دانلود متن کامل پایان نامه ارشد



جستجو


 



ماهیت و ارزش مدیریت استراتژیک

اداره فعالیت های داخلی یک سازمان فقط جزیی از وظایف جاری مدیران ارشد فعلی است. مدیران ارشد همچنین می باید به چالش های تحمیلی محیط خارجی نزدیک شامل : رقیبان ، عرضه کنندگان ملزومات، کاهش روز افزون منابع سازمان های دولتی، (و حتی مقررات زیاد و گوناگون آن ها ) و مشتریان  که اولویت های آنان بدون مقدمه تغییر پیدا می کند از خود عکس العمل نشان می دهند. محیط خارجی دور عبارت اند از : شرایط اقتصادی و اجتماعی، سیاسی، توسعه تکنولوﮋی که تماما می باید پیش بینی و ارزیابی شده و در تصمیم گیری های مدیران ارشد دخالت داده شوند. به هر صورت مدیران اجرایی سطح بالای سازمان اغلب ناچارند که تقاضای فعالیت های داخلی و محیط  خارجی سازمان را نسبت به الزامات متعدد  و نامتوازن ذینفعان، مالکان، مدیران سطح بالا، کارکنان، جامعه، مشتریان و کشور در آورند. برای آن که مدیران ارشد بتوانند به گونه ای اثر بخش با آنچه که در رشد و سود آوری یک سازمان موثر است برخورد و از فرایندهای مدیریت استفاده کنند، براین باورند که می شود سازمان را با گسترش پیش بینی های مرتبط به تغییرات محیط و تقاضای رقابتی و ناخواسته داخلی، در یک وضعیت مطلوب قرار داد.

 تصویر درباره جامعه شناسی و علوم اجتماعی

بعد از جنگ جهانی دوم فرایند های مدیریت به طور گسترده و با مقیاس زیاد شدیدا دچار پیچیدگی شد. این فرایند سبب افزایش تعداد واندازه موسسات رقابت کننده، افزایش نقش دولت به عنوان خریدار، فروشنده، قانون گذار و رقیب در یک نظام تجاری آزاد و در نتیجه سبب مداخله بیشتر آن تجارت بین الملل شد. شاید بتوان گفت که بهترین تعدیل در فرایند مدیریت در دهه ۱۹۷۰ صورت گرفت. در آن دهه برنامه ریزی بلند مدت، تهور جدید در مدیریت، برنامه ریزی و بودجه و سیاست گذاری همه در آمیختند. همزمان در تهیه و اجرای برنامه ها بیشترین تاکید بر پیش بینی های محیطی و مسائل خارجی صورت گرفت. تمامی این جهت گیری های گسترده مدیریت استراتژیک، برنامه ریزی استراتژیک نامیده می شوند.

مدیریت استراتژیک، یک رشته تصمیم ها و کارهایی است که به تهیه و اجرای برنامه هایی برای دست یابی به اهداف یک سازمان می انجامد. این استراتژی نه وظیفه مهم دارد:

  • تنظیم رسالت۱ سازمان در قالبی گسترده که منظور فلسفه و هدف های آن را در نظر بگیرد.
  • تهیه نمادی از سازمان که در آن شرایط و توانایی های داخلی سازمان منعکس شده باشد
  • ارزیابی محیط خارجی سازمان که شامل عوامل رقابتی و عوامل محیطی است
  • تجزیه و تحلیل گزینه های مختلف سازمان با انطباق با محیط خارج
  • مشخص کردن بهترین گزینه از طریق ارزیابی هر گزینه در چارچوب ماموریت ( رسالت های ) سازمان
  • انتخاب یک رشته هدف های بلند مدت و استراتژی بزرگ که بتوان از آن طریق به راه های مناسب ( گزینه های بهینه) دست یافت.
  • تنظیم هدف های سالانه و استراتژی های کوتاه مدت که با هدف های بلند مدت و استراتژی های مهم مطابقت داشته باشند.
  • به کارگیری استراتژی های انتخابی از طریق تقسیم منابع بودجه بندی شده که در آن بیشترین تاکید بر کارها، مردم، ساختار ها، فن آوری ها( تکنولوژی ) و نظام های پاداش دهی است.
  • ارزیابی موفقیت استراتژیکی به عنوان یک زیر بنا برای تصمیم گیری های آینده

برنامه ریزی

موانع متعددی در مسیر برنامه ریزی راهبردی وجود دارد که می توان آنها را در قالب دو دسته عمده طبقه بندی کرد  :

  • نارسائیهای جوهری[۱]
  • نارسائیهای فراگردی

نارسائیهای جوهری در نتیجه فقدان توجه کافی به عوامل عمده برنامه ریزی راهبردی نظیر تحلیل (رسالت و مقصد سازمان)، (ارزشهای محوری[۲] و فرهنگ سازمانی )، (قوتها و ضعفهای سازمانی ) و(فرصتها و تهدید های محیطی ) به وجود می آیند. در حالی نارسائیهای فراگردی بر مدیریت ضعیف مراحل گوناگون برنامه ریزی راهبردی دلالت دارند(رضائیان ۱۳۸۰).

برنامه ریزی یعنی آنکه از میان گزینه های گوناگون در برگزیدن راه های کنش[۳] آینده سازمان به گونه کلی پرداخته شود و برای هر یک از بخش های سازمان نیز چنین گزینشی صورت بگیرد. این کار مستلزم برگزیدن هدف های سازمان و مقاصد هر بخش و تعیین راه های دستیابی به آن ها است. از این رو برنامه ها برای دستیابی به اهداف از پیش تعیین شده روشی عقلایی فراهم می آورند. برنامه ریزی همچنین برنو آفرینی مدیریت، سخت دلالت دارد(کونتز و … ، ۱۳۸۱).

برنامه ریزی میان جایی که هستیم با جایی که می خواهیم بدان جا برویم پلی می سازد و موجب می شود تا آنچه را که در غیر آن حالت شکل نمی گیرد پدید آید. با آنکه به ندرت   می توان آینده را درست پیش پیش بینی کرد و با آنکه عامل های بیرون از نظارت ما می توانند با بهترین برنامه های تهیه شده معارض گردند تا زمانی که به برنامه ریزی پرداخته نشود پیش آمدها به بخت واگذار می گردد. برنامه ریزی، فرا گرد فکری دشواری است که لازم می سازد تا آگاهانه راه های کنش را تعیین شود و تصمیم ها بر پایه هدف، شناخت و برآوردهای سنجیده استوار  گردد(همان منبع).

[۱] -  substance  errors

[۲] - core  values

[۳] - Action

موضوعات: بدون موضوع  لینک ثابت
[یکشنبه 1400-02-26] [ 12:58:00 ق.ظ ]




مراحل برنامه ریزی

نظریه پردازان جدید، سازمان را به عنوان یک سیستم باز مورد نگرش قرار می دهند که تداوم حیات آن منوط به تعدیل خود در مقابل تغییرات محیط خارج است. به عبارت دیگر سازمان برای مبارزه با آنتروپی باید همگام با تحولات و دگرگونی‌های محیط خارجی، خود را متحول سازد، چه در غیر اینصورت رو به زوال و نابودی خواهد رفت و مهم ترین دستاورد برنامه ریزی استراتژیک کمکی است که به سازمان‌ها در تعادل با محیط بیرونی شان می کند( ایکاف، راسل۱۳۷۹).

