. این مدل ها اصولأ به مدل بستر متحرک معروف بوده و امروزه از جایگاه و اهمیت زیادی در عرصه های گوناگون مهندسی بر خوردار می باشند. در این خصوص انواع مدل های یک بعدی، دو بعدی و سه بعدی را می توان بر شمرد. هر چند مدل های دو بعدی و سه بعدی دارای اهمیت اند، لیکن در بسیاری از کارهای مهندسی ، مدلهای یک بعدی از جایگاه ویژه ای برخوردار می باشند.

مدلهای ریاضی موجود قادرند برای طول قابل توجهی از مسیر رودخانه ها فعل و انفعالات بستر را تحت تاثیر جریانهای رودخانه ای از جمله سیلابها،شبیه سازی و پیش بینی نمایند. از سری مدل های یک بعدی متداول در این خصوص می توان مدل ریاضی[7] از گروه مهندسین ارتش آمریکا را نام برد که در مباحث بعدی بصورت مفصل ارزیابی خواهد گردید.

2-1- شناخت مکانیزم انتقال رسوبات

رسوبات موجود در رودخانه ها مشکلات زیادی از قبیل رسوب گذاری در بستر رودخانه ها و در نتیجه ایجاد جزایر رسوب گذاری در محل ورود رودخانه به دریا و پیامد آن تشکیل دلتا، رسوب گذاری در مخازن سدها و در نتیجه کاهش ظرفیت آن و مشکلات غیر مستقیم دیگری را بوجود می آورند. برای مقابله با مشکلات ایجاد شده اولاً باید طبیعت و مکانیزم حرکت رسوب شناخته شود , ثانیاً عوامل مؤثر در فرسایش شناسایی گردد و ثالثاً مقدار و میزان رسوبی حمل شده را بتوان دقیقاً تعیین و محاسبه کرد تا بتوان در طراحی سازه های آبی مورد استفاده قرار داد.

بطور کلی معادلات حاکم بر حرکت و انتقال رسوب و همچنین فرسایش در بستر رودخانه ها بسیار پیچیده بوده و غالباً توسط روشهای نیمه تجربی وتجربی مورد ارزیابی قرار می گیرند. در طول سالیان متمادی شمار زیادی رابطه و معادله برای محاسبه میزان بار رسوبات رودخانه پیشنهاد گردیده است. متأسفانه نتایج حاصل از یک رابطه با رابطه دیگر در یک ایستگاه از رودخانه اختلاف فاحشی با هم دارند و انتخاب یکی از روابط برای آن ایستگاه بسیار مشکل می باشد.