ارکان تعهد و تمایز آن با دیگر نهادها
 

الف ـ ارکان تعهد
برای تحقق هر تعهدی وجود چند رکن ضروری می­باشد:

اول- موضوع تعهد یکی از پایه­های اصلی ایجاد رابطه دینی است. موضوع تعهد باید معلوم یا دست کم قابل تعیین باشد و یکی از دو چیز به طور مردد تلقی نشود. هم چنین موضوع تعهد باید مقدور باشد. کاری که هیچ کس از عهده آن بر نمی­آید، موضوع تعهد قرار نمی­گیرد. به اضافه، در مواردی که موضوع تعهد انتقال مال معین است، قدرت بر تسلیم در انتقال دهنده نیز شرط درستی تعهد است.[1] در مباحث بعد در این رابطه بیشتر بحث خواهیم کرد.

دومین رکن از تعهد وجود دو طرف تعهد می­باشد. برای تصور تعهد وجود شخصی به عنوان طلبکار یا صاحب حق و شخص دیگری به عنوان متعهد یا مدیون ضروری است، هر گاه این دو صفت (طلبکار و متعهد) در یک شخص جمع شود تعهد ساقط می­شود.[2] در همین راستا است که ماده 300 قانون مدنی بیان می­دارد: «…اگر کسی به مورث خود مدیون باشد پس از فوت مورث، دین او نسبت به سهم الارث ساقط می­شود.» حقی که به واسطه رابطۀ حقوقی «تعهد» به وجود می­آید یک حق «دینی» است که فقط میان دو طرف تعهد حکم فرماست و به تعبیر دیگر نسبی است بر خلاف حق «عینی» که امتیاز ویژه برای طلبکار ایجاد

 

می­کند تا او هر چه مقتدرانه­تر به حق خود برسد.[3]

ب ـ تفاوت تعهد با عقد
گرچه برخی از اندیشمندان عقد را همان عهد دانسته­اند، ولو عهد مؤکد، ولی باید بین آن ها تفاوت قائل شد.

کلمه عقد در نزد لغویین به معنای: بستن، عهد و ضمان، ضمانت کردن، میثاق و پیمان به کار رفته است. صاحب «لسان العرب» می­گوید: عقد یعنی عهد، و جمعش عقود می­باشد و آن مؤکدترین عهد ها است، و اگر گفته شود عهد کردم به فلانی در فلان امر تأویلش این است که ملتزم گردیدم آن را، و اگر گفتی با او عقد بستم معنایش این است که به او با پیمانی ملتزم گردیدم.[4] صاحب «تاج العروس» نیز عقد را به معنای عهد و ضمان معنا نموده است.[5]

چکیده 1

فصل اول: کلیات تحقیق. 2

1-مقدمه 3

1-1بیان مسأله: 4

1-2هداف پژوهش… 7

الف )هدف اصلی: 7

ب)اهداف فرعی: 7

1-3 فرضیه‏های پژوهش: 7

1-4 اهمیت و ضرورت تحقیق. 7

1-5 تعاریف نظری و عملیاتی متغیرها 8

1-5-1تعریف مفهومی راهبردهای فراشناختی: 8

1-5-2تعریف مفهومی خلاقیت: 9

1-5-3تعریف مفهومی خود پنداره تحصیلی: 9

1-5-4 تعریف عملیاتی راهبردهای فراشناختی: 9

1-5-5 تعریف عملیاتی خلاقیت: 9

1-5-6 تعریف عملیاتی خودپندارۀ تحصیلی: 9

1-6 متغیرهای تحقیق: 10

فصل دوم: مبانی نظری پژوهش و پیشینه تحقیق. 11

2-مقدمه : 12

2-1تعریف فراشناخت.. 12

2-1-1 راهبردهای فراشناختی. 13

2-1-1-1 خودآموزی. 16

2-1-1-2 خودبازبینی. 16

2-1-1-3 خودپرسی. 16

2-1-1-4 خود نظم دهی. 17

2-1-1-5 تدریس دو جانبه 17

2-1-1-6 بازآموزی اسنادی. 18

2-1-2 راهبردهای براون در بارهی کمک به فراشناخت دانشآموزان. 18

2-1-3 راهبردهای گوستا برای پرورش فراشناخت دانشآموزان. 20

2-1-4 ویژگی راهبردهای فراشناختی. 23

2-1-5 ارزشیابی رشد توانایی های فراشناختی. 27

2-2تعاریف خلاقیت.. 27

2-2-1 اهمیت خلاّقیت.. 31

2-2-2 مراحل خلاّقیت.. 31

2-2-3 ویژگی های مهم در خلاقیت.. 32

2-2-4 عوامل مؤثر در خلاّقیت و رشد آن. 34

2-2-5 خلاّقیت از دیدگاه مکاتب مختلف.. 35

2-2-5-1 مکتب رفتارگرایی: 35

2-2-5-2 مکتب روانکاوی : 36

2-2-6 ویژگیهای افراد خلاق. 37

2-2-6-1 ویژگیهای شناختی افراد خلاق. 37

2-2-6-2 ویژگیهای انگیزشی افراد خلاق. 37

2-2-6-3 ویژگیهای شخصیتی افراد خلاق. 38

2-2-7پرورش خلاّقیت و ایدهپردازی در دانشآموزان. 42

2-2-8 اصول تورنس… 43

2-2-9 الگوی پرورش خلاقیت ویلیافر. 44

2-3 خود پنداره 46

2-3-1 تعاریف خود پنداره 47

2-3-2منابع تشکیل دهندۀ خود پنداره 49

2-3-3 ابعاد خودپنداره 50

2-3-4 رشد و تغییر خود پنداره 51

2-3-5 عوامل موثر بر رشد خودپنداره 52

2-3-6اهمیت خودپنداره 53

2-3-7 اجزا و عناصر خودپنداره 54

2-3-8 ویژگیهای خود پنداره 56

2-3-9 الگوهای نظری خودپنداره 58

2-3-9-1الگوهای تک بعدی : 58

2-3-9-2الگوی چند بعدی خودپنداره 59

2-4 پیشینه تحقیق. 63

2-4-1 مروری بر پیشینه داخلی. 63

2-4-2 مروری بر پیشینه خارجی. 64

فصل سوم:روش اجرای تحقیق. 69

3- مقدمه 70

3-1روش تحقیق. 70

3-2 جامعه آماری. 70

3-3 نمونه و روش نمونه گیری. 70

3-4 ابزارهای تحقیق. 71

3-5 روش اجرای تحقیق. 72

3-5-1 بسته آموزشی راهبردهای فراشناختی. 72

3-5-2 بستۀ آموزشی خلاقیت.. 72

3-6 روش تحلیل داده ها 72

فصل چهارم: یافته های پژوهش… 73

4- مقدمه 74

4-1توصیف داده ها 75

4-2 یافته های استنباطی. 78

4-3 فرضیه اول پژوهش… 79

4-4 فرضیه دوم پژوهش… 80

4-5 فرضیه سوم پژوهش… 82

فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات.. 83

5-1 بحث و نتیجه گیری: 84

5-1-1بحث و بررسی فرضیه اول: 84

5-1-2 بحث و بررسی فرضیه دوم: 84

5-1-3 بحث وبررسی سوم فرضیه سوم 85

5-2محدودیتها و مشکلات تحقیق. 87

5-2-1 محدودیتهای در اختیار: 87

5-2-2محدودیتهای خارج از اختیار: 88

5-3 پیشنهادها 88

5-3-1 پیشنهادهای کاربردی. 88

5-3-2 پیشنهاد برای سایر پزوهشگران. 89

پیوست ها 90

منابع و مآخذ. 109

منابع فارسی. 109

منابع انگلیسی. 112

چکیده

به منظور بررسی تأثیر آموزش راهبرد­های فرا شناختی و خلاقیت برخود پندارۀ تحصیلی دانش آموزان در یک روش شبه آزمایشی 54 نفر از دانش­ آموزان دختر پایه هفتم یکی از مدارس منطقه 2 تهران از میان 75 نفر از دانش­ آموزان همین پایه در مکان مذکور بصورت تصادفی ساده انتخاب و بصورت تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه (هر گروه 18 نفر ) گمارش شده­اند. افراد نمونه قبل و بعد از اجرای متغیر­های مسـتقل راهبرد­های فراشناختی (گروه آزمایشی1) و آموزش خلاقیت (گروه آزمایشی2) پرسشنامه خودپندارۀ تحصیلی (دلاور،1372) را تکمیل کرده­اند. آموزش راهبرد­های فراشناختی با بهره گرفتن از مدل سکستون و همکاران(1998) در گروه آزمایشی 1و آموزش خلاقیت با بهره گرفتن از مدل ویلیامز(1970) و تورنس (1962) در گروه آزمایشی 2 اجرا شده و گروه گواه هیچ نوع آموزشی دریافت نکرده­است.

