مدت زمان طولانی بین اسانس‌گیری و زمان آنالیز اسانس ترکیبات اصلی موجود در اسانس گیاه در زمان برداشت را به دلائلی نمی‌توان شناسایی کرد، زیرا شرایط نامطلوب نگهداری عاملی است برای فساد و زوال روغن‌های اسانسی که به دلیل فرار بودن ترکیبات اسانس یا تبدیل شده و یا از بین می‌روند. همچنین در مجاورت با نور و هوا کیفیت روغن‌های اسانسی تغییرکرده و عطر اسانس تخریب می‌شود. پراکسیدهای حاضر در اسانس‌ها به مرور زمان باعث رزینی و غلیظ شدن اسانس شده و ترکیبات کریستالی موجود در آن‌ ها رسوب می‌کند و این مشکل می‌تواند یکی از عوامل شناسایی تعداد کم ترکیبات تشکیل دهنده در پژوهش‌های پیشین بیان شد.

گونه‌های مختلف مرزه به دلیل دارا بودن کارواکرول از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند، با توجه به نتایج به دست آمده و خواص منحصربه فرد کارواکرول‌ درگیاهان مرزه و اهلی‌کردن و کشت این گونه گیاهی برای استخراج این ترکیب ارزشمند، بهتر است از گیاه مرزه خوزستانی و مرزه رشینگری به عنوان بهترین انتخاب‌ها از لحاظ دارا بودن میزان کارواکرول بالا در اسانس و همچنین جایگزین مناسبی برای گونه‌های مرزه که اندمیک ایران نیستند ‌شود.
۵-۲- خاصیت ضدمیکروبی اسانس گیاه مرزه خوزستانی و مرزه رشینگری:
امروزه دانشمندان بروز انواع بیماری‌ها و سرطان‌ها را ناشی از مصرف داروهای مصنوعی و شیمیایی، نگهدارنده‌های سنتتیک، اسانس‌ها و طعم دهنده‌های مصنوعی می‌دانند(موسویان و همکاران، ۱۳۸۷). طی پژوهش‌های انجام گرفته، اسانس و عصاره گونه‌های مختلف گیاهان دارویی از جمله گونه‌های خانواده نعناعیان و بالاخص مرزه، به دلیل خواص دارویی و کاربردی آن در طب سنتی بسیار حائز اهمیت برای کشورهای مختلف جهان است(یزدان پناه گوهر ریزی و همکاران، ۱۳۸۹). وجود برخی از ترکیبات فنلی مانند رزمارینیک اسید، لیتوسپرمیک اسید، کافئیک اسید، وانیلیک اسید، پی‌کوماریک اسید، هیدروکسی بنزوئیک اسید و پروتوکاتکوئیک اسید درگیاهان تیره نعناعیان دارای خاصیت آنتی‌اکسیدانی و ضدویروس بیماری ایدز است(شیرالی و همکاران، ۱۳۹۲؛ حداد خداپرست و دزاشیبی^[۱۳۲]، ۲۰۰۷؛ جوانمردی و همکاران^[۱۳۳]، ۲۰۰۲). اسانس گیاه مرزه خوزستانی دارای بوی معطر و اثر نیرو دهنده، تسهیل کننده عمل هضم، مقوی معده، باد شکن و به طور خفیف اثر قابض، ضدنزله، رفع اسهال و ضدکرم است(زرگری، ۱۳۶۱).
در این پژوهش ۵ میکروارگانیزم شامل ۳ باکتری گرم مثبت، یک باکتری گرم منفی و یک نوع مخمر بررسی شد. خاصیت ضدمیکروبی اسانس گیاه مرزه خوزستانی به دو روش دیسک دیفیوژن و میکروبراث دایلویشن انجام شد که نشان داد: مخمرcandida albicans و باکتری‌هایی Bacillus cereus و Staphylococcus aureus به نسبت در رده های بالاتری از Escherichia coli و Staphylococcus epidermidis قرار دارد.
طبق پژوهش‌های انجام گرفته توسط آروین(۱۳۸۲) اثرات بازدارندگی اسانس مرزه خوزستانی روی مخمر کاندیدا آلبیکنس ۱/۰ میکرولیتربرمیلی‌لیتر گزارش شد ولی خاصیت‌کشندگی باکتری گرم منفی Escherichia coli، مخمرcandida albicans و باکتری گرم مثبت Staphylococcus aureus در غلظت ۲۰/۰-۲۶/۰ میکرولیتربرمیلی‌لیتر نشان داد که تاثیر بسیار بالای اسانس گیاه مرزه خوزستانی روی دیواره سلولی هر دو گونه باکتری و حتی مخمر و ایجاد حساسیت بالا نسبت به ترکیبات اسانس، از جمله کارواکرول است ولی اسانس گیاه مرزه خوزستانی بر خاصیت‌کشندگی باکتری‌های Staphylococcus epidermidis و Bacillus cereus بسیار ضعیف عمل کرد.
طی پژوهش‌های پیشین مقصودلو و همکاران اثر بازدارندگی اسانس گیاه مرزه خوزستانی بر باکتری اشرشیاکلای و Staphylococcus aureus به روش میکروبراث‌دایلویشن مشخص شدکه اولین غلظت بازدارندگی رشد باکتری اشرشیاکلای ۵/۲ میکرولیتربرمیلی‌لیتر و حداقل غلظت‌کشندگی برابر با ۵ میکرولیتربرمیلی‌لیتر است، باکتری Staphylococcus aureus نیز به ترتیب حداقل غلظت‌بازدارندگی برابر با ۲۵/۱ میکرولیتر بر میلی‌لیتر و حداقل غلظت‌‌کشندگی ۵/۲ میکرولیتربرمیلی‌لیتر مشاهده شد. مقایسه نتایج گزارش شده از مطالعات مختلف تا حدی مشکل می‌باشد که احتمالاً به دلیل تفاوت در روش‌ها در خصوص بررسی خواص ضدباکتریایی اسانس‌ها، خصوصیات متفاوت سویه‌های مختلف باکتریایی و محیط‌کشت مورد استفاده است(مقصودلو و همکاران، ۱۳۹۲).