تحقیق - متن کامل - پایان نامه

گرچه در اینجا ما گامهای برنامه ریزی را در پیوند با برنامه های عمده چون به دست آوردن یک کارخانه یا خرید یک دسته هواپیماهای جت یا در پدید آوردن یک فرآورده تازه عنوان می کنیم، مدیران باید به ضرورت، همین گام ها را  در هر برنامه ریزی کامل رعایت کنند.

با آنکه برنامه های کوچک به شکلی معقول، ساده اند و برخی از مرحله های برنامه ریزی  در آنها به آسانی به اجرا گذاشته می شوند؛ ولی گام های عملی ای را که در زیر بر       می شماریم، دارای کاربردی کلی هستند . یک مدیر ممیز هرگز زمانی را که یکصد دلار ارزش دارد برای تصمیم گرفتن درباره کاری که نیم دلار می ارزد صرف نخواهد کرد. ولی شگفتی انگیز است که زمانی را با ارزش نیم دلار برای تصمیم گیری در برنامه ریزی ای که میلیون ها دلار می ارزد به کار برده شود.

گرچه آگاه بودن از فرصت ها پیش از برنامه ریزی عملی پیش می آید و از این رو       نمی توان آن را جزیی از فرا گرد برنامه ریزی به شمار آورد. ولی این آگاهی نقطه آغاز واقعی برنامه ریزی است. باید به فرصت های احتمالی آینده نظری مقدماتی انداخت و آنها را به روشنی و رسایی دید و دانست که در کنار نیرومندی ها، سستی ها خود در کجا قرار داریم. برنامه ریزی به باز شناسی واقع بینانه موقعیت ها نیازدارد که در آن ها فرصت ها جای گرفته اند.

در برنامه ریزی یک برنامه بزرگ، دومین گام یا مرحله عبارت است از تعیین هدف ها برای همه سازمان و آن گاه برای هر واحد کار در درون سازمان، هدف ها پی آمدهایی را که انتظار آنها می رود تعیین می کنند و نقطه های پایانی کارهایی را که باید به اجرا گذاشته شود مشخص می دارد جاهایی را که باید تاکید گذاشته شود منع می کند و آن چه را که باید از راه شبکه راهبردها خط مشی ها روش های کار، دستورها، بودجه ها و برنامه ها به اجرا در آید، برمی شمرد.

هدف های سازمان به برنامه های بزرگ راه حرکت نشان می دهند و از بازتاب آنها هدف هر بخش عمده سازمان تعیین می شود. هدف های بخش های عمده سازمان به نوبه خود هدفهای بخش های زیردست  را نظارت می کنند و این نظم تا پایین ترین رده سازمانی پیش می رود. گرچه هدف های بخش های کوچکتر را بهتر می توان قالب بندی کرد به شرط آنکه مدیران پاره بخش ها از هدف های کلی سازمان و هدف های فرعی آن آگاه باشند و به آنها این فرصت داده شود تا اندیشه های خود را در تعیین هدف های واحد خویش و      هدف های کلی سازمان به کار بندند.

سومین گام منطقی در برنامه ریزی، پدید آوردن، به آگاهی رساندن و جلب همراهی دیگران درباره فرض های بنیادی برنامه ریزی است که در حقیقت عبارتند از آینده نگریها، خط مشی های بنیادی در خور کاربرد و برنامه های کنونی شرکت. این ها فرضهایی هستند درباره محیطی که در آن برنامه باید به اجرا گذاشته شود بسیار مهم است که همه مدیران درگیر با برنامه ریزی، درباره این فرض ها، هم رای شوند. در حقیقت یکی از اصول عمده برنامه ریزی چنین است : افرادی که با برنامه ریزی سر و کار دارند هر چه رسا تر به بهره گیری از فرضهای سازگار با برنامه ریزی پی ببرند و با آن هم داستان باشند برنامه ریزی شرکت بیشتر یکپارچه و به هم پیوسته خواهد بود.

آینده بینی در آماده کردن فرض ها نقشی مهم دارد. چگونه بازاری در پیش خواهد بود؟  چه حجمی از فروش در پیش است؟ چه قیمت هایی ؟ چه فرآوردهایی ؟ چه پیشرفت های فنی ؟ چه نرخ هایی برای دستمزد ؟ چه نرخ های مالیاتی و چه خط مشی هایی؟ چه کارخانه های تازه ای ؟ چه خط مشی هایی در باره سود سهام ؟ اعتباراتی که برای گسترش لازم است از کجا   می آید؟ چه محیط سیاسی و اجتماعی ؟ و گرایشهای بلند مدت کدامند؟

 تصویر درباره جامعه شناسی و علوم اجتماعی

مدیران به هنگام آمادگی برای پیش بینی آینده شرکت خود شماری از منابع را در اختیار دارند که می توانند از آنها بهره گیرند. دولت خزانه ای از اطلاعات را منتشر می کند که می توانند سودمند باشد. در اینجا چند نمونه از آنها ذکر می شود :

شاخص های اقتصادی : بیشتر بانک ها خبرنامه هایی را در باره اوضاع اقتصادی جاری منتشر می کنند که اغلب ماهانه هستند. مجله هفته بازرگانی برای صنایع خاص مانند صنایع پایه ای (خودرو سازی ، شیمیایی، ماشین آلات ، فولاد)؛ منابع طبیعی (کشاورزی ، انرژی ، فرآورده های جنگلی ، فلز های غیر آهن)؛ فن شناسی پیشرفته ( داده ها ، الکترونیک ، اطلاعات ،ارتباطات راه دور) ؛ خدمات و فرآورده های مصرفی ( پذیرایی ها ، شیوه تولید مواد غذایی ، مراقبت های بهداشتی و شخصی ) چشم اندازهای آماده و منتشر می سازد. بسیاری از دانشگاه ها مانند دانشگاه کالیفرنیا در لس آنجلس آینده نگری های اقتصادی ، ملی و منطقه ای فراهم می آورد. مدیرانی که به روند های بلند دلبستگی دارند کتاب گرایشهای بزرگ جان نزبیت را سودمند خواهند یافت.برخی فرض ها خط مشی هایی را پیش بینی می کنند که هنوز آماده نشده اند . برای نمونه اگر شرکتی طرح بازنشتگی ندارد و در باره آن نیز هیچ گونه خط مشی ای را پدید نیاورده است فرض های برنامه ریزی گاهی باید پیش بینی کند که آیا چنین خط مشی باید نوشته شود و اگر چنین است چه موضوعاتی را باید در آن گنجانید. دیگر فرض ها بگونه طبیعی از درون خط مشی های کنونی یا دیگر برنامه ها شکوفه می زنند. برای نمونه اگر شرکتی دارای این خط مشی است که بیش از   دو درصد سود خود را پیش پرداخت مالیات برای یاریها نیکوکاری پرداخت نکند و اگر دلیلی برای گمان به این که خط مشی تغییر خواهد کرد وجود نداشته باشد، آن گاه این خط مشی به صورت یک فرض برنامه ریزی در خواهد آمد. یا اگر یک شرکت در برپایی کارخانه و ماشین آلات ثابت ویژه ای سرمایه گذاری عظیمی کرده باشد ، آن گاه این حقیقت به صورت یک فرض مهم برنامه ریزی در خواهد آمد.