تحلیل کوواریانس چند متغیره نشان داده­است با 95 درصد اطمینان آموزش راهبرد­های فراشناختی بر خودپنداره تحصیلی دانش­ آموزان پایه هفتم مؤثر است ضمن آنکه با 95 درصد اطمینان آموزش خلاقیت نیز بر خودپنداره تحصیلی این گروه از دانش­ آموزان مؤثر می­باشد.

 

کلید واژه­ها: دانش آموزان پایۀ هفتم­_ راهبرد­های فراشناختی_ خلاّقیت _ خودپندارۀ تحصیلی        

1- مقدمه

از برجسته­ترین ویژگیهای انسان و اساس تداوم حیات قدرت اندیشه است. و یکی از کمبود­های حسرت­بار  در بسیاری از دانش آموزان و در مراحل بعد بزرگسالان، ناتوانی آن­ها در بیان اندیشه و حل مسئله و به نوعی ابداء و نوآوری می­باشد. اگر چه انسان در طول زندگی خویش هرگز از تفکّر و اندیشه فارغ نبوده وبا نیروی تفکّر صحیح، تصمیم گرفته و توانسته است به حل مسائل و مشکلات بپردازد و به رشد و تعالی نایل گردد. ولی لازمه­ی درست اندیشیدن و تفکر خلاّق، حل مسئله، تمرین اسـت.با توجه به اینکه از پیچیده­ترین و عالی­ترین جلوه­های اندیشه انسان تفکّر خلاّق است. لازم است دانش آموزان با اندیشه­های زیبا خو بگیرند. بنابراین مهمترین نقش مربی این است که دانش آموزانرا به این راه هدایت کند و از راهبرد­های مختلفی استفاده نماید. از جمله این راهبرد­ها آموزش فرا شنـاخت و آموزش دست سازه­های خلاّق اسـت که در سال­های اخیر مورد توجه آموزش و پرورش قرار گرفته­است. تجربه نشان می­دهد که اگر مفاهیم روان شناسی شناختی و فرا شناختی و کار­های عملی (دست سازه­ها) خوب توصیف کنیم و آموزش دهیم شاهد پیشرفت چشمگیری در جهت پرورش نسلی خلاّق با قدرت حل مسئله بالا و شکوفایی استعداد­ها در زمینه ­های مختلف تحصیلی در آموزش و پرورش خواهیم بود. که به نوعی این امر سسب با رفتن عزت نفس در نوجوانان ما خواهد شد و در پی آن بر افزایش خود پندارۀ تحصیلی افزوده می­گردد.

این مفاهیم با بسیاری از اعتقادات، متخصصان آموزش و پرورش تناسب دارد. یعنی با حمایت از یادگیری فعال و نه منفعل و با قائل بودن ارزش برای تفاوت­های فردی و با احساس درباره­ی اینکه دانش آموزان انسان­های جامع­ای هستند. دانش آموزان اغلب سعی می­ کنند، آموزش­هایی را دنبال کنند، در حالی که عقیده­ای درباره­ی کاری که انجام می­دهند، ندارند و غالباً از تشریح روش­های خودشان برای حل مسائل ناتوان هستند. و یا قادر به نوآوری و ساخت نیستند. اگر رفتار هوشمندانه به عنوان محصول تعلیم و تربیت گسترش پیدا کند، باید راهبرد­های آموزشی که بطور هدفمند سوگیری شده و توانایی­های فراشناخت و تفکّر خلاّق، و ساخت و تولید ابزاری جدید که بر گرفته از فکر و ایدۀ نو برای ایجاد بازار کار را گسترش می­دهد، در روش­های تدریس آموزش و پرورش برنامه ریزی شود.

جالب توجه است که آموزش مستقیم فراشناخت ممکن است مفید نباشد، زیرا وقتی راهبرد­های حل مسأله به دانش آموزان تکلیف می­شود به جای اینکه به وسیله­ی خود آن­ها ایجاد شود ممکن است عملکرد آن چندان مطلوب نباشد، باید توجه کرد که وقتی فرا شناخت تدریس می­شود  فشار اضافی  به دانش آموزان برای تمرکز بیشتر وارد نشود.

از راه های مختلفی می توان توانایی فرا شناخت و خلاّقیت دانش آموزان را افزایش داد. از جمله این روش­ها طرح سؤال و الگو دادن به دانش آموزان می باشد (درویزه1377) در این رابطه پالینسکار[1]و براون[2] آموزش دوجانبه را مطرح کردند.

علاوه­بر­این، بزرگسالان هدف­ها و منظور­شان را به وسیله­ی هماهنگی ماهرانه­­ی راهبرد­های متنوع پیشرفت می­ دهند که شامل تولید کردن، سازمان­دهی، ارزیابی و تدوین گفته­های خود، می­باشد. بر عکس، دانش­آموزانی 

که در فرآیند  حل مسئله مشکل دارند روش­های متفاوت و ناآگاهانه­ای را برای ترکیب کردن به کار می­برند که نقش برنامه ­ریزی را به حداقل می­رساند و عمدتاً بدون کنترل فراشناختی عمل می­ کنند (مکاچن[3] 1981،به نقل از دلاپازو گرام،1977)

در پژوهش حاضر محقق در صدد است اثرآموزش راهبرد­های فراشناختی (سکستون وهمکاران 1977)   TREE[4]و خلاقیت را برخودپندارۀ تحصیلی دانش­ آموزان دختر با بهره گرفتن ازپنج خرده فرایند راهبرد­های فرا شناختی  و آموزش خلاقیت برای ایجاد تفکّر خلاّق با توجه به اصول ویلیامز و تورنس  بررسی کند.

1-1بیان مسأله:

یکی  از صفات ممتاز آدمیان آفرینندگی (خلاقیت) است . خلاقیت در علم ، هنر، ادبیات، و سایر جنبه­ های فرهنگ و تمدن همواره مورد احترام انسانها بوده است، و به همین سبب پرورش استعداد­­های خلاق باید سر لوحه هدفهای آموزش و پرورش قرار گیرد. امروزه صاحب نظران، خلاقیت را دانشی بنیادی برای هر گونه تغییر و نو­آوری وعاملی مهم در شتاب بخشیدن به نوآورریهای علمی و فناورانه بشر می­دانند. مطالعات موجود نیز نشان می­ دهند که مر کز ثقل حرکات نوین در آینده را خلاقیت و میزان بهر ه گیری از تفکر خلاّق تشکیل می­دهند. بر این اساس، یکی از چالش های جدی و قا بل پیش بینی بشر در آینده مساله میزان بهره گیری از ذهن و شخصیت­های خلاق در حوزه های مختلف علمی و پژوهشی، فناورانه و بهداشتی است (پیرخائفی و همکاران،1388)   خلاقیت به عنوان پر­قدرت­ترین توانایی بشری در نهاد آدمی از کودکی گرفته تا بزرگسالی جای دارد. به قول راجرز آدمی ذاتاً خلاق متولد می شود، با این حال خلاقیت در مراحل ابتدایی زندگی تکامل یافته و پیشرفته نیست و به همین دلیل نیازمند به توجه و هدایت است. قطعاً نخستین جایگاه خلاقیت دوران کودکی است. بنابراین مدت زیادی لازم است که کودک تجربه اندوزی کند و خلاقیتش را غنا بخشد. بدون تردید، خلاقیت تنها برای دوران کودکی مورد نیاز نیست.کودک به خلاقیت برای تمامی عمر نیاز دارد. گیلفورد خلاقیت را عمل یا رفتاری می­شناسد که راه حلی مناسب برای مشکل ارائه نماید. او می­گوید خلاقیت عبارت است از نشان دادن عمل یا رفتار و توانایی خلاق و به طور کلی عمل خلاقانه یعنی ارائه  راه حل مناسب برای مسائل و مشکلات. بنابراین  انسان تا با مشکل روبرو نشود خلاقیتی از او صادر نمی­شود. بنابراین خلاقیت مستلزم بهره گیری از نوعی تفکر است که گیلفورد آن را تفکر واگرا می نامد یعنی یافتن راه حل مسئله به صورت  متفاوت راه حل­های معمولی(پیر خائفی،1384) خلاقیت یکی از ابعاد شناختی فرد است که در رشد و تکامل فرد و تمدن بشری نقش موثری دارد. تمامی اختراعات و دستاورد­های علمی و هنری بشر از خلاقیت سر چشمه می­گیرد. پژو هش­های انجام شده در زمینه خلاقیت نشان می­دهد که با کار برد شیوه ­های مناسب می توان آنرا پرورش داد. به نظر می­رسد  آموزش راهبرد­های فرا شناختی یکی از شـیوه­های پرورش خلاقیت باشد.خود پنداره نیز از متغیر­هایی هستند که هم می­توانند با خلاقیت در ارتباط باشند و هم اینکه تحت تأثیر تغیرات ناشی از آموزش راهبرد­­های  فرا­شناختی قرار گیرد.