نتایج حاصل از بررسی‌های ضدمیکروبی مجد و همکاران(۱۳۸۷) مشخص شد اثر بازدارندگی اسانس گیاه مرزه خوزستانی به روش میکروبراث‌دایلویشن بر رشد باکتری گرم مثبت Staphylococcus aureus ۲/۰ میکرولیتربرمیلی‌لیتر، Staphylococcus epidermidis ۲/۰ میکرولیتربرمیلی‌لیتر، مخمر candida albicans ۱/۰ میکرولیتربرمیلی‌لیتر و باکتری گرم منفی اشرشیاکلای ۴/۰ میکرولیتربرمیلی‌لیتر اثر بازدارندگی دارد که این اثر بر باکتری‌های گرم مثبت و مخمر کاندیدا آلبیکنس بیش از باکتری‌های گرم منفی است(مجد و همکاران، ۱۳۸۷).
سفیدکن و همکاران(۱۳۸۶) نیز اثر ضدمیکروبی اسانس دو گونه مرزه خوزستانی و بختیاری را بر روی پنج گونه باکتری گرم مثبت از جمله Staphylococcus aureus و سه نوع باکتری گرم منفی از جمله سودوموناس به روش دیسک دیفیوژن بررسی کرد و نتایج نشان داد غلظت‌های به کار رفته از اسانس گیاه مرزه خوزستانی برای مهار باکتری‌های گرم مثبت برابر با ۰۴۰/۰ میکرولیتربرمیلی‌لیتر و برای باکتری‌های‌گرم منفی ۰۲/۰ میکرولیتربرمیلی‌لیتر است(سفیدکن و همکاران، ۱۳۸۶). درحالی‌که نتایج کار مجد در مورد گیاه مرزه خوزستانی در دو مرحله رشد روی باکتری‌های گرم مثبت، منفی و مخمر نشان داد که کم‌ترین غلظت بازدارندگی مربوط به باکتری‌های گرم مثبت است ولی در هر دو پژوهش تاثیر قدرت ضدمیکروبی اسانس مرزه را به دلیل وجود ترکیبات فنولی از جمله کارواکرول است.
دیگر اسانس مورد بررسی، اسانس مرزه رشینگری است که تاثیرات این اسانس بر روی ۵ میکروارگانیزم معرفی شده طبق روش دیسک دیفیوژن و روش میکروبراث دایلویشن انجام شد که خاصیت ضدمیکروبی بالایی به ترتیب روی باکتری Bacillus cereus، مخمر candida albicans و تاثیرات ضعیفی بر روی باکتری Staphylococcus epidermidis و باکتری گرم منفی Escherichia coli نشان داد.
تاکنون هیچ پژوهشی جهت بررسی خاصیت ضدمیکروبی گیاه رشینگری به علت انحصاری و اندمیک بودن گیاه در ایران، انجام نشده است.
دلایل بسیاری می‌تواند عامل تاثیر ترکیبات فنولی بر روی باکتری‌های گرم مثبت، گرم منفی و مخمر است، که به صورت اجمال توضیحاتی داد می‌شود. شواهد زیادی مبنی بر خواص ضدویروسی، ضدباکتریایی و ضدقارچی برخی از اجزای سازنده اسانس گزارش شده است که مشخص می‌گردد، ساختار فضایی سیس در اطراف پیوند دوگانه، نسبت به ساختار فضایی ترانس باعث فعالیت ضدمیکروبی شدیدتری می‌شود و از فعال‌ترین گروه‌های عامل، در الکل‌های آلیفاتیک(برای مثال لینالول) و فنول‌ها(برای مثال کارواکرول و تیمول) گروه هیدروکسیل است(هی، ۲۰۰۰).
علل تاثیرگذاری اسانس گیاه مرزه خوزستانی و مرزه رشینگری روی میکروارگانیزم‌های متفاوت چه گرم منفی و چه گرم مثبت می‌تواند بازتابی از تفاوت در ساختار دیواره سلولی آن‌ ها باشد، دیواره‌ی سلولی باکتری‌‌های گرم مثبت، دیواره‌‌ی چند لایه دارند که قسمت اعظم آن را پپتیدوگلیکان تشکیل می‌دهد. پپتیدوگلیکان(مورئین) در بیش‌تر پروکاریوت‌ها به جز مایکوپلاسما و ارکه‌ها یافت می‌شود و پلیمر خطی از مونومر‌های n-استیل‌مورامیک‌اسید و n-استیل‌گلوکزآمین است. این واحدها به صورت متناوب قرار گرفته‌اند و زنجیره‌هایی را بوجود می‌آورند(دانشنامه آزاد، ۲۰۱۴).
پوشش سلولی باکتری‌های گرم منفی‌، ساختمانی چند لایه ‌و بسیار پیچیده است. غشای سیتوپلاسمی(که در باکتری‌های گرم منفی، غشای داخلی نامیده می‌شود) به وسیله یک ورقه مسطح از پپتیدوگلیکان پوشیده است که یک لایه پیچیده به نام غشای خارجی به آن متصل است. یک کپسول خارجی یا لایه S نیز ممکن است وجود داشته باشد. فضای بین غشای داخلی و خارجی به نام فضای پری پلاسمیک وجود است که در این فضا انواع آنزیم‌های هیدرولیتیک و فاکتورهای ویرولانس قرار گرفته است. لایه‌ی لیپوپروتئین ارتباط دهنده‌ی بین پپتیدوگلیکان و غشا خارجی است. غشا خارجی مشابه غشا سیتوپلاسمی است با این تفاوت که میزان پروتئین‌های بیش‌تری دارد.
شکل ۵-۱- دیواره‌ی سلولی باکتری‌های گرم مثبت و گرم منفی