عکس مرتبط با اقتصاد

چهارمین گام در برنامه ریزی جست وجو و آزمایش راه ها گوناگون کنش است، به خصوص راههایی که بی درنگ آشکار نمی گردد. به ندرت برنامه ای وجود دارد که برای آن راه های منطقی گوناگونی نباشد و اغلب گزینه ای که در آغاز آشکار نیست می تواند بهترین راه کار باشد.

دشواری همگانی پیدا کردن نیست بلکه کاستن از شمار گزینه ها به اندازه ای است که سودمندترین آنها را بتوان باز شکافی کرد حتی با بودن فنون ریاضی و رایانه ای یک مرزی برای شمار گزینه هایی که به درستی بتوان آنها را بررسی کرد وجود دارد. که بر اساس آنها بتوان سودمندترین امکانات را بعمل آورد.

پس از آن که گزینه ها یافته شدند و هر یک از قوت و ضعف ها آنها بررسی شد، آن گاه باید در پرتو فرضها و هدف های سازمان ارزیابی شوند. یک گزینه ممکن است به نظر سودمندترین آید، ولی نیاز به سرمایه گذاری نقدی سنگینی داشته و بازده آن کند باشد؛ گزینه دیگر ممکن است چنین بنماید که از سودمندی کمتری برخوردار است ولی خطر کمتری را نیز پدید می آورد و گزینه ی دیگر هم ممکن است با هدف های بلند مدت شرکت سازگار باشد.

اگر تنها هدف بیشینه کردن بی درنگ سود در یک کسب و کار معین باشد، اگر در آینده بیمی دیده نمی شود، اگر در وضع نقدینگی و فراهم بودن سرمایه دشواری نباشد و اگر برخی ازعاملها بتوانند به صورت داده های معین در آینده مورد استفاده قرارنگیرند، آن گاه این ارزیابی تا اندازه ای آسان خواهد شد. ولی برنامه ریزان به نوعی با بیم های فراوان دشواری های کمبود سرمایه و عاملهای نامحسوس گوناگون رویارو هستند و از این رو ارزیابی بنابه روال، کاری بسیار سخت است، حتی اگر با دشواری هایی همراه باشد.

یک شرکت ممکن است بیشتر برای مقاصد برخاسته از حرمت و آوازه سازمانی آرزوی به راه انداختن خط تولید کالای تازه ای را داشته باشد. آینده نگری ها نشان از زیان مالی دارد، ولی مسئله هنوز همچنان باقی است که آیا این زیان در برابر به دست آوردن حرمت و آوازه سازمانی می ارزد ؟

چون در بسیاری  از اوضاع گزینه های فراوانی وجود دارد و متغیرها و محدودیت های      بی شماری هستند که باید به آن ها توجه شود. بنابراین ارزشیابی می تواند کاری بی اندازه دشوار باشد. به دلیل این پیچیدگی ها روش های علمی تازه و به کار گرفتن تحقیق و تحلیل عملیات سودمند خواهد بود، در حقیقت این مرحله از فراگرد برنامه ریزی است که پژوهش عملیات و فنون ریاضی و محاسبه نخستین کاربرد را در رشته مدیریت دارند.

این نقطه ای است که در آن جا برنامه پذیرفته می شود- نقطه واقعی تصمیم گیری. اغلب این تحلیل و ارزشیابی از گزینه ها، آشکار خواهد کرد که بیشتر از دو گزینه مطلوب و پذیرفتنی هستند و مدیر ممکن است تصمیم بگیرد که چند راه را به جای  یک راه، بهترین راه برگزیند و دنبال کند. در جایی که واپسین تصمیم گرفته می شود، به ندرت می توان     برنامه ریزی را کامل و پایان رفته به شمار آورد زیرا مرحله  هفتمی نیز وجود دارد. به تقریب، همواره به برنامه های فرعی نیاز هست تا برنامه اصلی را پشتیبانی کنند. هنگامی که یک شرکت مسافری هوایی تصمیم می گیرد هواپیماهای تازه بخرد این تصمیم نشانه ای برای پدید آوردن مجموعه ای از برنامه های فرعی به شمار می آید. برنامه هایی مانند استخدام و آموزش گروه های گوناگون کارکنان، خریداری و جای دهی قطعه های یدکی، پدید آوردن تسهیلات و نگه داری و تعمیرات، برنامه زمان بندی پروازها، بازیابی، تامین اعتبارات و بیمه از جمله  این برنامه ها می باشند(کونتز و …   ، ۱۳۸۱) .

پس از آن که تصمیم ها گرفته شدند و برنامه ها تنظیم گردیدند، آخرین مرحله برای معنی بخشیدن به آنها به گونه ای که در کاوش درباره نمونه های برنامه اشاره شد، در قالب عدد در آوردن برنامه ها و تبدیل درآمد و هزینه ها، با سود یا افزوده حاصل و بودجه های اقلام عمده ترازنامه، مانند هزینه های سرمایه ای و نقدی است. هر بخش یا برنامه یک شرکت بازرگانی یا سازمانی دیگر می تواند بودجه خاص خود را داشته باشد، که به گونه معمول شامل هزینه های جاری و هزینه های سرمایه ای است که در کل به بودجه سراسری پیوند می یابد.

بودجه اگر نیک تنظیم شود می تواند وسیله ای برای به هم پیوستن برنامه های گوناگون و همچنین معیار مهمی باشد که بر پایه آنها، پیشرفت برنامه ریزی  اندازه گیری شود(کونتز و …   ، ۱۳۸۱).

 

 

[۱] - john Naisbit

موضوعات: بدون موضوع  لینک ثابت
 [ 12:58:00 ق.ظ ]




انتخاب استراتژیک : انتخاب بهترین استراتژی

بعد از اینکه طرفداران و مخالفان هر یک از چند استراتژی پیشنهادی نظرات خود را ابزار کردند و پس از ارزیابی آن استراتژی ها، یکی را جهت اجرا برگزیدند. تا این جا احتمالا چند استراتژی عملی معرفی شده است. اما بهترین استراتژی چگونه تعیین می شود؟ شاید مهم ترین معیار درانتخاب یک استراتژی توانایی آن استراتژی در پرداختن به آن دسته از عوامل استراتژیک خاصی باشد که در تجزیه و تحلیل نقاط قوت،ضعف، فرصت ها و تهدیدات( SWOT ) شناسایی شده و مورد توجه قرار گرفته اند. اگر استراتژی نتواند از فرصت ها و نقاط قوت شرکت به خوبی بهره برداری کند و از تهدیدات ونقاط ضعف شرکت غافل شود، شکست خواهد خورد.

آدرس سایت برای متن کامل پایان نامه ها

معیار مهم دیگری که می توان از آن در انتخاب یک استراتژی استفاده کرد، توانایی آن استراتژی است در تامین اهداف شرکت با بهره گیری حداقل از منابع و با جای گذاشتن حداقل عوارض جانبی. بنابراین طراحی یک طرح اجرایی آزمایشی طرحی است که بتواند دشواری ها و مشکلات  احتمالی فراروی مدیران شرکت را مورد توجه قرار دهد. این کار باید درسایه توجه به روندهای اجتماعی، صنعت و موقعیت شرکت و برپایه سناریوهای مختلف انجام پذیرد(هانگر، ۱۳۸۴).