خود پنداره، شبکه­ای از عقاید و باور­های مثیت و منفی در مورد خود، پذیرش یا رد خود می­باشد.در پژوهـش­های مختلف این مفهوم با اصطلاحات متفاوتی  مترادف با عزت نفس و خود تنظیمی  تعریف شده است.خودپنداره تحصیلی نیز فرایند شکل گیری ارزشیابی  از خود پنداره متأثر از تجـربه­های آموزشی دانـش­آموزان و تفسیر محیط آموزشی (پکران [5]و همکاران،2011) و بیانگر دانش و ادراکات فردی درباره نقاط قوت و ضعف خود­مان در یک حوزه تحصیلی معین و عقاید فردی در باره توانایی­هایمان در انجام موفقیت آمیز تکالیف تحصیلی در سطوح طراحی شده است و یکی از بهترین پیش بینی کننده­ها و میانجی­ها برای متغیر­های انگیزشی اثر بخش و غیر اثر بخش و از جمله عوامل مؤثر در فرایند یادگیری می­باشد (اکرم راناوظفراقبال،2005) راهبرد­های شناختی راه های یادگیری هستند. در قیاس با آنها، راهبرد­های فرا­شناختی تدبیری­هایی هستند برای نظارت بر راهبرد­های شناختی و کنترل و هدایت آنها.(فلاول[6]،1979) هر چند این راهبرد­ها قابل یادگیری هستند ولی بعضی از یاد گیرندگان از عهده یادگیری آن بر نمی­آیند و لازم است در این زمینه آموزش ببینند (سیف،1392)

وقتی که ما یک چیز را شناسایی می­کنیم، نامی را به خاطر می­آوریم، جمله را می­فهمیم یا نظری ارائه  می­کنیم و یا یک مسئله را حل می­کنیم دست به عمل شناخت می­زنیم. فرا­شناختی نیز نقش بارزومهمی در حل مسئله، کنترل خود، خود آموزی و تغییر رفتار دارد (نیازآذری،1382)  

در فرایند یادگیری، باید فضایی ایجاد کردتا دانش آموزان فرصت اندیشه پیدا کنند و معلم به جای آموزش اندیشه، چگونه اندیشـیدن را آموزش دهد. بسـیاری از محافل آموزشی به جای این که برای پرورش اسـتعداد­های فکری نوجوانان اهمیت قائل شوند، بر ­یادگیری اطلاعات و محتویات تأکید می­ کنند. با توجه به اهمیت خودپندارۀ تحصیلی دانش­ آموزان بویژه از بعد اثر آن در موقعیت تحصیلی و کاهش افت تحصیلی تحقیق زیر درصدد پاسخگویی به سولات خاصی است. آیا آموزش خلاقیت سبب تغییر خودپنداره تحصیلی دانش­ آموزان دختر می­شود؟ آیا آموزش راهبرد­های فراشناختی در تغییر خودپنداره تحصیلی دانش­ آموزان دختر مؤثر است؟ چه تفاوتی میان آموزش فراشناختی و آموزش خلاقیت در تغییر خودپنداره تحصیلی دانش­ آموزان دختر وجود دارد؟                                                                                                                                                                                            

1-2هداف پژوهش

الف )هدف اصلی:

شناسایی تأثیر آموزش راهبرد­های فرا شناختی و خلاقیت برخودپنداره تحصیلی دانش آموزان دختر پایه هفتم

ب)اهداف فرعی:

– شناسایی تأثیر آموزش راهبرد­های فرا شناختی در تغییر خودپنداره تحصیلی دانش آموزان دختر پایه هفتم

– شناسایی تأثیر آموزش خلاقیت در تغییر خودپنداره تحصیلی دانش آموزان دختر پایه هفتم.

– شناسایی تفاوت اثر بخشی آموزش خلاقیت و آموزش راهبرد­های فراشناختی در تغییر خودپنذارۀ تحصیلی دانش­آموزان

1-3 فرضیه‏های پژوهش:

1-آموزش راهبرد­های فراشناختی بر تغییرخود پنداره تحصیلی  دانش آموزان دختر پایه هفتم اثر گذار است .

2-آموزش خلاقیت برتغییر خود پنداره دانش آموزان دخترپایه هفتم اثر گذار است. .  

3-بین آموزش راهبرد­های فراشناختی و آموزش خلاقیت از نظر اثر گذاری بر تغییر خودپنداره تفاوت معنی داری وجود دارد.

1-4 اهمیت و ضرورت تحقیق

در دهه اخیر ، شاهد ظهور و گسترش بی­سابقه تحقیقات علمی در باره­ی خلاقیت، نوآوری و اثر بخشی بوده­ایم. علت این تمرکز ویژه را شاید بتوان بیش از هر چیز، حساسیت و اهمیت نگران کننده این موضوع در سال های اخیر دانست.

خلاقیت یک توانایی همگانی است که هم ناشی از عوامل مختلف فردی و شخصیتی است و هم عوامل اجتماعی آن مطرح است. هر چند توانایی تفکر خلاق به طور بالقوه و به نحو فطری در انسان به ودیعه نهاده شده است، اما ظهور آن مستلزم پرورش آن است. هر چند توانایی تفکر خلاق به طور بالقوه و به نحو فطری در انسان به ودیعه نهاده شده است، اما ظهور آن مستلزم پرورش آن است. یکی از مکانهای پرورش و رشد خلاقیت، مدرسه است.هنگامیکه کودک واردمدرسه می­شود، فراینداجتماعی شدن در محیط آموزشی شروع می­شود.عوامل بسیار زیادی چون: تکالیف زیاد، تأکید بر حفظ دروس، اجرای برنامه ­های هماهنگ، عدم توجه به تفاوتهای فردی و سر انجام یا بی­توجهی به ویژگی­های کودکان خلاق، سبب  می­شود که قدرت خلاقیت آنان به تدریج کاهـش یابد. اما اگر مدرسه شرایط خود و روش­های تدریس را بر پایه شناخت، روش­های فرا­شناختی وآموزش روش­های عملی خلاقیت استوار سازد. نه تنها بر افزایش خلاقیت  بلکه برخود پنداره تحصیلی آنها خواهد­ افزود.

نظریه­ های مختلفی در تبیین خلاقیت وجود دارد. هنسی و آمابیل (1987) معتقد است که خلاقیت پدیده­ای اجتماعی است و از نیاز­ها، مقتضیات جامعه و شرایط خانوادگی برمی­خیزد.عده­ای دیگرنظیر تورنس (1979) معتقدند که خلاقیت یک اثر شخصیتی است؛ یعنی به عواملی نظیر انگیزش، هیجان، عواطف، احساسات، تجربه­ها و یاد­گیری­های شخصی وابسته است. عده­ای نیز مانند گیلفورد (2005) معتقدند که خلاقیت بعدی فرا­شناختی دارد و با فرایند های عالی ذهنی نظیر تفکر، هوش، تخیل و پردازش اطلاعات ارتباط دارد. گروهی هم مانند استرنبرگ (2009) و میهالی (2007) معتقدند که خلاقیت پدیده ای چند متغیری است یعنی عواملی نظیر جامعه، خانواده، شخصیت و توانایی­های شناختی همزمان بر آن تأثیر می­گذارد.              

1-5 تعاریف نظری و عملیاتی متغیر­ها

1-5-1تعریف مفهومی راهبرد­های فراشناختی:

فلاول بیان می­­کند که فراشناخت، دانش فرد درباره­ی فرایندهای شناختی خود است، و در بر گیرنده­­ی به عمل در آوردن، سامانیدن و هماهنگ کردن مجموعه­ی این جریان­هاست. فراشناخت انواع آگاهی درباره شناخت­ها یا فرایند­های اجرایی تصمیم ­گیری است که موجود انسانی باید هم فرایند­های شناختی را انجام دهد و هم پیشرفت آن را بررسی کند. (بران و همکارانش، 1980)

1-5-2تعریف مفهومی خلاقیت:

 فرایندی روانی فرض شده­است، که در آن به حل کردن، ایده پروری، مفهوم سازی، خلق اشکال هنری، نظریه­ها یا تولیدات یگانه و بدیع اقدام می­شود. در واقع بر اساس این تعاریف یکی از ملاک های متمایز فکر خلاقه از افکار غیر خلاقه اصل یگانه و ابداعی بودن فرض شده­است. (پیر خائفی،1384)

کشورمان با پیروزی انقلاب اسلامی نظام تفکیک قوا به نحوی خاص و ظریف به اجرا در آمده است به طوری که این نظام هم، برخی از ویژگی های تفکیک قوای مطلق و هم برخی از فاکتورهای تفکیک نسبی قوا را در خود دارد  . هر چند که نظام فعلی کشورمان که در آن ریاست قوه مجریه با مشارکت مستقیم مردم انتخاب می‌گردد ، نظامی مطلوب است اما در سفر مقام معظم رهبری به کرمانشاه مطالبی در خصوص امکان تغییر نظام، به نظام پارلمانی از سوی ایشان مطرح گردید . این پژوهش ضمن بررسی مهمترین ریشه‌های طرح چنین موضوعی پس از مطالعه خصوصیات و ارکان نظام‌های پارلمانی مشهور دنیا به امکان برقراری نظام پارلمانی در ایران و