باکتری‌های گرم منفی دارای دیواره خارجی لیپوپلی‌ساکاریدی با ساختار آب‌دوست هستند که به دلیل حضور پروتئین‌های پورین فراوان، مواد محلول آب‌دوست و کوچک به راحتی از آن عبور می‌کنند ولی این دیواره به عنوان سدی در مقابل ترکیبات آب‌گریز و درشت ملکول عمل می‌کند و از آنجایی که اکثر ترکیبات موجود در اسانس جزو ترکیبات آب‌گریز هستند بنابراین به راحتی قادر به عبور از دیوار مذکور نمی‌باشند، به همین دلیل مقاومت باکتری‌های گرم منفی بیش از باکتری‌های گرم مثبت است.
ویژگی‌های ترکیبات فنولی اسانس‌ها بیشتر مربوط به ساختمان شیمیایی آن‌ ها است که به علت داشتن حلقه‌ی فنولی، این ترکیبات از طریق تغییر ساختمان و ماهیت پروتئین‌ها به سلول‌ها آسیب می‌رساند، سپس بخش زیادی از یون‌ها و دیگر محتویات حیاتی سلول‌ها به بیرون تراوش می کند که در نهایت منجر به مرگ باکتری می‌شود. در واقع ترکیبات فنولی موجود در اسانس‌های گیاهی بیش‌ترین تاثیر را در ایجاد خاصیت ضدمیکروبی دارند. این ترکیبات هم در غشای سلول نفوذ می‌کنند و هم می‌توانند در لخته شدن محتویات سلول نقش داشته باشند(بورل و کوته^[۱۳۴]، ۱۹۹۹؛ دورمن و دیان^[۱۳۵]، ۲۰۰۰) و با کاتیون‌های سطح غشا کلاته شده و فعالیت‌های حیاتی را مختل کنند(اولته و همکاران، ۱۹۹۹).
کارواکرول علاوه بر ممانعت از رشد سلول‌های باکتری‌ها، همچنین قادر به ممانعت از تولید توکسین توسط باکتری می‌شود. در مطالعه آلتی و همکاران(۲۰۰۱) مشخص شد که کارواکرول قادر است از تولید توکسین ایجاد کننده اسهال توسط باسیلوس سرئوس ممانعت نماید. دو نظریه در این خصوص مطرح است یکی این که به علت تداخل کارواکرول با تولید ATP ممکن است ATP کافی برای خارج کردن توکسین از سلول که یک روند فعال و وابسته به انرژی می‌باشد مهیا نباشد و دیگر اینکه با پایین آمدن میزان رشد اختصاصی احتمالاً سلول تمام انرژی خود را صرف زنده ماندن خود می‌کند.
دیگر ترکیب موجود در اسانس گیاه مرزه خوزستانی و مرزه رشینگری پارا-سیمن است که پیش ساز بیولوژیکی کارواکرول است. این ماده هیدروفوبیک بوده و بیشتر از کارواکرول سبب اتساع غشاء سیتوپلاسمی می‌شود. هنگامی که پارا-سیمن به تنهایی بکار می‌رود تاثیر آنتی‌باکتریال خوبی ندارد اما وقتی با کارواکرول ترکیب شود می‌تواند بصورت سینرژیسم عمل نماید که در پژوهش انجام شده در برنج علیه باکتری باسیلوس ‌سرئوس گزارش شد، این ماده در باکتری باسیلوس سرئوس سبب اتصال به لایه مضاعف لیپیدی شده و عبور کارواکرول از عرض غشاء را تسهیل می‌کند.
یکی از علل تاثیرات اسانس گیاه مرزه خوزستانی و مرزه رشینگری روی باکتری‌های گرم منفی و مخمرها حساسیت بالای آن‌ ها و اثر سینرژیسم و آنتاگونیسم بین اجزاء تشکیل دهنده اسانس‌های روغنی با شرایط رشدی باکتری‌ها است(بورت^[۱۳۶]، ۲۰۰۴ ).
به طور کلی، بررسی این پژوهش، این فرضیه را اثبات کرد که اثر ضدمیکروبی اسانس گیاه مرزه خوزستانی و مرزه رشینگری به میزان ترکیب‌های فنولی کارواکرول و تیمول وابسته است. البته به نظر می‌رسد برخی از باکتری‌ها کمتر تحت تاثیر اسانس قرار گرفته‌اند که مربوط به ماهیت خود باکتری است. استفاده از اسانس‌های دو گونه مرزه می‌تواند رشد باکتری‌های مختلفی را نسبت به آنتی‌بیوتیک‌های سنتزی که این گونه باکتری‌ها به آن‌ ها مقاوم هستند کنترل‌ کند. با توجه به وجود واریته‌ها یا کموتایپ‌ها از گیاه مرزه خوزستانی و مرزه رشینگری با درصد کارواکرول بالا(سفیدکن وهمکاران، ۱۳۸۳)، می‌توان انتظار داشت که با انتخاب نمونه یا کموتایپ مناسب گیاهی، اثرات ضدمیکروبی قوی‌تری مشاهده شود(سفیدکن و همکاران، ۱۳۸۶). در این رابطه استفاده از ترکیب‌های دارویی که برای انسان غیر سمی است و اثرات جانبی نداشته باشد توصیه شده است و می‌توان امیدوار بود به جای استفاده از ترکیبات سنتتیک که همگی دارای اثرات سوء برای مصرف کننده هستند و همچنین تخریب محیط زیست که سلامت استفاده کنندگان را به خطر می‌اندازند از اسانس‎های طبیعی که خوشبختانه زمینه مواد اولیه و تولید آن‌ ها بسیار بالا است، استفاده نمود(لاهوجی و همکاران، ۱۳۸۹).
نتیجه‌گیری کلی:
با تجزیه و تحلیل اسانس گیاه مرزه خوزستانی و مرزه رشینگری، درصد اسانس و ترکیبات تشکیل دهنده اسانس دو گونه شناسایی و معین شد.