 تصویر درباره جامعه شناسی و علوم اجتماعی

 

 

و در انتها بهترین استراتژی‌ها براساس معیارهای مشخص انتخاب می گردد. فرایند به شکل زیر خلاصه می شود:

۱-  ارائه تمامی استراتژی‌های ممکن

۲-  انتخاب معیار و تکنیک مناسب برای تشخیص بهترین استراتژی

۳-  شناسایی بهترین استراتژی( پاکدل،  ۱۳۷۹)

بررسی وضعیت هزینه ای و بودجه ای شرکت پخش فراورده های نفتی در زمینه پرداخت کارمزد

فروش و حمل فراورده

خدمت رسانی در زمینه عرضه فراورده های نفتی به ویژه در بخش حمل و نقل همواره به عنوان یکی از وظایف مهم دولت شمرده شده است. در سیستم کنونی چرخه سوخت در کشور وظیفه پوشش خدمات رسانی به متقاضیان فراورده های نفتی بر عهده شرکت پخش فرآورده های نفتی است . در همین راستا و با توجه به مدیریت توزیع و حمل فراورده های نفتی این سازمان ، سالانه بخش عظیمی از بودجه مصوب خود را به حمل و توزیع فراورده های نفتی و کارمزد به مجاری عرضه تخصیص می دهد . بدون شک تحمیل هزینه های سنگین این چنینی بر کارایی مکانیزم توزیع سوخت تاثیر گذار خواهد بود. لذا بازنگری در سیستم عرضه و پرداخت کارمزد علاوه بر صرفه جویی مالی ، در افزایش کارایی عرضه سوخت و سایر بخش های خدمات رسانی در حوزه انرژی نیز می تواند موثر باشد .

در این بخش از گزارش به بررسی وضعیت بودجه شرکت پخش و میزان پرداخت کارمزد برای فروش فرآورده های نفتی پرداخت می شود ، در واقع این بخش از گزارش به منظور شناسایی اهمیت موضوع ، به بررسی روند کارمزد پرداختی برای بنزین و نفت گاز پرداخت می شود .

۲-۲-۱- بررسی روند بودجه شرکت پخش فراورده نفتی

با توجه به اهمیت بسیار بالای عرضه سوخت در چرخه انرژی کشور ، سالانه در شرکت پخش بودجه بسیار بالایی به حمل فراورده و پرداخت کارمزد فروش آن اختصاص  می یابد . با نگاهی به روند بودجه کلی سامزان طی ۱۰ سال اخیر مشاهده می شود که بودجه شرکت پخش و پالایش همواره روندی صعودی داشته است. در واقع با توجه به رشد مصرف سوخت و افزایش خدمات رسانی در مزینه عرضه سوخت ، نیاز به افزایش بودجه همواره احساس شده است.

اطلاعات مربوط به بودجه مصوب و عملکرد شرکت پخش و پالایش در جدول ۹ نشان داده شده است. در این جدول به خوبی مشاهده می شود که در اکثر سالهای مورد بررسی (به جز سال ۱۳۷۹) بودجه سازمان با یک روند صعودی فزاینده افزایش یافته است.

 

 

 

 

 

جدول ۹ : وضعیت بودجه شرکت پخش فراورده های نفتی طی دوره ۱۳۸۶-۱۳۷۶

سال

بودجه مصوب

(میلیون ریال)

بودجه عملکرد

(میلیون ریال)

نرخ رشد سالانه

(درصد)

۱۳۷۶ ۱۰۱٫۷۳۳ ۱۴۸٫۲۰۵ -
۱۳۷۷ ۴۲۴٫۶۳۴ ۱۵۴٫۲۰۲ ۰۵/۴
۱۳۷۸ ۳۱۴٫۳۹۷ ۳۰۳٫۰۴۰ ۵۲/۹۶
۱۳۷۹ ۳۲۴٫۰۹۰ ۲۹۶٫۴۵۹ ۱۷/۲-
۱۳۸۰ ۳۶۹٫۷۹۱ ۳۹۱٫۱۷۲ ۹۵/۳۱
۱۳۸۱ ۴۶۷٫۷۸۵ ۵۰۸٫۸۳۷ ۰۸/۳۰
۱۳۸۲ ۵۶۱٫۳۴۲ ۶۱۷٫۶۸۲ ۳۹/۲۱
۱۳۸۳ ۶۵۱٫۱۵۷ ۷۱۹٫۷۲۰ ۵۲/۱۶
۱۳۸۴ ۱٫۰۱۳٫۳۱۰ ۹۲۲٫۷۳۲ ۲۱/۲۸
۱۳۸۵ ۱٫۳۰۵٫۳۱۰ ۱٫۳۹۲٫۹۲۱ ۹۶/۵۰
۱۳۸۶ ۱٫۴۶۲٫۳۱۸ ۱٫۶۱۲٫۲۱۲ ۷۴/۱۵
۱۳۸۷ ۱٫۹۰۰٫۰۰۰ ۲٫۱۱۶٫۶۸۲ ۲۹/۳۱

ماخذ: شرکت پخش فراورده های نفتی

در واقع این مطئله نشان می دهد مخارج و هزینه های دولت در زمینه عرضه سوخت افزایش سافته است ، که یکی از دلایل این امر بدون شک افزایش تقاضا و فروش سوخت بوده است. چرا که در نتیجه افزایش تقاضا ، میزان کارمزد پرداختی به جایگاهها و هزینه های حمل و نقل فراورده ها افزایش می یابد . این امر نشان می دهد که همگام با افزایش مصرف سوخت ، دولت علاوه بر پرداخت یارانه های بسیار بالا ، هزینه های خدمات رسانی بسیار بالایی را نیز متحمل شده است . این روند صعودی بودجه سازمان در شکل ۶ نیز به خوبی نشان داده شده است.

شکل ۷- : روند بودجه مصوب و عملکرد شرکت پخش فراورده نفتی

۲-۲-۲- بررسی روند هزینه های صورت گرفته درهزینه کارمزد فروش

به منظور روشن شدن بیشتر ابعاد مسئله سهم هزینه های حمل فراورده و کارمزد فروش از کل بودجه طی ۱۰ سال اخیر مورد بررسی قرار گرفته و نتایج بررسی در شکل ۷ نشان داده شده است ، بر این اساس مشاهده می شود که طی سالهای اخیر حداقل بیش از ۵۰% بودجه سازمان به هزینه های حمل فراورده و پرداخت کارمزد اختصاص یافته است . با این وجود سهم این دو هزینه در کل بودجه کاهش یافته ، در حالی که سهم سایر هزینه های جاری در بودجه شرکت پخش سالهای اخیر افزایش یافته است . اما این نکته قابل توجه است که با وجود کاهش سهم نسبی هزینه های کارمزد و حمل فراورده ، حجم ریالی این دو هزینه در طی سالهای مختلف افزایش یافته است ، که نشان دهنده افزایش بودجه شرکت طی این سالهای می باشد.