کشورمان با پیروزی انقلاب اسلامی نظام تفکیک قوا به نحوی خاص و ظریف به اجرا در آمده است به طوری که این نظام هم، برخی از ویژگی های تفکیک قوای مطلق و هم برخی از فاکتورهای تفکیک نسبی قوا را در خود دارد  . هر چند که نظام فعلی کشورمان که در آن ریاست قوه مجریه با مشارکت مستقیم مردم انتخاب می‌گردد ، نظامی مطلوب است اما در سفر مقام معظم رهبری به کرمانشاه مطالبی در خصوص امکان تغییر نظام، به نظام پارلمانی از سوی ایشان مطرح گردید . این پژوهش ضمن بررسی مهمترین ریشه‌های طرح چنین موضوعی پس از مطالعه خصوصیات و ارکان نظام‌های پارلمانی مشهور دنیا به امکان برقراری نظام پارلمانی در ایران و نوع چینش جایگاه ها و آرایش‌های سیاسی در نظام جدید می پردازد و سرانجام بیان می دارد که منظور از تغییر نظام به نظام پارلمانی حذف انتخابات ریاست جمهوری و انتخاب رئیس قوه مجریه از طریق نمایندگان مردم در مجلس می باشد به نحوی که اختیار کامل قوه مجریه کماکان در دست منحصر رئیس جمهور باشد. لیکن نهایتا با توجه به حذف انتخابات ریاست جمهوری جهت نیل به نظام مورد نظر به بررسی ملزومات و انتقادات وارده همچون عدم وجود احزاب منضبط ، اصلاح قانون اساسی و تضعیف جمهوریت می‌پردازد .این پایان نامه نتیجه می گیرد با توجه به مقتضیات سیاسی ، فرهنگی و اجتماعی ، همواره کشور در صدد دست‌یابی به نظامی می باشد که کمترین آثار منفی و بیشترین آثار مثبت را داشته باشد . لذا استقرار نظام پارلمانی در کشور می تواند تبعات مثبتی را در پی داشته باشد که در نهایت ضمن حل مشکلات و موانع فعلی باعث کارآمدی بیشتر نظام خواهد گردید .

کلید واژه ها :   اصل تفکیک قوا ، نظام پارلمانی ، قوه مجریه

 

 

فهرست مطالب

 

عنوان                                                                                                                      صفحه

 

فصل اول: مقدمه

سا‌بقه علمی.. 4

هدف تحقیق.. 7

سوالهای فرعی.. 7

فرضیه ها 7

 

فصل دوم : مبانی و انواع تفکیک قوا 9

مبحث اول: تاریخچه تفکیک قوا : 10

مبحث دوم: مفهوم تفکیک قوا 14

مبحث سوم: بررسی نظریات مختلف در خصوص تفکیک قوا 18

مبحث چهارم : انواع تفکیک قوا 29

2-4-1 اهمیت مطالعه تفکیک قوا 29

2-4-2: تفکیک مطلق قوا 30

2-4-3 دلایل تفکیک مطلق قوا 30

2-4-4 : تفکیک نسبی قوا 33

2-4-4-1 خصوصیات نظام های مبتنی بر تفکیک نسبی.. 34

مبحث پنجم : آثار تفکیک قوا 35

2-5-1  شرحی در ویژگی های کلی نظام ریاستی.. 36

 

بند یک: استقلال قوا 37

الف- استقلال سازمانی.. 37

ب- استقلال کار ویژه ای.. 38

بند دو: قوه مجریه یک رکنی.. 38

الف- انتخاب رئیس جمهور با انتخابات عمومی.. 39

ب- مسئولیت وزرا در برابر رئیس جمهور. 39

بند سه: تعدیل در عمل.. 40

1-5 -1-1 ذکر نمونه ی نظام ریاستی آمریکا 41

1-5-1-2  بررسی اجزای نظام ریاستی آمریکا 42

بند یک: قوه مجریه. 42

الف- انتخاب رئیس جمهور. 42

1-اختیارات رئیس جمهور در حوزه قانونگذاری و قضایی: 43

الف) در حوزه قانونگذاری.. 43

ب) در امور قضایی.. 43

2-اختیارات رئیس جمهور در حوزه اجرایی.. 44

الف) اختیار وضع آئین نامه. 44

ب) ریاست سازمان اداری فدرال.. 44

ج) سایر اختیارات.. 44

بند دو: قوه مقننه. 45

بند سه: روابط قوه مجریه و قوه مقننه. 45

1- نقش احزاب سیاسی و گروه های ذی نفوذ. 46

مبحث ششم : نظام پارلمانی.. 47

مبحث هفتم:  رژیم نیمه ریاستی و نیمه پارلمانی.. 47

1-7-1 ویژگی های نظام نیمه ریاستی- نیمه پارلمانی.. 48

 

بند یک: ابعاد پارلمانی.. 48

بند دو: ابعاد ریاستی.. 50

بند سه: نظام های مختلط در دنیای عمل.. 51

 

فصل سوم : بررسی رژیم پارلمانی.. 52

3-1 تعریف پارلمانتاریسم : 53

3-2 تفکیک نسبی و نظام پارلمانی.. 54

3-3 مبانی نظری نظام پارلمانی : 55

بند یک: همکاری بین قوه مجریه و قوه مقننه. 56

بند دوم: تعادل میان قوه مقننه و قوه مجریه. 57

بند سه: دو رکنی بودن قوه مجریه. 60

3-4 انواع نظام پارلمانی.. 63

الف : نظام پارلمانی دو رکنی : 63

ب :  نظام پارلمانی یک رکنی : 63

3-5 انواع نظام های پارلمانی بر اساس ریاست کشور. 64

3-6 انگلیس نمونه مشهور نظام پارلمانی.. 65

3-6-1 بررسی اجزای نظام پارلمانی انگلیس…. 71

بند یک: پارلمان.. 71

بند دو: مقام سلطنت… 78

بند سه: نخست وزیر و کابینه. 80

بند چهار: احزاب سیاسی.. 82

 

فصل چهارم : ایجاد نظام پارلمانی در ایران.. 84

مبحث اول : نوع نظام فعلی ایران.. 85

4-1 -1 تاریخچه تفکیک قوا در ایران : 85

الف ـ تفکیک قوا در دوران مشروطه : 86

ب ـ تفکیک قوا در دوران پهلوی.. 87

ج : تفکیک قوا در جمهوری اسلامی ایران.. 88

4-1-2 رهبری و تفکیک قوا 91

4-1-3 نوع نظام ایران.. 93

مبحث دوم: قابلیت اجرای نظام پارلمانی و موانع آن در ایران.. 96

4-2-1 ـ منشا طرح ایجاد نظام پارلمانی در ایران : 96

 

4-2-2 دلایل و ابعاد مطرح شدن تغییر نظام سیاسی : 96

4-2-3 : ملزومات  و انتقادات وارده در خصوص برقرراری نظام پارلمانی در ایران : 98

4-2-3-1 حزب.. 98

1 ـ مزیت های نظام حزبی: 101

2-معایب نظام حزبی.. 102

4ـ2ـ3ـ2 عدم آگاهی شرکت کنندگان در همه پرسی.. 110

4-2-3-3 نظام پارلمانی و تضعیف جمهوریت : 111

4-2-3-4 اصلاح قانون اساسی.. 113

4-2-3-5 کار آمدی نظام : 116

مبحث سوم : آثار حقوقی نظام پارلمانی بر نهادهای سیاسی و حقوقی ایران.. 119

3-3-1 مدل قابل ارائه در نظام پارلمانی ایران : 119

3-3-2 ارائه الگوی متناسب با جایگاه و آرایش سیاسی مقاما ت عالی رتبه. 130

الف) رهبری-رئیس جمهور-نخست وزیر. 130

ب) رهبری- رئیس جمهور. 138

 

ج) رهبری- نخست وزیر. 138

د ) رئیس جمهور- نخست وزیر. 139

3-3-3 ویژگی ها و خصوصیات ریاست قوه مجریه و نظام پارلمانی : 140

3-3-4 مقام یا نهاد پیشنهاد کننده کاندیداهای ریاست جمهوری به مجلس

نوع چینش جایگاه ها و آرایش‌های سیاسی در نظام جدید می پردازد و سرانجام بیان می دارد که منظور از تغییر نظام به نظام پارلمانی حذف انتخابات ریاست جمهوری و انتخاب رئیس قوه مجریه از طریق نمایندگان مردم در مجلس می باشد به نحوی که اختیار کامل قوه مجریه کماکان در دست منحصر رئیس جمهور باشد. لیکن نهایتا با توجه به حذف انتخابات ریاست جمهوری جهت نیل به نظام مورد نظر به بررسی ملزومات و انتقادات وارده همچون عدم وجود احزاب منضبط ، اصلاح قانون اساسی و تضعیف جمهوریت می‌پردازد .این پایان نامه نتیجه می گیرد با توجه به مقتضیات سیاسی ، فرهنگی و اجتماعی ، همواره کشور در صدد دست‌یابی به نظامی می باشد که کمترین آثار منفی و بیشترین آثار مثبت را داشته باشد . لذا استقرار نظام پارلمانی در کشور می تواند تبعات مثبتی را در پی داشته باشد که در نهایت ضمن حل مشکلات و موانع فعلی باعث کارآمدی بیشتر نظام خواهد گردید .