خاصیت ضدباکتریایی اسانس گیاه مرزه خوزستانی و مرزه رشینگری بررسی شد و حداقل غلظت بازدارندگی و حداقل غلظت‌کشندگی اسانس این دو گیاه بر باکتری‌های Staphylococcus aureus، Escherichia coli، Staphylococcus epidermidis و Bacillus cereus تعیین گردید و مشخص شد دوگیاه اثرات بازدارندگی مطلوب‌تری روی باکتری‌های گرم مثبت به نسبت باکتری‌گرم منفی دارند.
خاصیت ضد‌قارچی اسانس این دو گیاه نیز بررسی شد و حداقل غلظت بازدارندگی و حداقل غلظت کشندگی اسانس این دوگیاه بر مخمر Candida albicans تعیین گردید. نتایج نشان داد که دو گیاه اثرات بازدارندگی خوبی روی مخمر Candida albicans به نسبت باکتری‌ گرم منفی دارد.
پیشنهادات:
مقایسه استخراج اسانس گیاه مرزه خوزستانی به روش تقطیر با بخار آب و روش سیال فوق بحرانی.
بررسی تاثیر ضدمیکروبی اسانس گیاه مرزه‌ خوزستانی و مرزه‌ رشینگری، روی سایر میکروارگانیزم‌های بیماری‌زا.
بررسی شرایط آنتاگونیسمی و سینرژیسمی اسانس دو گونه مرزه خوزستانی و مرزه رشینگری روی باکتری‌های مقاوم به آنتی‌بیوتیک‌ها.
بررسی خاصیت ضدمیکروبی اسانس مرزه رشینگری کشت شده و وحشی.
شناسایی ترکیبات تشکیل دهنده اسانس گیاه مرزه رشینگری و مرزه خوزستانی در مراحل مختلف تکوینی.
خاصیت اسانس دو گونه مرزه خوزستانی و مرزه رشینگری بر روی عمر انبارداری محصولات باغی و زراعی مورد پژوهش.
منابع:
آخوندزاده، ش. ۱۳۷۹٫ دایره‌المعارف گیاهان دارویی ایران. پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی تهران. جلد ۱٫
آروین، آ. ۱۳۸۲٫ فیتوشیمی، خرده نگاری و بررسی اثرات ضدمیکروبی و ضدقارچی ساتوریا خوزستانیکا بومی وکشت شده، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، شماره پایان نامه۴٣۶٠،١٣٨٢.
آیت الهی، م، ۱۳۸۹ . تاریخچه گیاهان دارویی در ایران.
http://www.tebyan.net/newindex
ابراهیم پور، ف، عیدی زاده، خ، ۱۳۸۸٫ گیاهان دارویی. دانشگاه پیام نور.
احمدی، ش، سفیدکن، ف، باباخانلو، پ. عسگری، ف، خادمی، ک، ولیزاده، ن، کریمی فر،م،ع. ۱۳۸۸٫ مقایسه ترکیب‌های موجود در اسانس مرزه بختیاری(Satureja bachtiarica Bunge) در مراحل قبل ازگلدهی و گلدهی کامل در رویشگاه مزرعه. فصلنامه علمی-پژوهشی تحقیقات گیاهان دارویی و معطر ایران. ۲۵(۲): ۱۵۹-۱۶۹ .
اریک فون ویک، ب، وینک، م. ۱۳۸۷٫ مهمترین گیاهان دارویی جهان. ترجمه صفایی خرم، م، جعفرنیا، س، خسروشاهی، س. مجتمع آموزشی سبز ایران.
اشرفی، ج، حسن زاده، ن. ۱۳۸۹٫ اثر ضدباکتریایی اسانس مرزه و دو سم مسی در کنترل باکتری عامل سرطان طوقه مو. فصلنامه علمی-پژوهشی تحقیقات گیاهان دارویی و معطر ایران. ۲۶(۱): ۱-۱۳٫
اصغری، غ، ر. ۱۳۸۵٫ بیوتکنولوژی گیاهان دارویی و تولید داروهای گیاهی. چاپ اول. اصفهان: انتشارات جهاد دانشگاهی واحد اصفهان.
امید بیگی، ر. ۱۳۸۸٫ رهیافت‌های تولید وفرآوری گیاهان دارویی. مشهد: انتشارات فکر روز. جلد اول. ۲۸۳
امید بیگی، ر. ۱۳۸۴٫ تولید و فرآوری گیاهان دارویی. مشهد: انتشارات آستان قدس رضوی. جلداول.
امید بیگی، ر. ۱۳۹۲٫ تولید و فرآوری گیاهان دارویی. چاپ هفتم. مشهد: انتشارات آستان قدس رضوی. جلداول.
اﻣﻴﺪ ﺑﻴﮕﻲ، ر. ۱۳۷۶٫ ﺗﻮﻟﻴﺪ و ﻓﺮآوریﮔﻴﺎﻫﺎن داروﻳﻲ. چاپ اول. مشهد: اﻧﺘﺸﺎرات آﺳﺘﺎنﻗﺪس رﺿﻮی. جلد دوم .
اﻣﻴﺪ ﺑﻴﮕﻲ، ر. ۱۳۸۶٫ ﺗﻮﻟﻴﺪ و ﻓﺮآوریﮔﻴﺎﻫﺎن داروﻳﻲ. چاپ چهارم. مشهد: اﻧﺘﺸﺎرات آﺳﺘﺎنﻗﺪس رﺿﻮی. جلد دوم با بازنگری کامل .
باباخانلو، پ، میرزا، م، سفید کن، ف، احمدی، ل، برازنده، م، م، عسگری، ف. ۱۳۷۷٫ تحقیقات گیاهان دارویی و معطر. چاپ اول. تهران: انتشارات موسسه تحقیقات جنگل‌ها ومراتع .
بهروان، ج، مصفا، ف، کریمی، غ، ر، و، ایرانشاهی، م. ۱۳۸۶٫بررسی برونتنی محافظت لکوسیتی توسط اسانس و عصاره اتانولی گیاه مرزه .Satureja hortensis L. فصلنامه گیاهان دارویی.۲۲:۶۴-۷۰ .
پویان، م. ۱۳۸۴٫ شناخت گیاهان دارویی. جزوه درسی.
حامد موسویان، م، ت، بصیری، ش.۱۳۸۷٫بررسی تاثیرات درجه حرارت و سرعت جریان هوا درخشک کردن صنعتی آویشن گونه برگ باریک روی مقادیرکمی اسانس استحصالی. خلاصه مقالات هجدهمین همایش ملی علوم و صنایع غذایی ایران. دانشگاه فردوسی مشهد. ۲۲۵ .