این در حالی است که در چرخه عرضه سوخت کشور درآمد چندانی بعنوان ورودی به چرخه مالی شرکت پخش فراورده های نفتی وارد نمی شود و بنابراین روند صعودی هزینه ها نگرانی ها را بیشتر می کند . در همین راستا تغییر مکانیسم پرداخت کارمزد و هزینه حمل و در واقع جداسازی آنها از قیمت ها فراورده ها و اخذ آن از مصرف کنندگان با کاهش قابل توجهی که در هزینه های شرکت ملی پخش و در کل بودجه دولتی صورت خواهد داد ، می تواند این نگرانی راتا حدود زیادی کاهش دهد.

در ادامه گزارش این بخش به بررسی وضعیت پرداخت کارمزد فروش دو سوخت عمده مصرفی بخش حمل و نقل (بنزین و نفت گاز) پرداخته می شود . در واقع با توجه به بالا بودن مصرف این دو فراورده نسبت به سایر فراورده ها در بخش حمل و نقل ، وجود مجاری عرضه کافی به عنوان زیر ساخت هایی برای عرضه این دو سوخت از اهمیت قابل ملاحظه ای برخوردار است . بدین منظور روند پرداخت کارمزد فروش این دو سوخت به صورت جداگانه مورد بررسی قرار گرفته تا بتوان تا حدودی به یکی از دلایل کمبود جایگاه که مربوط به نرخ کارمزد فروش است ، پی ببرد.

بررسی میزان پرداخت کارمزد طی دوره ده ساله ۸۶-۱۳۷۶ نشان می دهد که پرداخت کارمزد از لحاظ مقدای روندی به شدت صعنودی را طی کرده است ، چنانچه در شکل ۹ نیز مشاهده می شود ، این روند صعودی دارای نرخی فزاینده در طی این دوره بوده است.

اما با این وجود طی بررسی های انجام شده یکی از دلایل اصلی کمبود جایگاه عرضه در کشور (و عدم سرمایه گذاری لازم در این بخش) پایین بودن نرخ کارمزد فروش و بالطبع پایین بودن درآمد جایگاه عرضه سوخت است . این مسئله نشان می دهد که این روند صعود میزان کارمزد پرداختی ناشی از افزایش مصرف سوخت در کشور بوده و نرخ کارمزد فروش بنزین به طور نسبی طی سالهای اخیر افزایش زیادی نداشته است.

در مورد کارمزد فروش دیگر فراورده عمده کشور یعنی نفت گاز نیز تقریباً شرایط مشابهی مشاهده می شود

در مورد این فراورده نیز روند کارمزد پرداختی آن یک روند صعودی فزاینده بوده است . اما با این وجود با بررسی قیمت نفت گاز مشاهده می شود که این افزایش بودجه تنها به دلیل افزایش مصرف نفت گاز و قیمت این فراورده بوده است .

در نهایت با نگاهی اجمالی به مباحث مطرح شده در این بخش می توان گفت که هر چند کارمزد پرداختی فروش توسط شرکت پخش فراورده های نفتی افزایش یافته و باعث تحمیل هزینه های سنگینی بر دوش این سازمان شده است ، اما با توجه به اینکه نرخ کارمزد بنزین و نفت گاز به صورت بهینه ای افزایش نیافته و در واقع نسبت کارمزد به قیمت این دور فراورده روندی کاهشی را تجربه کرده است ، انگیزه سرمایه گذاری را نزد سرمایه گذاران کاهش داده ، بعنوان یکی از عوامل کمبود جایگاه تلقی شده است . لذا اصلاح ساختار پرداخت کارمزد و افزایش آن به طریق بهینه می تواند علاوه بر افزایش انگیزه در احداث جایگاه ، بار سنگینی مالی پرداخت کارمزد فروش و حمل فراورده ها را از بودجه شرکت پخش و دولت حذف کند.

موضوعات: بدون موضوع  لینک ثابت
 [ 12:58:00 ق.ظ ]




بررسی هزینه ها و درآمد و ارزیابی مالی و اقتصادی جایگاههای عرضه سوخت:

عکس مرتبط با اقتصاد

جایگاههای عرضه سوخت به عنوان یکی از انواع مجاری توزیع کننده سوخت نقش مهمی در سیستم حمل و نقل ایفا می کند . احداث جایگاه و اختصاص مکان متناسب به جایگاه در شهرهای مختلف می تواند تاثیر زیادی در کاهش ازدحام خوردوهای در صف سوخت گیری و همچنین کاهش حجم رفت و آمد جهت سوخت گیری خودرو ها داشته است.

هر سرمایه گذار به منظور انجام سرمایه گذاری در بخش زمینه های مختلف ، میزان بازدهی سرمایه اقتصادی طرح و توجیه اقتصاید آن را هموراه مد نظر قرار می دهد. بنابراین می توان گفت توجیه اقتصادی هر طرح پشتوانه ای برای اجرای آن است لذا احداث جایگاه عرضه سوخت نیز باید توجیه اقتصادی داشته باشد همانطور که در مقدمه گزارش بیان شد از دلایل اصلی کمبود جایگاه در کشور عدم توجیه اقتصادی پایین بودن درآمد جایگاهها به نسبت حجم سرمایه گذاری بویژه در کلان شهرهاست.

پایان نامه - تحقیق - متن کامل

در این بخش از گزارش سعی شده مواردی که برای تحلیل اقتصادی ضروری است مورد بررسی قرار داده شود اطلاعات مورد استفاده در این بخش در مورد درآمد و هزینه های جایگاه از اطلاعات شرکت پخش و صنف جایگاه داران و دیگر مطالعات صورت گرفته استخراج شده است.

روشی که برای ارزیابی اقتصادی انجام می شود روش مقایسه نرخ بازگشت سرمایه ( IRR) با حداقل نرخ بازگشت با بهره گرفتن از ضریب شاخص قیمت به هنگام شده اند.

در این بخش ابتدا توجیه پذیری جایگاه بررسی شده و. سپس با در نظر گرفتن خدمات جانبی مجدداً احداث جایگاه ارزیابی می شود.

۲-۳-۱- تقسیم بندی انواع جایگاهها

جهت بررسی دقیق موضوع و ارزیابی اقتصادی جایگاهها به تفکیک نوع جایگاهها محاسبات بر اساس دسته بندی صورت گرفته توسط شرکت پخش فراروده های نفتی انجام شده است.

مجاری عرضه در سطح کشور از نظر نوع فعالیت و قرارداد به دسته های ذیل تقسیم می شوند:

  • جایگاهها

جایگاه اختصاصی : توسط بخش خصوصی احداث و اقدام به عرضه سوخت به صورت شبانه روزی می نماید و به ازای هر لیتر توزیع فراورده از شرکت ملی پخش فراورده های نفتی کارمزد دریافت می کند.

جایگاه شرکتی: نقاط عرضه ای که با سرمایه گذاری شرکت تاسیس و نهایتا توسط افراد شرکتی و بر اساس قراردادی معین بهره برداری و اداره می گردند . این جایگاهها می تواند در مقابل اجاره معین به پیمانکار واگذار شده و کارمزدی به آن تعلق نمی گیرد.