کلید واژه ها :   اصل تفکیک قوا ، نظام پارلمانی ، قوه مجریه

 

 

فهرست مطالب

 

عنوان                                                                                                                      صفحه

 

فصل اول: مقدمه

سا‌بقه علمی.. 4

هدف تحقیق.. 7

سوالهای فرعی.. 7

فرضیه ها 7

 

فصل دوم : مبانی و انواع تفکیک قوا 9

مبحث اول: تاریخچه تفکیک قوا : 10

مبحث دوم: مفهوم تفکیک قوا 14

مبحث سوم: بررسی نظریات مختلف در خصوص تفکیک قوا 18

مبحث چهارم : انواع تفکیک قوا 29

2-4-1 اهمیت مطالعه تفکیک قوا 29

2-4-2: تفکیک مطلق قوا 30

2-4-3 دلایل تفکیک مطلق قوا 30

2-4-4 : تفکیک نسبی قوا 33

2-4-4-1 خصوصیات نظام های مبتنی بر تفکیک نسبی.. 34

مبحث پنجم : آثار تفکیک قوا 35

2-5-1  شرحی در ویژگی های کلی نظام ریاستی.. 36

 

بند یک: استقلال قوا 37

الف- استقلال سازمانی.. 37

ب- استقلال کار ویژه ای.. 38

بند دو: قوه مجریه یک رکنی.. 38

الف- انتخاب رئیس جمهور با انتخابات عمومی.. 39

ب- مسئولیت وزرا در برابر رئیس جمهور. 39

بند سه: تعدیل در عمل.. 40

1-5 -1-1 ذکر نمونه ی نظام ریاستی آمریکا 41

1-5-1-2  بررسی اجزای نظام ریاستی آمریکا 42

بند یک: قوه مجریه. 42

الف- انتخاب رئیس جمهور. 42

1-اختیارات رئیس جمهور در حوزه قانونگذاری و قضایی: 43

الف) در حوزه قانونگذاری.. 43

ب) در امور قضایی.. 43

2-اختیارات رئیس جمهور در حوزه اجرایی.. 44

الف) اختیار وضع آئین نامه. 44

ب) ریاست سازمان اداری فدرال.. 44

ج) سایر اختیارات.. 44

بند دو: قوه مقننه. 45

بند سه: روابط قوه مجریه و قوه مقننه. 45

1- نقش احزاب سیاسی و گروه های ذی نفوذ. 46

مبحث ششم : نظام پارلمانی.. 47

مبحث هفتم:  رژیم نیمه ریاستی و نیمه پارلمانی.. 47

1-7-1 ویژگی های نظام نیمه ریاستی- نیمه پارلمانی.. 48

 

بند یک: ابعاد پارلمانی.. 48

بند دو: ابعاد ریاستی.. 50

بند سه: نظام های مختلط در دنیای عمل.. 51

 

فصل سوم : بررسی رژیم پارلمانی.. 52

3-1 تعریف پارلمانتاریسم : 53

3-2 تفکیک نسبی و نظام پارلمانی.. 54

3-3 مبانی نظری نظام پارلمانی : 55

بند یک: همکاری بین قوه مجریه و قوه مقننه. 56

بند دوم: تعادل میان قوه مقننه و قوه مجریه. 57

بند سه: دو رکنی بودن قوه مجریه. 60

3-4 انواع نظام پارلمانی.. 63

الف : نظام پارلمانی دو رکنی : 63

ب :  نظام پارلمانی یک رکنی : 63

3-5 انواع نظام های پارلمانی بر اساس ریاست کشور. 64

3-6 انگلیس نمونه مشهور نظام پارلمانی.. 65

3-6-1 بررسی اجزای نظام پارلمانی انگلیس…. 71

بند یک: پارلمان.. 71

بند دو: مقام سلطنت… 78

بند سه: نخست وزیر و کابینه. 80

بند چهار: احزاب سیاسی.. 82

 

فصل چهارم : ایجاد نظام پارلمانی در ایران.. 84

مبحث اول : نوع نظام فعلی ایران.. 85

4-1 -1 تاریخچه تفکیک قوا در ایران : 85

الف ـ تفکیک قوا در دوران مشروطه : 86

ب ـ تفکیک قوا در دوران پهلوی.. 87

ج : تفکیک قوا در جمهوری اسلامی ایران.. 88

4-1-2 رهبری و تفکیک قوا 91

4-1-3 نوع نظام ایران.. 93

مبحث دوم: قابلیت اجرای نظام پارلمانی و موانع آن در ایران.. 96

4-2-1 ـ منشا طرح ایجاد نظام پارلمانی در ایران : 96

4-2-2 دلایل و ابعاد مطرح شدن تغییر نظام سیاسی : 96

4-2-3 : ملزومات  و انتقادات وارده در خصوص برقرراری نظام پارلمانی در ایران : 98

4-2-3-1 حزب.. 98

1 ـ مزیت های نظام حزبی: 101

2-معایب نظام حزبی.. 102

4ـ2ـ3ـ2 عدم آگاهی شرکت کنندگان در همه پرسی.. 110

4-2-3-3 نظام پارلمانی و تضعیف جمهوریت : 111

4-2-3-4 اصلاح قانون اساسی.. 113

4-2-3-5 کار آمدی نظام : 116

مبحث سوم : آثار حقوقی نظام پارلمانی بر نهادهای سیاسی و حقوقی ایران.. 119

3-3-1 مدل قابل ارائه در نظام پارلمانی<p>&nbsp;</p><p><a href="https://40y.ir/%d9%be%d8%a7%db%8c%d8%a7%d9%86-%d9%86%d8%a7%d9%85%d9%87-%d8%a8%d8%a7-%d8%b9%d9%86%d9%88%d8%a7%d9%86-%d8%a7%d9%85%da%a9%d8%a7%d9%86-%d8%a8%d8%b1%d9%82%d8%b1%d8%a7%d8%b1%db%8c-%d9%86%d8%b8%d8%a7%d9%85/"><img class="alignnone size-medium wp-image-172178″ src="https://arshadfile.ir/wp-content/uploads/2019/09/thesis-6-300x300.png” width="300″ height="300″ /></a></p> ایران : 119

3-3-2 ارائه الگوی متناسب با جایگاه و آرایش سیاسی مقاما ت عالی رتبه. 130

الف) رهبری-رئیس جمهور-نخست وزیر. 130

ب) رهبری- رئیس جمهور. 138

 

