دانلود متن کامل پایان نامه ارشد



جستجو


 



چکیده فارسی:

این تحقیق با بررسی آموزه‌های تمدن اسلامی، به ارائه شاخص‌ترکیبی‌جامعی جهت سنجش توسعه انسانی می‌پردازد. بر اساس تعریف این تحقیق، «توسعه انسانی‌مبتنی بر آموزه‌های اسلامی» به روندی اطلاق می‌شود که در آن انسان در تعامل با چهار عرصه «فطرت وجودی خود»، «جامعه بشری»، «طبیعت» و «مقام ربوبیت هستی (خداوند)»، همواره حرکتی رو به کمال و تعالی دارد. بر این مبنا، توسعه‌انسانی مدنظر این پژوهش شامل ابعاد «اقتصادی – رفاهی»، «اجتماعی – فرهنگی»، «بُعد مذهبی – اخلاقی»، «بُعد سیاسی – حکمرانی» و «بُعد علمی – آموزشی» می‌شود که این ابعاد و مولفه‌ها پس از بسط آموزه‌های اسلامی در حوزه حیات انسانی به دست آمده‌‌اند. مبتنی بر روش‌شناسی هفت‌مرحله‌ای ‌این تحقیق، پس از تعیین ابعاد و مولفه‌ها، باید مراحل انتخاب مراجع اطلاعاتی و پایگاه‌های داده متناسب با ابعاد و مولفه‌های مربوطه، اسناد داده‌های مفقود، تجزیه و تحلیل چند‌متغیره بر روی داده‌ها و شاخص‌های منفرد، نرمال‌سازی داده‌ها، وزن‌دهی ابعاد و شاخص‌های‌عاملی‌نهایی و انتشار شاخص انجام شود و در نهایت شاخص‌ترکیبی‌نهایی این تحقیق ایجاد خواهد شد. یافته‌های این پژوهش که مبتنی بر شاخص‌ترکیبی‌نهایی بدست‌آمده‌اند، نشان می‌دهد که بُعد علمی – آموزشی و مولفه سلامت و بهداشت عمومی، از مهمترین نقاط قوت جمهوری اسلامی ایران و بُعد اقتصادی – رفاهی (به جز مولفه سرمایه‌های زیرساختی) و مولفه کارایی سازمان‌های دولتی و نهاد‌های قانون‌گذاری از مهمترین نقاط ضعف جمهوری اسلامی ایران به شمار می‌روند.

واژگان كلیدی: توسعه انسانی، شاخص توسعه انسانی، آموزه‌های اسلامی، شاخص ترکیبی

 فهرست مطالب

فصل اول: مقدمه  1

1-1- بررسی روند تحولات فکری در غرب و تغییر مفهوم توسعه 2

1-2- مفهوم متحول توسعه 4

1-2-1- رشد اقتصادی، محور مباحث توسعه 4
1-2-2- نظریه نوسازی. 7
1-2-3- بحران در مفهوم توسعه 12
1-2-4- تحول در مفهوم توسعه 14
1-2-5- توسعه، واقعیت و ارزش‌ها 16
1-2-6- توسعه پایدار 20
1-3- توسعه انسانی. 23

1-3-1- توسعه انسانی، دیدگاه و راهبرد 23
1-3-2- مشخصه‌های اساسی راهبرد توسعه انسانی. 25
1-3-3- توسعه‌ی انسانی به عنوان یك وسیله 27
1-3-4- نقش دولت.. 30
1-3-5- شاخص توسعه انسانی. 31
1-3-6- محاسبه شاخص توسعه انسانی. 33
1-4- نقدی بر شاخص توسعه انسانی. 35

1-5- ادبیات پژوهش… 38

1-6- اهمیت و هدف  پژوهش… 49

1-7- روش انجام پژوهش… 51

فصل دوم: تبیین جایگاه انسان و تشریح مفهوم آن در جهان بینی غربی  54

2-1- مقدمه 55

2-2- تعریف انسان شناسی. 56

2-3- تاریخچه انسان شناسی. 61

2-3-1- مفاهیم عمده ظهور انسان شناسی در غرب.. 64
2-3-2- ظهور مفهوم شخص… 72
2-3-3- تهدیداتی نسبت به مفهوم شخص… 74
2-3-4- انسان شناسی فلسفی- الهی. 75
2-3-5- انسان شناسی مسیحی. 76
2-3-6- انسان به جای خدا یا انسان شناسی فلسفی الحادی. 76
2-4- ارتباط میان انسان شناسی و خداشناسی. 77

2-5- انسان از دیدگاه اندیشمندان غربی. 78

2-5-1- مرز انسان و حیوان (دیدگاه: یواهان گوتفرید هردر، آدولف پورتمان، آرنولد گهلن و هلموت پلسنر) 78
2-5-2- انسان ؛ موجودی روحانی (دیدگاه: افلاطون، رنه دکارت، ماکس شلر و ژان پل سارتر) 79
2-5-3- انسان؛ موجودی طبیعی (دیدگاه: پل تیری دهولباخ، شوپنهاور، هانس فردریش کارل گونتر و بورهوس ف. اسکینر) 79
2-5-4- انسان؛ موجودی اجتماعی (دیدگاه: ارسطو، توماس هابز، ژان-ژاک روسو، کارل مارکس) 80
2-5-5- انسان؛ موجودی منفرد (توماس آکوینی، ایمانوئل کانت، ماکس شتیرنر و تئودور و. آدورنو) 81
2-6- تجمیع دیدگاه‌های اندیشمندان غربی ذیل جریان های فکری غربی. 82