  • فروشندگی :

فروشندگی سکودار: نقاط عرضه ای که از مساحت کمتر نسبت به جایگاه برخوردار بوده و به جهت ضرورت احداث و به دلیل موقعیت خاص لزومی به ارائه سبب مالکیت در احداث ندارند. این فروشندگی ها معمولا در ساعت روز فعالیت می نمایند.

فروشندگی داخل اتاقک: فروشندگی های بدون سکو که داخل اتاقک های با مساحت بسیار کوچک احداث می شود و اقدام به عرضه فراورده های ضروی در یک منططقه می کند.

فروشندگی های شهری: نوعی از فروشندگی داخل اتاقک است که اقدام به توزیع نفت سفید مورد نیاز شهری می کند.

فروشندگی های روستایی: این نوع فروشندگی ها داخل اتاقک است که در روستاها تاسیس می گردند.

فروشندگی های تعاونی روستایی: این نوع فروشندگی ها داخل اتاقک به درخواست سازمان تعاون و تحت پوشش آنها در روستاها احداث می گردند.

فروشندگی محور: نوعی از فروشندگی ها روستایی مدرن (با رعایت یک سری استانداردها) است که با هدف خدمات رسانی به چندین روستا احداث می گردند.

۲-۳-۲-هزینه های جایگاهها

در این قسمت با بهره گرفتن از آمار و اطلاعات شرکت پخش فراورده های نفتی و اطلاعات کسب شده از جایگاه داران به محاسبه متوسط هزینه های سرمایه ای و جاری جایگاههای سه سکو به تفکیک در کلان شهرها ، غیر کلان و بین جاده ای پرداخته شده است.

بررسی هزینه های سرمایه ای :

مهمترین بخش هزینه احداث هر جایگاه هزینه های سرمایه ای (ثابت) احداث جایگاه می باشد که بخش اعظمی از آن را هزینه خرید زمین تشکیل می دهد . اقلام هزینه های سرمایه ای که برای احداث جایگاه مد نظر قرار گرفته است عبارتند از زمین، تاسیسات ساختمانی ، مخازن و تلمبه ، تاسیسات بخش مکانیکی ، تاسیسات بخش الکتریکی و دوربین ، ژنراتور ، محوطه سازی و سایبان و ۱۰% هزینه پیش بینی نشده  متاسفانه در طی سالهای اخیر این هزینه ها سپری صعودی را طی نموده اند در حالی که میزان درآمد جایگاه روندی تقریباً ثابت داشته است . جدول ۱۰ هزینه های سرمایه ای جاری عرضه به تفکیک مکان آنها نشان می دهد.

 

 

 

 

جدول ۱۰- اقلام هزینه های ثابت احداث جایگاه عرضه سوخت (میلیون ریال)

نوع هزینه کلان شهر غیر کلان شهر بین جاده ای
کف جایگاه ۲۲۰ ۲۲۰ ۲۲۰
سایبان ۲۴۰ ۲۴۰ ۲۴۰
مخازن ۱۴۰ ۱۴۰ ۱۴۰
لوله کشی و تاسیسات ۲۴۰ ۲۴۰ ۲۴۰
تاسیسات برق و تابلو ۳۰ ۳۰ ۳۰
۶ تلمبه و ۱۰ شناور ۴۸۰ ۴۸۰ ۴۸۰
حمل و نقل ۷۰ ۷۰ ۷۰
تاسیسات و هزینه های ساختمانی و دیوار کشی ۵۰ ۵۰ ۵۰
دوربین ۳۰ ۳۰ ۳۰
ژنراتور ۱۵۰ ۱۵۰ ۱۵۰
تاسیسات گرمایشی سرمایشی ۶۰ ۶۰ ۶۰
خرید زمین ۳۶۰۰۰ ۹۰۰۰ ۱۸۰
تسطیح و آماده سازی ۴۵۰ ۴۵۰ ۴۵۰
هزینه های پیش بینی نشده ۲۱۶ ۲۱۶ ۲۱۶

ماخذ : محاسبات پژوهش

همانطور که در جدول بالا مشاهده می شود هزینه ثابت احداث جایگاه در کلان شهرها با توجه به قیمت بالاتر زمین به مراتب پایین تر را هزینه آن در شهرهای کوچک و بین جاده ای است . در این محاسبه به جز هزینه زمین سایر هزینه ها برابر فرض شده است . همچنین لازم به توضیح است که در محاسبه هزینه متوسط قیمت یک متر مربع زمین در کلان شهر ، غیر کلان شهر و بین جاده ای به ترتیب ۴۰ ، ۱۰ و ۲/۰ میلیون ریال و مساحت مورد نیاز برای احداث جایگاه سه سکو بر اساس استانداردهای ساخت جایگاه توسط شرکت پخش ۹۰۰ متر مربع فرض شده است.

برآورد هزینه جاری مجاری عرضه:

یکی دیگر از هزینه های جایگاهداری که هر ساله و در طول کارکرد جایگاهها محقق می شود ، هزینه های جاری و متغیر جایگاه است . این هزینه ها در بین جایگاههای عرضه داخل شهر و خارج شهر یکسان فرض شده هر چند با نگاهی دقیق تر به موضوع می توان دریافت که هزینه های جاری جایگاه های خارج از شهر بالاتر از جایگاههای درون شهر است اما در این بخش به منظور تسهیل در محسبات مساوی فرض شده اند. اقلام این هزینه عبارتد از :«حقوق و دستمزد» ، «آب ، برق ، تلفن » ، « عوارض و بیمه » ، «مالیات» ، «هزینه نگداشت  و تعمیرات» و «هزینه استهلاک سالیانه ».

هزینه حقوق و دستمزد کارکنان بر اساس استاندارد تعداد کارکنان (تلمبه چی ) در سه شیفت کاری و یک شیفت استراحت (۴ شیفت) برای هر سکو ، یک بازبین ، مسئول ، اپراتور و نظافتچی برای کل جایگاه مورد محاسبه قرار گرفته که ریز محاسبات در جدول ضمیمه ۱ آمده است . با توجه به اینکه بر اساس محاسبات صورت گرفته ، عمر مفید ماشین آلات و تاسیسات جایگاه توسط شرکت پخش و پالایش ۱۰ سال پیش بینی شده است. بنابراین هزینه استهلاک سالیانه هر جایگاه ۱۰ درصد کل هزینه تامین ماشین آلات و تاسیسات (کل هزینه ثبات به جز هزینه خرید زمین ( در نظر گرفته شده است . همچنین هزینه تعمیرات سالیانه و سایر هزینه ها بر اساس اطلاعات دریافتی از جایگاه داران و کارشناسان شرکت پخش در نظر گرفته شده است. همچنین مالیات متعلقه به هر جایگاه به عنوان سود خالص در نظر گرفته و ۲۵ درصد مالیات بر در آمد بر این میزان سود محاسبه می شود . جدول ۱۱ هزینه های جاری محاسبه شده در سال ۱۳۸۹ برای جایگاهها به تفکیک زیر نشان می دهد.