ج) رهبری- نخست وزیر. 138

د ) رئیس جمهور- نخست وزیر. 139

3-3-3 ویژگی ها و خصوصیات ریاست قوه مجریه و نظام پارلمانی : 140

3-3-4 مقام یا نهاد پیشنهاد کننده کاندیداهای ریاست جمهوری به مجلس

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست موضوعات

فصل اول: کلیات تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………………..1

1-1- مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………………..2

1-2- بیان مسأله……………………………………………………………………………………………………………………………………..3

1-3- اهمیت و ضرورت تحقیق ………………………………………………………………………………………………………………4

1-4- اهداف و سوالات…………………………………………………………………………………………………………………………..5

1-4-1- اهداف……………………………………………………………………………………………………………………………………5

1-4-1-1- هدف کلی………………………………………………………………………………………………………………………….5

1-4-1-2- اهداف اختصاصی………………………………………………………………………………………………………………..5

1-4-2- سوالات………………………………………………………………………………………………………………………………….5

1-5- محدوده تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………………6

1-6- محدودیت تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………………..6

1-7- واژه­های کلیدی……………………………………………………………………………………………………………………………..6

فصل دوم: مبانی نظری تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………..8

2-1- مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………………..9

– بخش اول…………………………………………………………………………………………………………………………………………10

2-2- پذیرش……………………………………………………………………………………………………………………………………….10

2-2-1- تعریف پذیرش……………………………………………………………………………………………………………………..10

2-2-2- پذیرش فن­آوری……………………………………………………………………………………………………………………10

2-2-3- موانع پذیرش فن­آوری……………………………………………………………………………………………………………11

– بخش دوم…………………………………………………………………………………………………………………………………………12

2-3- منشاء آفات…………………………………………………………………………………………………………………………………12

2-3-1- تاریخچه کنترل آفات……………………………………………………………………………………………………………..12

2-3-1-1- دوره روش­های سنتی…………………………………………………………………………………………………………12

2-3-1-2- دوره آفت­کش­ها………………………………………………………………………………………………………………..12

2-3-1-3- دوره مدیریت تلفیقی آفات…………………………………………………………………………………………………13

2-4- مدیریت تلفیقی آفات (IPM)……………………………………………………………………………………………………….13

2-4-1- مزایای مدیریت تلفیقی آفات…………………………………………………………………………………………………..13

2-4-2- عملیات مدیریت تلفیقی آفات…………………………………………………………………………………………………14

2-4-2-1- روش­های کنترل زراعی………………………………………………………………………………………………………14

2-4-2-2- روش­های کنترل بیولوژیک…………………………………………………………………………………………………15

2-4-2-3- روش­های کنترل فیزیکی…………………………………………………………………………………………………….15

2-4-2-4- روش­های کنترل مکانیکی…………………………………………………………………………………………………..15

2-4-2-5- روش­های کنترل شیمیایی……………………………………………………………………………………………………15

2-4-3- ویژگی­های مگس زیتون…………………………………………………………………………………………………………16

2-4-3-1- شکل­شناسی……………………………………………………………………………………………………………………..16

2-4-3-2- زیست­شناسی مگس زیتون………………………………………………………………………………………………….16

2-4-3-3- اهمیت اقتصادی مگس زیتون……………………………………………………………………………………………..18

2-4-3-4- علائم خسارت مگس زیتون………………………………………………………………………………………………..19

– بخش سوم………………………………………………………………………………………………………………………………………..19

2-4-4- مدیریت تلفیقی مگس زیتون در جهان و ایران…………………………………………………………………………..19

2-4-4-1- ردیابی مگس زیتون……………………………………………………………………………………………………………19

2-4-4-1-1- ردیابی مگس زیتون با استفاده از تله زرد چسبنده………………………………………………………………19

2-4-4-1-2- ردیابی مگس زیتون با استفاده از تله مکفیل………………………………………………………………………19

2-4-4-1-3- ردیابی مگس زیتون با استفاده از تله فرمونی……………………………………………………………………..20

2-4-4-1-4- ردیابی مگس زیتون با استفاده از اکوتراپ…………………………………………………………………………20

2-4-4-1-5- ردیابی مگس زیتون با استفاده از بطری­های

 

شفاف…………………………………………………………….20

2-4-4-2- روش­های کنترل مگس زیتون……………………………………………………………………………………………..21

2-4-4-2-1- مبارزه قانونی (اقدامات قرنطینه­ای)…………………………………………………………………………………..21

2-4-4-2-2- مبارزه زراعی………………………………………………………………………………………………………………..21

2-4-4-2-3- مبارزه مکانیکی……………………………………………………………………………………………………………..21

2-4-4-2-4- مبارزه ژنتیکی با استفاده از روش نرعقیمی………………………………………………………………………..22

2-4-4-2-5- مبارزه بیولوژیک……………………………………………………………………………………………………………22

2-4-4-2-6- مبارزه شیمیایی……………………………………………………………………………………………………………..22

2-4-4-2-6-1- کنترل شیمیایی همراه با جلب­کننده­های حشرات کامل……………………………………………………23

2-4-4-2-6-1-1- طعمه­پاشی لکه­ای………………………………………………………………………………………………….24

2-4-4-2-6-1-2- طعمه­پاشی ردیفی………………………………………………………………………………………………….24

2-4-4-2-6-1-3- طعمه­پاشی هوایی………………………………………………………………………………………………….24

2-4-4-2-7- استفاده از ذرات کائولین برای محافظت میوه از مگس زیتون……………………………………………….25

– بخش چهارم……………………………………………………………………………………………………………………………………..25

2-5- پیشینه تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………………25

– فصل سوم…………………………………………………………………………………………………………………………………………38

– متدولوژی تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………………….39

3-1- موقعیت جغرافیایی منطقه مورد مطالعه……………………………………………………………………………………………40

3-1-1- معرفی شهرستان رودبار………………………………………………………………………………………………………….40

3-2- روش تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………………….42

3-3- جامعه و نمونه آماری……………………………………………………………………………………………………………………42

3-4- ابزار پژوهش……………………………………………………………………………………………………………………………….43

3-5- روایی و پایایی ابزار اندازه­گیری……………………………………………………………………………………………………..44

3-5-1- روایی…………………………………………………………………………………………………………………………………..44

3-5-2- پایایی…………………………………………………………………………………………………………………………………..44

3-6- متغیرهای تحقیق و تعاریف عملیاتی……………………………………………………………………………………………….45

3-6-1- متغیرهای مستقل……………………………………………………………………………………………………………………45

3-6-1-1- ویژگی­های فردی………………………………………………………………………………………………………………45

3-6-1-2- ویژگی­های نظام زراعی………………………………………………………………………………………………………45

3-6-1-3- ویژگی­های اقتصادی باغداران زیتون…………………………………………………………………………………….45

3-6-1-4- نفوذپذیری اجتماعی باغداران زیتون…………………………………………………………………………………….45

3-6-1-5- همکارب با نهادها……………………………………………………………………………………………………………..45

3-6-1-6- مشارکت اجتماعی باغداران زیتون……………………………………………………………………………………….46

3-6-1-7- فعالیت­های آموزشی- ترویجی باغداران زیتون………………………………………………………………………46

3-6-1-8- دانش فنی باغداران زیتون…………………………………………………………………………………………………..46

3-6-1-9- نوع کانال­های ارتباطی باغداران زیتون………………………………………………………………………………….46

3-6-1-10- نوع روش مورد استفاده برای مدیریت تلفیقی آفت مگس زیتون…………………………………………….47

3-6-1-11- دلایل عمده عدم انگیزه باغداران برای مدیریت تلفیقی مگس زیتون……………………………………….47

3-7- فرضیه­های تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………..47

3-8- روش تجزیه و تحلیل داده­ها…………………………………………………………………………………………………………49

3-8-1- آمار توصیفی…………………………………………………………………………………………………………………………49

3-8-2- آمار استنباطی………………………………………………………………………………………………………………………..49

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده­ها…………………………………………………………………………………………………………51

4-1- مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………………52

4-2- یافته­های توصیفی………………………………………………………………………………………………………………………..52

4-2-1- ویژگی­های فردی…………………………………………………………………………………………………………………..52

4-2-2- ویژگی­های نظام زراعی…………………………………………………………………………………………………………..54

4-2-3- ویژگی­های اقتصادی………………………………………………………………………………………………………………55

4-2-4- نفوذپذیری اجتماعی………………………………………………………………………………………………………………58

4-2-5- همکاری با نهادها………………………………………………………………………………………………………………….59

4-2-6- مشارکت اجتماعی…………………………………………………………………………………………………………………60

4-2-7- فعالیت­های آموزشی- ترویجی………………………………………………………………………………………………..61

4-2-8- دانش فنی……………………………………………………………………………………………………………………………..62

4-2-9- سه اولویت مهم برای کسب اطلاعات در زمینه مدیریت تلفیقی مگس زیتون…………………………………64

4-2-10- استفاده از روش­های کنترل مگس زیتون در دوسال اخیر…………………………………………………………..65

4-2-11- سه دلیل عمده ایجاد عدم انگیزه در باغداران زیتون برای مدیریت تلفیقی مگس زیتون…………………65

4-3- یافته­های استنباطی………………………………………………………………………………………………………………………..66

4-3-1- بررسی روابط بین متغیرهای اسمی با متغیر وابسته……………………………………………………………………..66

4-3-2- بررسی روابط بین متغیرهای پیش­بین با متغیر وابسته از طریق ضرایب همبستگی پیرسون و اسپیرمن..67

4-3-3- تحلیل تشخیصی……………………………………………………………………………………………………………………69

فصل پنجم……………………………………………………………………………………………………………………………………………74

– بحث، نتیجه­گیری و پیشنهادها……………………………………………………………………………………………………………..75

5-1- مرور کلی بر تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………..76

5-1-1- مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………..76

5-1-2- اهداف و سوالات…………………………………………………………………………………………………………………..76

5-1-3- محدوده تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………..77

5-1-4- محدودیت تحقیق………………………………………………………………………………………………………………….77

5-1-5- روش و نوع تحقیق………………………………………………………………………………………………………………..77

5-1-6- متغیرهای تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………77

5-1-6-1- متغیرهای مستقل……………………………………………………………………………………………………………….77

5-1-6-2- متغیرهای وابسته……………………………………………………………………………………………………………….77

5-1-7- فرضیه­های تحقیق………………………………………………………………………………………………………………….77

5-2- نتیجه­گیری………………………………………………………………………………………………………………………………….78

5-2-1- یافته­های توصیفی………………………………………………………………………………………………………………….78

5-2-2- یافته­های استنباطی…………………………………………………………………………………………………………………82

5-3- بحث………………………………………………………………………………………………………………………………………….83

5-4- پیشنهادها……………………………………………………………………………………………………………………………………85

5-4-1- پیشنهادهای پژوهش حاضر…………………………………………………………………………………………………….85

5-4-2- پیشنهادهایی برای پژوهش­های آینده………………………………………………………………………………………..86

– منابع و مأخذ……………………………………………………………………………………………………………………………………..87

– پیوست­ها………………………………………………………………………………………………………………………………………….96

– پرسشنامه………………………………………………………………………………………………………………………………………….97

 