۰۰۱/۰

۳۴۷/۰

۰۰۱/۰

۱۲/۰

۱۰۳

دارد

مستقیم

توجه: با توجه به نحوه پراکندگی نقاط در نمودار پراکنش ۴-۱۱ همان طور که مشاهده می شود با بالا رفتن نمرات تبادل و دسترسی مناسب به اطلاعات ادارات پلیس آگاهی، فرایند کشف جرم افزایش پیدا کرده است که نشان از وجود رابطه مستقیم بین این دو متغیر است.
نمودار ۴-۱۳: نمودار پراکنش بین تبادل و دسترسی مناسب به اطلاعات ادارات پلیس آگاهی و فرایند کشف جرم در ناجا
۴-۳-۳-۳) بین تبادل و دسترسی مناسب به منابع اطلاعاتی پلیس های تخصصی همرده پلیس کشف جرایم و فرایند کشف جرم رابطه وجود دارد.
H₀: بین تبادل و دسترسی مناسب به منابع اطلاعاتی پلیس های تخصصی همرده پلیس کشف جرایم با فرایند کشف جرم در ناجا رابطه معناداری وجود ندارد.
H₁ : بین تبادل و دسترسی مناسب به منابع اطلاعاتی پلیس های تخصصی همرده پلیس کشف جرایم با فرایند کشف جرم در ناجا رابطه معناداری وجود دارد.
تجزیه و تحلیل داده ها نشان می دهد که ضرایب همبستگی آزمون کندال و اسپیرمن بین دو متغیر تبادل و دسترسی مناسب به منابع اطلاعاتی پلیس های تخصصی همرده پلیس کشف جرایم و فرایند کشف جرم به ترتیب برابر ۱۲/۰ و ۱۶۷/۰ و مقدار (معنی داری) آن ها به ترتیب برابر ۱۰۶/۰ و ۰۹۲/۰ و بزرگتر از سطح معنی داری ۰۵/۰  = α هستند، لذا در این سطح فرض  یعنی عدم وجود رابطه رد نمی شود و در نتیجه بین تبادل و دسترسی مناسب به منابع اطلاعاتی پلیس های تخصصی همرده پلیس کشف جرایم و فرایند کشف جرم در ناجا رابطه معنی داری وجود ندارد. (جدول ۴-۱۵و نمودار ۴-۱۲)
جدول ۴-۱۷: آماره های آزمون همبستگی کندال و اسپیرمن مربوط به رابطه بین تبادل و دسترسی مناسب به منابع اطلاعاتی پلیس های تخصصی همرده پلیس کشف جرایم فرایند کشف جرم در ناجا

متغیر

فرایند کشف جرم

آزمون

کندال

اسپیرمن

R²

تعداد

وجود رابطه

نوع رابطه

تبادل و دسترسی مناسب به منابع اطلاعاتی پلیس های تخصصی همرده پلیس کشف جرایم

ضریب همبستگی

معنی داری

ضریب همبستگی

معنی داری

۱۲/۰

۱۰۶/۰

۱۶۷/۰

۰۹۲/۰

۰۲۷/۰

۱۰۳

ندارد

مستقیم

توجه: با توجه به نحوه پراکندگی نقاط در نمودار پراکنش ۴-۱۲ همان طور که مشاهده می شود با بالا رفتن نمرات تبادل و دسترسی مناسب به منابع اطلاعاتی پلیس های تخصصی همرده پلیس کشف جرایم، فرایند کشف جرم افزایش پیدا کرده است که نشان از وجود رابطه مستقیم بین این دو متغیر است.
نمودار ۴-۱۴: نمودار پراکنش بین تبادل و دسترسی مناسب به منابع اطلاعاتی پلیس های تخصصی همرده پلیس کشف جرایم و فرایند کشف جرم در ناجا
۴
-۳-۳-۴) بین تبادل و دسترسی مناسب به منابع اطلاعاتی برون سازمانی و فرایند کشف جرم رابطه وجود دارد.
H₀: بین تبادل و دسترسی مناسب به منابع اطلاعاتی برون سازمانی با فرایند کشف جرم در ناجا رابطه معناداری وجود ندارد.

دراین اصل اول ، این که تمام درآمدها وهزینه های دولت باید دربودجه منعکس شود ؛ ودوم اینکه ، باید بطور ناخالص به خزانه واریز شود وهزینه ها از آن محل انجام گردد.
اصل شاملیت یا تفصیل
به موجب این اصل بودجه باید شامل تمام هزینه ها ودرآمدهای دولت باشد و جزئیات هزینه ها ومشروح آنرا دربرگیرد.
اصل تخصیص وعدم تخصیص
کلیه درآمدها وهزینه ها به همان نحوی که درقانون آمده وصول شده وهزینه گردد.
پیش بینی درآمدها
به موجب این اصل ، درآمدهای بودجه جنبه پیش بینی دارد و به هر میزان که باشد قابل وصول است
تحدیدی بودن هزینه ها
براساس این اصل پرداختهای بودجه باید درحد اعتبارات مصوب باشد.
انعطاف پذیری
دربودجه باید مجوزهایی گنجانده شود که دراجرای بودجه ، با توجه به شرایط ، انعطاف دربودجه داده شود.