جدول ۱۱- اقلام هزینه های جاری احداث جایگاه عرضه وخت (میلیون ریال)

هزینه جاری کلان شهر غیر کلان شهر بین جاده ای
حقوق و دستمزد ۱۰۷۱٫۶ ۱۰۷۱٫۶ ۱۰۷۱٫۶
آب ، برق ، تلفن ۲۶٫۴ ۲۶٫۴ ۲۶٫۴
عوارض ۱۱۵٫۲ ۱۱۵٫۲ ۱۱۵٫۲
مالیات(۱۵درصددرآمد) ۳۵۴٫۷۸ ۱۷۷٫۳۹ ۸۸٫۶۹۵
نگهداری و تعمیرات ۱۲۲٫۴ ۱۲۲٫۴ ۱۲۲٫۴
هزینه استهلاک ۲۱۶ ۲۱۶ ۲۱۶
جمع هزینه های جاری ۱۹۰۶٫۳۸ ۱۷۲۸٫۹۹ ۱۶۴٫۲۹

ماخذ : محاسبات پژوهش

۲-۳-۳-برآورد در آمدهای جایگاه عرضه:

با بهره گرفتن از آمار شرکت پخش در مورد میزان فروش و کارمزد پرداختی و همچنین محاسبات صورت گرفته و سوال از جایگاه داران در مورد میزان فروش در جایگاه کلان شهر ، غیر کلان شهر و بین جاده ای به تفکیک بر اساس میزان فروش و نرخ کارمزد محاسبه شده است نتایج محاسبات در جدول ۱۲ نشان داده شده است.

 

 

جدول ۱۳-میزان درآمد فروش جایگاهها بر اساس کل فروش سالیانه (میلیون ریال)

جایگاه کلان شهر غیر کلان شهر بین جاده ای
فروش هر تلمبه ۶۰۰۰ ۳۰۰۰ ۱۵۰۰
فروش روزانه ۷۲۰۰۰ ۳۶۰۰۰ ۱۸۰۰۰
درآمد فروش ۵۲۵۶٫۰۰ ۲۶۲۸۰٫٫ ۱۳۱۴٫۰۰

ماخذ : محاسبات پژوهش

لازم به ذکر است درآمدهای محاسبه شده در جدول بالا بر اساس نرخ کارمزد کنونی و به صورت نرمال برای تمامی جایگاهها ۸۰ ریال در نظر گرفته شده است در حالی که بر اساس درجه بندی جایگاه این نرخ متغیر خواهد بود. همچنینی رشد درآمد جایگاه طی دوره ۱۰ ساله طرح با توجه به نرخ تورم در طرح ۱۷ درصد در نظر گرفته شده است.

موضوعات: بدون موضوع  لینک ثابت
 [ 12:58:00 ق.ظ ]




چالش های سرمایه گذاری در ساخت جایگاه های عرضه سوخت

اطلاعات این بخش از گزارش حاصل مطالعات صورت گرفته بر روی وضعیت جایگاههای عرضه کشور در سایر بخش های قبلی است . همانطور که قبلاً گفته شد ، به دلیل مشکلات موجود در زمینه ساخت جایگاههای عرضه فرآورده ، بخش خصوصی تمایل چندانی برای ورود به این کار نداردچرا که احداث جایگاه در ایران به وسیله بخش خصوصی نیازمند صرف هزینه بالا همراه با مشکلات اقتصادی و حقوقی است . به عنوان مثال در ۳۰ سال بعد از انقلاب با وجود افزایش انبوه خودروها (نزدیک به ۷ برابر  شدن خودروها ) تعداد جایگاه های عرضه سوخت در مرکز تهران نه تنها زیاد نشده بلکه از آن کاسته نیز شده است . در مجموع هم اکنون حدود ۱۹۰ جایگاه عرضه سوخت در تهران و ۲ هزار و ۵۵۰ جایگاه عرضه سوخت در کشور فعال است. در صورتی که کشور به بیش از ۱۴ هزار جایگاه عرضه سوخت نیاز دارد. چرا که بر اساس استانداردهای جهانی ، برای هر سه هزار خودرو یک جایگاه عرضه سوخت احداث می شود . در صورتی که در ایران با توجه به محدودیتهای اقتصادی و حقوقی برای هر ۲۷ هزار خودرو یک جایگاه سوخت وجود دارد که این میزان جایگاه یک نهم میزان استاندارد جهانی است. در این راستا و با بررسی های انجام شده مشخص شده که چالش های زیادی در خصوص سرمایه گذاری بخش خصوصی در ساخت جایگاه وجود دارد

عکس مرتبط با اقتصاد

۲-۳-۴- ارزیابی اقتصادی هر یک از جایگاه ها عرضه سوخت

در این بخش از گزارش بر اساس هزینه ها و درآمد های محاسبه شده در بخش های قبلی به ارزیابی اقتصادی کلی جایگاههای عرضه سوخت در کلان شهرها پرداخت شده است به منظور امکان سنجی اقتصادی جایگاهها شاخص های متعددی وجود دارد که در این بخش از دو شاخص IRR و NPV استفاده شده است . ابتدا مروری بر نحوه محاسبات و ویژگی های ین دو شاخص صورت گرفته و سپس این دو شاخص برای ۴ حالت در نظر گرفته شده محاسبه خواهد شد.

تحلیل هزینه – فایده اقتصادی

تحلیل هزینه –فایده اقتصادی علاوه بر ارزیابی مالی ، مسایل دیگری مچون مسایل زیست محیطی و اجتماعی را نیز در نظر می گیرد .

 تصویر درباره جامعه شناسی و علوم اجتماعی

یک پروژه یک بهبود بالقوه پارتو را تامین می کند، اگر مجموع کل پولی که نفع برندگان پروژه حاضر به پرداخت آن هستند تا اطمینان یابند که پروژه اجرا می شود ، بیش از مجموع کل پولی گردد که زیان دیدگان به عنوان جبرانی برای تحمل آن قبول می کنند.

تحلیل هزینه فایده یک نظریه زیر بنایی و تکنیکی در اقتاد رفاه نئو کلاسیک است که با جهت گیری الگوی اقتصاد خرد نئو کلاسیک و تاکید آن بر نقش قیمت ها در تخصیص منابع هماهنگ است و به نحوی گسترده ارزیابی طرح ها به کار می رود. (ویلیماز ، آلن ،  روبرت ساگدن ، ۱۳۷۲)

تحلیل هزینه – فایده فی نفسه نظریه نیست ، بلکه فنی است که هدف آن ارائه مجموعه ای از قواعد و روش های  درست نظری و نظام مند برای هدایت سرمایه گذاری بخش عمومی می باشد و معمولاً برای کمک به شکل گیری سیاست در قالب ویژه ای به اجرا در می آید . یکی از اهداف تحلیل هزینه فایده ، تعیین مطلوبیت اقتصادی پروژه های سرمایه گذاری از طریق تحلیل هزینه ها و فواید در طول عمر اقتصادی سرمایه گذاری است(هانت ، دایانا ، ۱۳۷۵)

ارزش فعلی خالص (NVP)

مهمترین و پرکاربردترین روش ارزیابی طرح های اقتصادی می باشد. در این روش ، جریان های نقدی آینده طرح ها و ارزش فعلی آن که در طول دوره های سرمایه گذاری با نرخ هزینه سرمایه گذاری تنزیل شده اند مقایسه می شود :

-پروژه های مورد مقایسه با این روش «پروژه های ناسازگار» می باشند. یعنی هرگاه یکی از آنها برای اجرا انتخاب شد ، سایر پروژه ها قابل اجرا نیستند.