فهرست جداول

جدول 3-1- ارزش عددی گویه­های پرسش­نامه. 43

جدول 3-2- ارزش عددی گویه­های پرسش­نامه. 44

جدول3-3- میزان اعتماد (پایایی) پرسش­نامه با استفاده از روش آلفای كرونباخ.. 44

جدول 4-1- توزیع فراوانی ویژگی­های فردی زیتون­کاران.. 53

جدول  4-2- توزیع فراوانی ویژگی­های نظام زراعی باغداران زیتون.. 55

جدول 4-3-  توزیع فراوانی ویژگی­های اقتصادی باغداران زیتون.. 56

جدول 4-4- میزان نفوذ­پذیری اجتماعی باغداران زیتون به ترتیب اهمیت موضوع.. 58

جدول 4-5- توزیع فراوانی باغداران مورد مطالعه برحسب میزان نفوذ­پذیری اجتماعی.. 59

جدول 4-6- میزان همکاری باغداران زیتون با نهادها، به ترتیب اهمیت موضوع.. 59

جدول 4-7- توزیع فراوانی باغداران مورد مطالعه بر حسب همکاری با نهادها. 60

جدول 4-8- میزان مشارکت اجتماعی باغداران زیتون به ترتیب اهمیت موضوع.. 60

جدول 4-9- توزیع فراوانی باغداران مورد مطالعه بر حسب میزان مشارکت اجتماعی.. 61

جدول 4-10- میزان فعالیت­های آموزشی-ترویجی باغداران زیتون به ترتیب اهمیت موضوع.. 62

جدول 4-11- توزیع فراوانی باغداران مورد مطالعه بر حسب میزان فعالیت­های آموزشی.. 62

جدول 4-12- میزان دانش­فنی باغداران زیتون به ترتیب اهمیت موضوع.. 63

جدول 4-13- توزیع فراوانی باغداران مورد مطالعه بر حسب میزان دانش فنی.. 64

جدول 4-14- روش­های کسب اطلاعات باغداران زیتون در زمینه مدیریت تلفیقی مگس زیتون.. 64

جدول 4-15- استفاده از روش­های کنترل مگس زیتون در دوسال اخیر. 65

جدول 4-16- دلایل عدم انگیز باغداران برای مدیریت تلفیقی مگس زیتون.. 66

جدول 4-17- بررسی تاثیر ویژگی­های فردی، زراعی، اقتصادی در میزان استفاده از روش­های کنترل آفت مگس زیتون با استفاده از کای­اسکویر. 66

جدول 4-18- متغیرها، مقیاس متغیرها، ضریب همبستگی و سطوح معنی­داری آن­ها در جامعه آماری باغداران  زیتون         67

جدول 4-19– تفسیر ضریب همبستگی.. 68

جدول 4-20- متغیرهای وارد­شده در تابع تشخیص به روش گام به گام. 70

جدول 4-21- نتایج حاصل از آزمون معنی­داری تابع.. 71

جدول 4-22- ضرایب تابع تشخیص کانونی.. 71

جدول 4-23- ماتریس ساختار. 72

جدول 4-24- نتایج طبقه­بندی پاسخ­گویان بر مبنای تابع تشخیص گام به گام. 73

 

فهرست شکل­ها

شکل 2-1- چارچوب نظری تحقیق.. 37

شکل 2-2- نقشه استان گیلان.. 40

شکل 3-1- نقشه شهرستان رودبار. 41

 

فصل اول
کلیات تحقیق

 

1–1– مقدمه                                                    

میزان خسارت­های وارده به تولیدات­کشاورزی به­وسیله علف­های­هرز، بیماری­ها، حشرات و سایرآفات از مجموع خسارت­های وارده به محصولات­کشاورزی که در حدود 35 درصد می­باشد، به ترتیب 45، 30، 20 و 5 درصد تعیین شده است.اگر چه کنترل شیمیایی در مورد بسیاری از عوامل خسارت­زا موثر بوده و تحول زیادی در افزایش تولید بوجود آورده است، اما هزینه و تاثیر نامطلوب آنها بر محیط­زیست و کیفیت محصولات کشاورزی منجر به توجه بیشتر به استفاده از روش­هایی شده است که در آنها نیاز به مصرف مواد شیمیایی کم بوده یا نباشد (رنجبر و همکاران، 1386). تولید محصولات کشاورزی علاوه بر شرایط اقلیمی و مخاطرات پیش­بینی نشده در وهله اول تابع عوامل مدیریتی خاصی است که تاثیرات مهمی در تولید پایدار کشاورزی دارد. این عوامل به طور کلی شامل مدیریت خاک، آب، آفات و بازاریابی است که هر یک از این بخش­ها، خود دارای مسایل و معضلات بی­شماری است، اما در این بین، مدیریت تلفیقی آفات نقش مهمی در فرآیند تولید محصولات کشاورزی دارد (نوری و همکاران، 1390). خسارت آفات به محصولات کشاورزی دارای سابقه طولانی بوده و هر ساله با وجود مصرف سموم شیمیایی نه تنها خسارت آفات کنترل نمی­شود، بلکه سطح آلودگی مزارع نیز افزایش می­یابد ( نوری و همکاران، 1385 به نقل از شریفی مقدم، 1383).

در سال­های اخیر و با توجه بیشتر بشر به محیط زیست، کارگزاران بخش، مدیریت تلفیقی آفات را به­منظور کنترل آفات و بیماری­های گیاهی معرفی نموده­اند که مفید و در عین حال بیشتر از دیگر راهکارها به طبیعت نزدیک می­باشد.

مدیریت تلفیقی آفات، یک رهیافت موثر و حساس از نظر محیط زیست برای مدیریت آفات است که بر ترکیبی از روش­های معمول تکیه دارد. برنامه­های مدیریت تلفیقی آفات از اطلاعات جامع و جاری درباره چرخه زندگی آفات و ارتباطات آنها با محیط استفاده می­کند (2009 Ofuoku et al.,). ترویج اثر بخش مدیریت تلفیقی آفات نیازمند شناسایی محورها و مؤلفه­های اصلی مدیریت تلفیقی آفات به­منظور سیاست­گذاری و برنامه­ریزی عملی با مشارکت کشاورزان است. این مهم می­تواند از طریق اجرای برنامه­های مدیریت تلفیقی از طریق رهیافت­های مشارکتی ترویجی همانند رهیافت مدارس مزرعه­ای صورت گیرد، زیرا در فرآیند توسعه سرمایه انسانی مهم­ترین عامل به­شمار می­آید و استفاده از رهیافت­های مشارکتی عامل موفقیت برنامه­های توسعه کشاورزی از جمله مدیریت تلفیقی آفات محسوب می­شود(شریفی و همکاران، 1386).

علی­­رغم تلاش­های فراوانی که در دهه­های اخیر برای آموزش روستائیان صورت گرفته، هنوز دانش و آگاهی روستاییان برای مدیریت تلفیقی آفات کافی نیست. این امر از آن حکایت دارد که شیوه­های به­کار گرفته شده از کارایی لازم برخوردار نبوده است. موفقیت برنامه­های مدیریت تلفیقی آفات به انگیزش­ها، مهارت­ها، و دانش کشاورزان و همچنین مشارکت گروه­های محلی و جوامع بستگی دارد.

زیتون به عنوان یکی از محصولات باغی، به لحاظ نقشی که در راستای تولید روغن خوراکی دارد، از جایگاه ویژه­­ای در جهان برخوردار است. تولید زیتون به دلیل تاثیرپذیری از عوامل جوی و محیطی در کنار مشکل آفات و بیماری­های گیاهی، در امر تولید با خطر مواجه می­باشد. آفت مگس زیتون (Bacterocera oleae)  یکی از آفات مهم زیتون­کاری­های کشور بوده که با توجه به جدید بودن آفت مگس زیتون در ایران، و از طرفی بالا بودن میزان خسارت آن خصوصاً در استانهای گیلان، قزوین و زنجان، این آفت یکی از محدودکننده­ترین عوامل توسعه کشت زیتون در کشور و خصوصاً در شهرستان رودبار می­باشد و با بررسی مرور منابع داخلی، هیچگونه تحقیقی در زمینه شناسایی عوامل موثر بر عدم پذیرش مدیریت تلفیقی آفت مگس زیتون در کشور صورت نگرفته است. لذا این تحقیق سعی دارد با شناسایی عوامل موثر بر عدم پذیرش مدیریت تلفیقی آفت مگس زیتون توسط باغداران شهرستان رودبار، گام موثری درجهت افزایش این پذیرش زیتون­کاران شهرستان رودبار بردارد.