۲-۳-۲- مراحل فرایند بودجه ریزی

فرایند بودجه ریزی شامل چهار مرحله تهیه وتنظیم بودجه ؛ تصویب بودجه ، اجرای بودجه ونظارت است .
طبقه بندی درنظام بودجه ریزی
طبقه بندیهای موجود درنظام بودجه ریزی به شرح زیر هستند :
طبقه بندی دستگاهی
دراین نوع طبقه بندی ، درآمدها وهزینه های بودجه ، به تفکیک هر دستگاه مشخص می شود . انواع این داستگاهها درمواد ۲، ۳، ۴و ۵ قانون محاسبات عمومی وماده ۱۳ مشخص گردیده است . درمجموع این طبقه بندی دربودجه کشور تحت ۳ عنوان به شرح ذیل انجام می شود :
دستگاه های اجرایی ( دولتی )
الف) شرکتها وبانکها وموسسات وابسته
ب) موسسات انتفاعی وابسته به دولت
طبقه بندی عملیات
طبقه بندی عملیات ناظر براعتباراتی است که از طریق برنامه وبودجه ، دربخشهای مختلف اقتصادی ، اجتماعی وفرهنگی کشور توزیع می شود.
امور: امورعمومی ، اموردفاعی ، اموراجتماعی واموراقتصادی
فصول : همه امور به چند فصل وهر فصل به چند برنامه
برنامه : هربرنامه به چند طرح
پروژه یا فعالیت : هرطرحی به چند پروژه یاچند فعالیت
طبقه بندی درآمدها
الف) درآمدهای مالیاتی
ب) درآمدهای حاصل ازنفت وگاز
ج) درآمدهای حاصل از انحصارات ومالکیت دولتی
د) درآمدهای حاصل از خدمات وفروش کالا
هـ) درآمدهای حاصل از حق بیمه کمکهای دریافتی
و) درآمدهای انتقالی
ز) اصل وبهره وامها وسود حاصل از سرمایه گذاری دولت درخارج
ر) سایر منابع تامین اعتبار
ابزارهای مورد نیاز بودجه ریزی
قانون برنامه وبودجه مصوب ۱۳۵۱ : این قانون مهمتـــــرین مبنای برنامه ریزی و بودجـــــه ریزی است و در واقع نقطه عطفی درتاریخ برنامه ریزی وبودجه ریزی به شمار می رود
قانون محاسبات عمومی مصوب ۱۳۶۶
الف) قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین ب) قوانین برنامه های توسعه ( اول – دوم – سوم – چهارم ) ج) قوانین بودجه سنواتی

- روش های تهیه وتنظیم بودجه ۲-۳-۳

بودجه متداول
عبارت است از این که هزینه های هر وزارتخانه وسازمان دولتی برحسب فصول و مواد هزینه ، تقسیم بندی وتعیین می شود. دراین نوع بودجه نویسی معلوم نیست که اعتبار مواد هزینه برای چه عملیاتی درنظر گرفته شده وفقط نوع هزینه مشخص است .

بودجه برنامه ای
براساس بودجه برنامه ای ، امور سازمانهای دولتی برحسب مقاصد اصلی ، طرحهای وفعالیتهای مهم آن، مورد تجزیه وتحلیل قرار می گیرد. در بودجه برنامه ای، وظایف دولت مهم است و اینکه هر وزارتخانه و یا سازمان در جهت کدامیک از ایـــن وظایف عمل می کند؟ برنامه های آنها چیست ؟ و چه فعالیتها و اقداماتی درداخل بـــرنامه ها ایجاد می شود؟ دربوجه برنامه ای، مـــواد هزینه در داخل برنامه و یا فعــالیت تهیه وتنظیم می شود نظام بودجه برنامه ای ، وسیله شناسایی ماهیت وظایف وعملیات را فراهم نموده وتصمیم گیری را چه درمورد انتخاب برنامه ها وچه درباب اجرا وکنترل آنها آسان وپرثمر می کند.
بودجه عملیاتی
بودجه عملیاتی ، مـــرحله پیشرفته تر از بودجه برنامه ای است . سند بودجه ونظام بودجه ریزی ، مهمترین عاملی است که اطلاعات لازم را برای اعمال حاکمیت ، دراختیار قوه مجریه قرار می دهد و از طرف دیگر ، برای قوه مقننه مبنایی فراهم می کند تا به کمک آن بتواند ضمن ابلاغ سیاستهای کلان ، عملکرد دولت را ارزیابی کند.
در قانون بودجه سال ۱۳۵۱ بودجه عمومی به بودجه جاری وعمرانی تفکیک شده بود. در قانون بودجه سال ۱۳۸۱ ، مفهوم جدیدی وارد نظام بودجه ریزی کشور شد که همان ارزش خالص است . براساس این مفهوم ، ارزش دارایی های دولت منهای بدهی های آن ، مبنا قرار می گیرد وبراساس آن دو نوع پرداخت تعریف می شود :
پرداختهای که ارزش خالص را کاهش می دهد وهزینه تلقی می شود ؛ که درحال حاضر هزینه را مترادف با بودجه جاری درنظر می گیرند.