-اگر «ارزش فعلی خالص » به ازای حداقل نرخ جذب کننده منفی باشد ، پروژه غیر اقتصادی و اگر مثبت باشد ، پروژه اقتصادی می باشد.

نحوه محاسبه ارزش فعلی خالص پروژه بدین صورت می باشد.

NPV=

Ri در آمد سال i ام            Ci: هزینه سال i  ام               r نرخ تنزیل     n عمر طرح

در این روش جریان نقدی آینده طرح ها و ارزش فعلی آن که در طول دوره های سرمایه گذاری با نرخ هزینه سرمایه گذاری تنزیل شده اند مقایسه می شود .

در این صورت ، ملاک اولویت در انتخاب پروژه به تفاوت میان سود خالص و هزینه سرمایه گذاری بستگی دارد و طرحی پذیرفته می شودکه ارزش فعلی سود خالص آن بزرگتر و با حداقل معادل ارزش حال هزینه سرمایه گذاری باشد.

معیار ارزش فعلی خالص مزایای قابل ملاحظه زیر را دارا می باشد :

  • ارزش زمانی پول را در نظر می گیرد.
  • جریان نقدی را در کل دوره در نظر می گیرد .
  • کاملا با هدف مالی حداکثر سازی ثروت سهامداران تطابق دارد .
  • ارزش فعلی خالص پروژه های گوناگون ، به ازرش پول امروز می تواند جمع شود .

نرخ بازدهی داخلی (IRR)

نرخ بهره ای که بتواند درآمد و هزینه را متعادل ساخته و کارایی نهایی سرمایه را بدست دهد ، نرخ بازدهی داخلی IRR نام دارد . نرخ بازدهی داخلی را می توان با بهره گرفتن از فاصله بین نرخ بهره ای که درآمد را بزرگتر از درآمد نشان می دهد ، تعیین کرد . اهمیت ویژه این روش در آن است که در شرایط نبودن بازار متشکل مالی و نرخ تنزیل واحد در اقتصاد ، نرخ بازدهی داخلی را می توان به کار گرفت .

اگر فرایند مالی پروژه ای در طی N  سال عمر خود از جریانات Rt ، جریانات خروجی ct ، تشکیل شده بشاد ، حل رابطه زیر ، r که همان نرخ بازده داخلی است را مشخص می نماید:

اگر ارزش خالص پروژه ای مثبت باشد ، چنین نتیجه می شود که نرخ بازدهی داخلی آن پروژه از نرخ بادهی داخلی قابل قبولی برای سرمایه گذاری به کار برده شده است ، بیشتر است و بالعکس . اگر ارزش فعلی خالص پروژه ای منفی باشد نرخ بازده داخلی آن از نرخ مورد قبول کمتر است و نیز اگر ارزش خالص پروژه ای صفر باشد ، می توان نتیجه گرفت که تمام سرمایه به کار رفته در پروژه به انضمام بهره های متعلقه در هر سال ، برگشت داده شده و نرخ بازدهی داخلی پروژه معادل نرخ بازدهی مورد قبول است (مجدیان ، داود ، ۱۳۷۷).

از مزایای این روش قابل فهم تر بودن آن برای افرادی است که آشنایی کافی با مفاهیم ارزیابی طرح ها ندارند. نقطه ضعف این روش آنست که برای بدست آوردن irr  نیاز به استفاده از روش های درون یابی است که موجب بروز خطای محاسباتی می شود.

معیار نسبت فایده به هزینه با شاخص سود آوری

برای محاسبه نسبت فایده به هزینه با شاخص سود آوری ارزش فعلی جریان فایده ها را بر ارزش فعلی جریان هزینه ها تقسیم می نماییم.

B/C=BPV/CPV

BPV= ارزش فعلی جریان فایده ها

CPV= ارزش فعلی جریان هزینه ها

اگر نسبت به دست آمده بزرگ تر از یک باشد طرح از نظر مالی و اقتصادی قابل توجیه است و در غیر ای صورت طرح دارای توجیه مالی و اقتصادی نمی باشد .

با توجه به این که شاخص سودآوری و نسبت فایده به هزینه از روی ازرش فعلی خالص مشتق می شود و بر اساس پارامترهای همان روش محاسبه می شود ، بنابراین وقتی که ارزش فعلی خالص صفر باشد  نسبت فایده به هزینه حتماً یک می باشد و بالعکس .

از این شاخص ها نمی توان برای انتخاب بهترین گزینه از بین گزینه های مختلف استفاده نمود  ، زیرا این نسبت از چگونگی طبقه بندی فایده و هزینه تاثیر می پذیرد. برای مثال بر حسب این که ارزش اسقاط در آخر دوره از جریان هزینه کسر یا با فادیه آن جمع گردد شاخص مورد بحث نتیجه متفاوتی خواهد داشت.

تحلیل حساسیت

تحلیل حساسیت یک طرح عبارتست از بازنگری به ارزیابی اقتصادی انجام شده با تغییر پارامترهای اولیه طرح ، باید ارزش یک یا چند عامل متغیر طرح ، تغییر داده شود . میزان تغییر عامل مورد نظر ، باید بر اساس تجربه در مورد طرح های مشابه قبلی و سایر ملاحظات صورت پذیرد . تحلیل حساسیت ، باید در مورد اقلام عمده طرح و اقلامی صورت پذیرد که نسبت به آن بی اطمینانی و تردید قابل ملاحظه ای وجود دارد.

۲-۳-۵- محاسبه شاخص های ارزیابی جایگاهها

به منظور محاسبه شاخص های ارزیابی اقتصادی جایگاهها ابتدا با در نظر گرفتن نرخ تورم ۱۷ درصد و نرخ تنزل ۱۳ درصد بر اساس توصیه معاونت برنامه ریزی و راهبردی  ریاست جمهوری در ارزیابی طرح به محاسبه هزینه و درآمد و همچنین سود خالص جایگاهها طی ده سال (عمر مفید ماشین آلات و تاسیسات جایگاه ) در مناطق مختلف پرداخته شده و جدول محاسبات در پیوست گزارش ارائه شده است.

بر اساس محاسبات صورت گرفته بر روی جایگاه در مناطق مختلف با توجه به میزان NPV منفی در هیچ کدام از جایگاه های مورد بررسی از نظر اقتصادی احداث جایگاه توجیه اقتصادی ندارد.

نتایج جدول ۱۳ تایید کننده همین موضوع است و همانطور که در جدول زیر مشاهده می شود علاوه بر شاخص NPV  شاخص IRR برای نشان دادن بهتر ارزیابی اقتصادی هر یک از جایگاهها مورد محاسبه قرار گرفته است این شاخص نیز با توجه به اینکه جریانات خالص سالیانه در سالهای مختلف منفی بوده و عایدی سالهای ۲ تا ۱۰ نتوانسته هزینه سرمایه گذاری اولیه را جبران کرده و این شاخص منفی و غیر قابل محاسبه بوده که نشان دهنده عدم توجیه اقتصادی جایگاها در مناطق مختلف است.

موضوعات: بدون موضوع  لینک ثابت
 [ 12:57:00 ق.ظ ]