1-2- بیان­مسأله

آفات و بیماریهای­گیاهی از عوامل مهم تهدید­کننده و محدودکننده توسعه کشت زیتون یا هر نبات دیگری نیز می­باشند. نیاز مبرم کشور به روغن و وابستگی شدید به خارج از کشور جهت تأمین آن باعث شد تا سیاست‌گذاران بخش کشاورزی به منظور کاهش وابستگی اقدام به توسعه سطح زیر کشت گیاهان روغنی برای نیل به این هدف کنند که در این راستا یکی از گیاهانی که مقرر شد سطح زیر کشت آن به شدت افزایش یابد، زیتون بود. با توجه به برنامه وزارت جهادکشاورزی در راستای خودکفایی روغن خوراکی، جایگاه زیتون در تولید روغن مورد نیاز کشور از اهمیت بالایی برخوردار است. شهرستان رودبار دارای1/7804 هکتار (تا پایان سال 91) سطح زیر کشت زیتون، که از این سطوح 9/5625 هکتار باغات بارده و 2/2178 هکتار باغات غیربارده می­بوده (صالحی، سازمان جهاد­کشاورزی استان گیلان) و بدین­جهت یکی از قطب­های تولید زیتون و نیز روغن زیتون در سطح کشور می­باشد. تا چندی پیش به جز شرایط آب و هوایی فاکتور دیگری به طور عمده تهدید کننده این برنامه توسعه نبود ولی از مردادماه سال 83 که برای اولین‌بار آفت مگس زیتون از کشور گزارش شد، زنگ خطر به صدا درآمد و در مدت کمتر از سه ماه دامنه گسترش آفت ۱۳ استان را در بر گرفت. مگس زیتون یکی از مهم‌ترین آفات زیتون است. لارو این آفت با تغذیه از گوشت میوه، باعث ریزش میوه‌ها قبل از برداشت، کاهش کیفیت روغن زیتون و باعث ورود قارچ‌های بیماری­زا از محل سوراخ ورودی لاروها شده و اسیدیته داخل میوه‌ها را به میزان دو تا چهار برابر افزایش می­دهد. اگر میوه‌ها از واریته‌های کنسروی باشد، بازارپسندی محصول به واسطه خسارت مستقیم لاروها از بین می‌رود و هم‌چنین این حشره قادر است باکتری مولد گال زیتون را هم انتقال دهد.

وزارت جهادکشاورزی به جهت جلوگیری از خسارت آفت مگس زیتون، هر ساله هزینه­های هنگفتی را جهت تهیه و تدارک عوامل و تجهیزات مدیریت تلفیقی آفت متقبل می­شود و خصوصاً نهاده­های کنترل مگس زیتون از قبیل کارت زرد چسبنده، پروتئین هیدرولیزات و سم مالاتیون را بصورت رایگان در اختیار باغ­داران قرار می­دهد ولی باغ­داران زیتون برای کنترل آفت مگس زیتون با مدیریت جهادکشاورزی شهرستان رودبار به روش مدیریت تلفیقی، همکاری نمی­نمایند (سازمان جهاد کشاورزی استان گیلان، 1391). از آنجایی­که به­دلیل وجود عوامل متعدد فردی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی پیرامون کشاورزان، عوامل زیادی در پذیرش و عدم پذیرش و تغییر در سیستم تاثیر­گذار هستند، بنابراین شناسایی این عوامل و جهت دادن سیاستها به سمت آنها، از جمله راهکارهای اصلی برای پذیرش مدیریت تلفیقی آفت مگس زیتون (Bactrocera oleae) برای باغداران زیتون است لذا این تحقیق سعی دارد عوامل دخیل در عدم­ مشارکت باغ­داران زیتون شهرستان رودبار در مدیریت تلفیقی آفت مگس زیتون را شناسایی، تا براساس آن بتوان راهکاری در جهت افزایش پذیرش مدیریت تلفیقی آفت مگس زیتون توسط باغ­داران زیتون شهرستان رودبار ارائه نماید تا راه­گشای کارشناسان مجری طرح باشد.

1-3- اهمیت و ضرورت تحقیق

اهمیت موانع پذیرش فن­آوری­ها در توسعه کشاورزی پایدار، شناخت این عوامل کمتر به صورت یک موضوع فرعی و در چارچوب شناخت عوامل موثر بر پذیرش در مطالعات پیشین به آن پرداخته شده است. به همین دلیل، نمی­توان چارچوب مشخصی برای شناخت موانع اصلی یافت. نکته شایان توجه دیگر، وابسته بودن موانع پذیرش به زمینه اقتصادی، اجتماعی و اکولوژیکی منطقه­ای است که فن­آوری­ها در آنجا معرفی شده است که به احتمال زیاد علت اصلی آن، خلاء و نبود یک چارچوب مشخص است (ویسی و همکاران، 1388).

کلسیم ماده مناسبی برای حفظ کیفیت محصولات باشد. آزمایش حاضر به منظور مطالعه تاثیر تیمارهای کلسیم بر عمر پس از برداشت میوه گوجه فرنگی رقم دافنیس انجام گرفت. آزمایش اول جهت بررسی عمر انبارمانی میوه گوجه­فرنگی با استفاده از تیمارهای  کلسیم کلرید (1%، 5/1% و 2%)، کلسیم آسکوربات(25/0%، 5/0% و 1%) ونانو کلات کلسیم (2%، 4% و 6%)   انجام شد. پس از تیمار با ترکیبات ذکر شده، میوه­ها به مدت 35 روز در انكوباتور با دمای °C 10 و رطوبت نسبی 90% نگهداری شدند. هر 7 روز یكبار شاخص­های اسید آلی، pH، مواد جامد محلول، ویتامین ث، سفتی، کاهش وزن و لیکوپن مورد بررسی قرارگرفتند. آزمایش دوم جهت بررسی عمر قفسه­ای، مشابه آزمایش اول انجام شد با این تفاوت که میوه­ها پس از تیمار، به مدت 20 روز در انكوباتور با دمای °C 18  نگهداری شده و هر 4 روز یكبار ارزیابی شدند. هر دو آزمایش به صورت طرح کرت­های خرد شده در زمان و در قالب طرح كاملاً تصادفی در3 تكرار انجام شد. نتایج آزمایش اول نشان دادکه تیمارهای کلسیم، اثر معنی­داری بر شاخص­های اندازه­گیری شده داشت. كمترین pH، مواد جامد محلول، لیکوپن و بیشترین اسیدآلی و ویتامین ث در تیمار کلسیم آسکوربات 1% بدست آمد كه با سایر تیمارها از نظر آماری تفاوت معنی­داری نشان داد. بیشترین میزان سفتی مربوط به تیمارهای کلسیم آسکوربات 1% و کلسیم کلرید 2% بود که تفاوت معنی­داری با یكدیگر نداشتند. كمترین

 

درصدكاهش وزن در تیمار کلسیم آسکوربات 1% بدست آمد كه به جز با تیمار کلسیم کلرید 2% با سایر تیمارها تفاوت معنی­داری داشت. نتایج حاصل از آزمایش دوم نیز نشان داد تیمارهای کلسیم، اثر معنی­داری بر شاخص­های اندازه­گیری شده نشان دادند. كمترین میزان لیکوپن در تیمار کلسیم آسکوربات 1% بدست آمد كه به جز با تیمار کلسیم کلرید 2% با سایر تیمارها تفاوت معنی­داری داشت. همچنین بیشترین میزان ویتامین ث در تیمار کلسیم آسکوربات 1% بدست آمد كه با سایر تیمارها تفاوت معنی­داری داشت. كمترین pH، مواد جامد محلول و بیشترین اسیدآلی و ویتامین ث در تیمار کلسیم آسکوربات 1% بدست آمد كه با سایر تیمارها از نظر آماری تفاوت معنی­داری نشان داد.اثر زمان نیز بر تمامی صفات اندازه­گیری شده در هر دو آزمایش معنی­دار بود. اثر متقابل تیمار و زمان نیز در مورد تمام صفات معنی­دار بود.بدین معنی که اثر تیمارها تابع زمان بودبرای نمونه سفتی در طول مدت زمان نگهداری کاهش یافته است. بر اساس نتایج بدست آمده به نظر می­رسد تیمار میوه­ها با کلسیم آسکوربات 1% و کلسیم کلرید2% موجب حفظ بیشتر خصوصیات کیفی میوه طی مدت نگهداری در انبار گشته است.

فصل اول: مقدمه و بررسی منابع

1-1- مقدمه

در دنیای امروز، مدیریت پس از برداشت محصولات کشاورزی به موضوعی مهم تبدیل شده است.از یک طرف افزایش جمعیت و تغییر الگوی مصرف و از طرف دیگر منابع محدود، موجب شده است که هزینه­های موادغذایی، بخش عمده­ای از بودجه خانوار و نیز بخش عظیمی از هزینه­های کلان کشور را به خود اختصاص دهد. بنابراین همه کشورها در طول مراحل پس از برداشت محصولات کشاورزی ،سرمایه­گذاری لازم را انجام می­دهند تا به طور چشمگیری ضایعات حاصل را کاهش دهند ]1.[