(۱-۱-۱-۳ اﺻﻼﺣﺎت روﺳﺘﺎﯾﯽ
ﭼﯿﻦ اﺻﻼﺣﺎت ﺧﻮد را در ﻧﺎﺣﯿﮥ روﺳﺘﺎﯾﯽ ﺷﺮوع ﮐﺮد. در ﺳﺎل ۱۹۷۸ ﺣﺪود ۸۵% ﺟﻤﻌﯿﺖ ﭼﯿﻦ روﺳﺘﺎﻧﺸﯿﻦ ﺣﺪود ۳۰% ﺑﻮد. اﻗﺘﺼﺎد روﺳﺘﺎﯾﯽ ﺑﺪﻟﯿﻞ ﺳﯿﺴﺘﻢ ﮐﻤﻮن دﺳﺘﻪ ﺟﻤﻌﯽ GDPﺑﻮدﻧﺪ، در ﺣﺎﻟﯿﮑﻪ ﺳﻬﻢ اﯾﻦ ﺟﻤﻌﯿﺖ از و ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ ﺟﻤﻌﯽ ﺣﺎﮐﻢ، در وﺿﻌﯿﺖ ﻧﺎﺑﺴﺎﻣﺎﻧﯽ ﻗﺮار داﺷﺖ. ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ اوﻟﯿﻦ ﮔﺎم در اﺻﻼﺣﺎت روﺳﺘﺎﯾﯽ ﻣﻨﻊ ﺳﯿﺴﺘﻢ ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ ﺟﻤﻌﯽ ﺑﻮد. ﺑﺎ ﭘﺬﯾﺮش ﺳﯿﺴﺘﻢ ﻗﺮارداد ﻓﺮدی و ﺳﯿﺎﺳﺘﻬﺎی ﺣﻤﺎﯾﺖﮔﺮاﯾﺎﻧﮥ ﮐﺸﺎورزی، ﭼﯿﻦ در اﻓﺰاﯾﺶ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻏﻼت و ﮐﺎﻫﺶ ﻓﻘﺮ ﻣﻮﻓﻖ ﺑﻮد. ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺜﺎل ﺟﻤﻌﯿﺖ ﻓﻘﯿﺮ ﮐﺸﻮر از ۲۵۰ ﻣﯿﻠﯿﻮن ﻧﻔﺮ در ۱۹۷۸ ﺑﻪ ۲۳/۶ ﻣﯿﻠﯿﻮن ﻧﻔﺮ در ۲۰۰۵ ﺗﻘﻠﯿﻞ ﯾﺎﻓﺖ و ﻓﻘﻂ ۲/۵% ﺟﻤﻌﯿﺖ روﺳﺘﺎﯾﯽ در اﯾﻦ ﺳﺎل زﯾﺮ ﺧﻂ ﻓﻘﺮ ﻗﺮار داﺷﺘﻨﺪ. در ﻃﯽ
اﯾﻦ اﺻﻼﺣﺎت ﭼﯿﻦ ﻣﻮﻓﻖ ﮔﺸﺖ ﺿﻤﻦ ﺗﺄﻣﯿﻦ ذﺧﯿﺮه ﻏﺬاﯾﯽ ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﺟﻤﻌﯿﺖ ﮔﺴﺘﺮده ﮐﺸﻮر، ﻧﯿﺮوی ﮐﺎر ارزان Ito & Hahn,2010:45.(ﻗﯿﻤﺖ و ﻓﺮاوان را ﺑﺮای ﺻﻨﻌﺘﯽ ﮐﺮدن ﮐﺸﻮر ﺑﺴﯿﺞ ﻧﻤﺎﯾﺪ (
(۲-۱-۱-۳SOE(اﺻﻼح ﻓﻌﺎﻟﯿﺖﻫﺎی اﻗﺘﺼﺎدی دوﻟﺖ (
ﻫﺪف اﺻﻠﯽ اﺻﻼﺣﺎت ﭼﯿﻦ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﺳﯿﺴﺘﻢ ﻗﺪﯾﻤﯽ آن ﺑﻪ ﯾﮏ ﺳﯿﺴﺘﻢ ﺟﺪﯾﺪ ﺑﺎزار آزاد ﺑﻮد. در واﻗﻊ در ﻣﯿﺎن ﺗﻤﺎم ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎی اﺻﻼﺣﺎت ﭼﯿﻦ، ﻋﻤﺪهﺗﺮﯾﻦ اﻗﺪام اﺻﻼح ﻓﻌﺎﻟﯿﺖﻫﺎی ﻧﺎﮐﺎرآﻣﺪ وﮔﺴﺘﺮده اﻗﺘﺼﺎدی دوﻟﺖ ﺑﻮد. ﺑﺎ اﯾﻦ ﺣﺎل ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻫﻤﯿﺖ ﻧﻘﺶ اﻗﺪاﻣﺎت دوﻟﺖ در اﻗﺘﺼﺎد و دﺷﻮاری ﺗﻐﯿﯿﺮ ﺳﯿﺴﺘﻢ، ﺣﮑﻮﻣﺖ ﭼﯿﻦ روﯾﮑﺮدی ﺗﺪرﯾﺠﯽ ﺑﺮای اﺻﻼح اﯾﻦ اﻗﺪاﻣﺎت در ﭘﯿﺶ ﮔﺮﻓﺖ. ﺑﺪﯾﻦ ﺗﺮﺗﯿﺐ دو اﻗﺪام ﺟﺪی ﺳﺮﻟﻮﺣﮥ آﻏﺎز اﺻﻼﺣﺎت در اﯾﻦ ﺷﺎﺧﻪ ﮔﺮدﯾﺪ: -۱ ﺗﻐﯿﯿﺮ اﮐﺜﺮ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖﻫﺎی اﻗﺘﺼﺎدی دوﻟﺘﯽ در ﺳﻄﺢ ﺧﺮد و ﻣﯿﺎﻧﻪ^۱۵ﺑﻪ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖﻫﺎی ﻏﯿﺮدوﻟﺘﯽ^۱۶ و ﺣﻔﻆ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖﻫﺎی ﮐﻼن اﻗﺘﺼﺎدی در ﺳﻄﺢ دوﻟﺖ - ۲ اﯾﺠﺎد ﻓﻀﺎی رﻗﺎﺑﺖ در ﻓﻌﺎﻟﯿﺖﻫﺎی اﻗﺘﺼﺎدی دوﻟﺘﯽ و ﻃﺮح ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ اﺷﺘﺮاﮐﯽ. ^۱۷ در ﻧﺘﯿﺠﻪ ﻫﻤﺎﻧﻄﻮر ﮐﻪ در ﺟﺪول ۲-۳و ۳-۳ در زﯾﺮ ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖﻫﺎی اﻗﺘﺼﺎدی دوﻟﺖ دﭼﺎر دﮔﺮﮔﻮﻧﯽ و واﺳﺎزیﻫﺎی ﺑﻨﯿﺎدﯾﻨﯽ ﮔﺸﺘﻪ اﺳﺖ. ﻣﺰﯾﺖ دﯾﮕﺮ اﻗﺪام ﺑﻪ اﺻﻼﺣﺎت ﺗﺪرﯾﺠﯽ در ﻣﻮرد ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ اﻗﺘﺼﺎدی دوﻟﺖ، ﺣﻔﻆ ﺛﺒﺎت اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ در ﻃﯽ روﻧﺪ اﺻﻼﺣﺎت و ﺟﻠﻮﮔﯿﺮی از ﺑﺮوز ﺑﯿﮑﺎری ﮔﺴﺘﺮده و Ibid,46.(ﻫﺮج وﻣﺮج اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺑﻪ واﺳﻄﮥ ﮐﺎﻫﺶ ﻧﺎﮔﻬﺎﻧﯽ ﺳﻄﺢ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖﻫﺎی اﻗﺘﺼﺎدی دوﻟﺖ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ (

قسمت اول، شامل متغیرهای زمینه ای است:
بخش اول: پرسش هایی مربوط به مشخصات پاسخگویان و پرسش های زمینه ای که شامل (سن، جنسیت، وضعیت تاهل، میزان تحصیلات، درآمد خانواده و شغل) می باشد، آمده است. همچنین در این قسمت از پرسشنامه، زمان ایفای نقش زنان و مدت زمان حضور زنان در بیرون از خانه سنجیده شده است.
بخش دوم: مشتمل بر پرسش هایی در مورد سنجش میزان انجام انواع نقش است که دارای ۱۸ سوال بسته با پاسخ پنج گزینه ای به صورت (خیلی زیاد، زیاد، متوسط، کم و خیلی کم) می باشد.
قسمت دوم، شامل متغیرهای مستقل است که در بر گیرنده آسیب هایی که متوجه زنان می شود، می باشد
بخش اول: مشتمل بر پرسش هایی در مورد سنجش مزاحمت های اجتماعی است که شامل ۷ سوال بسته با پاسخ ۵ گزینه ای درطیف لیکرت (کاملا موافقم، موافقم، بی نظر، مخالفم، کاملا مخالفم) می باشد.
بخش دوم: مشتمل بر پرسش هایی در مورد سنجش کاهش باورهای دینی و سنتی است که شامل ۱۳ سوال بسته با پاسخ ۵ گزینه ای درطیف لیکرت (کاملا موافقم، موافقم، بی نظر، مخالفم، کاملا مخالفم) می باشد.
بخش سوم: مشتمل بر پرسش هایی در مورد سنجش میزان مصرف گرایی است که شامل ۱۶سوال بسته با پاسخ ۵ گزینه ای درطیف لیکرت (کاملا موافقم، موافقم، بی نظر، مخالفم، کاملا مخالفم) می باشد.
بخش چهارم: مشتمل بر پرسش هایی در مورد سنجش متغیر چند گانگی نقش است که شامل ۱۱سوال بسته با پاسخ ۵ گزینه ای درطیف لیکرت (کاملا موافقم، موافقم، بی نظر، مخالفم، کاملا مخالفم)می باشد.
بخش پنجم: مشتمل بر پرسش هایی در مورد سنجش تعارضات نقشی است که شامل ۷سوال بسته در هفت بعد با پاسخ ۵ گزینه ای درغالب طیف لیکرت (کاملا موافقم، موافقم، بی نظر، مخالفم، کاملا مخالفم) می باشد
بخش ششم: مشتمل بر پرسش هایی در مورد سنجش متغیر فشارهای روحی و روانی است که در پنج بعد و در قالب ۱۰ سوال آمده است به صورت طیف لیکرت پنج قسمتی (کاملا موافقم، موافقم، بی نظر، مخالفم، کاملا مخالفم) آورده شده است.
بخش هفتم: مشتمل بر پرسش هایی در مورد سنجش میزان احساس بدنامی است که شامل ۷ گویه می باشد و به صورت طیف لیکرت پنج قسمتی (کاملا موافقم، موافقم، بی نظر، مخالفم، کاملا مخالفم) آورده شده است
بخش هشتم: مشتمل بر پرسش هایی در مورد تن آرایی است که شامل ۱۰ مورد می باشد به صورت طیف لیکرت پنج قسمتی (کاملا موافقم، موافقم، بی نظر، مخالفم، کاملا مخالفم) آورده شده است.
قسمت سوم: در بر گیرنده سوال هایی برای سنجش متغیر وابسته پژوهش می باشد؛ که عملکرد خانواده را در غالب هفت بعد و به طور کلی ۲۵ گویه و به صورت طیف لیکرت پنج قسمتی (کاملا موافقم، موافقم، بی نظر، مخالفم، کاملا مخالفم) آورده است

قسمت چهارم: شامل پرسش هایی برای سنجش نگرش زنان نسبت به حضور زنان در اجتماع را در غالب ۸ سوال و به صورت طیف لیکرت پنج قسمتی (کاملا موافقم، موافقم، بی نظر، مخالفم، کاملا مخالفم) آورده شده است.
۳-۶٫ تعاریف نظری و عملیاتی متغیرهای تحقیق
جدول۳-۲٫ متغیرهای اصلی تحقیق و سطوح سنجش آن ها