2-7- تحلیل مبانی توسعه در غرب.. 88

2-7-1- تحلیل مبانی هستی شناسی. 88
2-7-2- تحلیل مبانی انسان شناختی. 90
2-7-3- تبیین مبانی جامعه شناسی. 94
2-8- نگاهی انتقادی به مبانی توسعه در غرب.. 100

2-8-1- معضلات و دشواری‌های دوگانه نوسازی و توسعه 100
2-8-2- روش شناسایی فردگرایانه و پیش فرض عقلانیت ابزاری. 104
2-8-3- انسان اقتصادی و پیش فرض های انسان شناختی آن. 106
2-8-4- ملاحضات روش شناختی. 108
2-8-5- پیوند اقتصاد با فلسفه، جامعه شناسی، اخلاق، و مذهب.. 109
فصل سوم: معرفی انسان کامل و ترس ببرای دانلود متن کامل پایان نامه ها اینجا کلیک کنید یم ابعاد و مولفه‌های توسعه انسانی بر مبنای آموزه‌های تمدن اسلامی  113

3-1- مقدمه 114

3-2- تمایز مطالعات اسلامی با مطالعات غربی. 117

3-2-1- موضوع. 117
3-2-2- مسائل. 118
3-2-3- روش.. 119
3-2-4- هدف.. 120
3-3- ویژگی های تفکرات اندیشمندان جهان اسلام 121

3-3-1- تفاوت در مبانی. 121
3-3-2- آرمانگرایی. 122
3-3-3- همنشینی دانش و ارزش.. 123
3-3-4- فضای فرهنگی ویژه 123
3-3-5- بیطرفی علمی. 124
3-4- ویژگی‌های توسعه انسانی مبتنی بر آموزه‌های اسلامی. 124

3-4-1- فراگیری. 124
3-4-2- تعادل. 125
3-4-3- واقع‌گرایی. 126
3-4-4- عدالت.. 127
3-4-5- مسئولیت.. 128
3-4-6- كفایت.. 130
3-4-7- انسان‌گرایی. 130
3-5- توسعه مبتنی بر انسان در اندیشه اسلامی. 131

3-5-1- حضرت علی‌ابن ابی‌طالب امیرالمومنینعلیه‌السلام 132
3-5-1-2-الف- فراهم آوردن زمینه همبستگی اجتماعی و تحقق مشاركت مردمی. 134
3-5-1-2-ب- برقراری امنیت و نظم. 136
3-5-1-2-ج- پرداختن به فعالیتهای حیاتی. 137
3-5-2-ج-آ- كشاورزی. 137
3-5-2-ج-ب- بازرگانی. 137
3-5-2-ج-پ- صنعت.. 139
3-5-2-ج-ت- خدمات.. 139
3-5-1-3-الف- جایگاه توسعه در وظایف دولت.. 141
3-5-1-3-ب- سیاست توسعه اقتصادی. 142
3-5-1-3-ج- چارچوب توسعه 143
3-5-2- ابویوسف‌ انصاری‌ کوفی‌(113- 182ق) 144
3-5-3- فارابی (257-339ق) 145
3-5-4- اخوان الصفا (395ق) 153
3-5-5- شیخ الرئیس ابو علی سینا (370-428ق) 157
3-5-6- ابوالحسن‌ ماوردی (364-450ق)‌ 160
3-5-7- خواجه نظام الملک طوسی (408-485ق) 162
3-5-8- ابو حامدمحمد غزالی (450-505ق) 165
3-5-9- شهاب الدین سهروردی (546-587ق) 169
3-5-10- فخر‏الدین‏رازی (536-606ق) 171
3-5-11- خواجه نصیرالدین طوسی (598-672ق) 173
3-5-12- تقی‏الدین احمد‏بن عبد‏الحلیم ابن‏تیمیه (661-728ق) 177
3-5-13- ابوعبدالله ابن‏جماعه کنانی (639-733ق) 178
3-5-14- ابن خلدون (732-808ق) 180
3-5-15- ملاصدرا (979-1050ق) 184
3-5-16- سیدجمال‌الدین اسدآبادی (۱۲۵۴-1314ق) 191
3-5-17- شهید سید حسن مدرس رحمه الله علیه (1287-1356ق) 194
3-5-18- سید قطب (1288-1385ق) 198
3-5-19- شهید مرتضی مطهری رحمه الله علیه (1338-1399ق) 204
3-5-19-4-الف- آثار درون دینی. 208
3-5-19-4-ب- آثار برون دینی. 210
3-5-20- شهید سید محمد باقر صدر رحمه الله علیه (1353-14700ق) 219
3-5-20-7-الف- مذهب اقتصادی اسلام 226
3-5-20-7-ب- نظام اجتماعی اسلام 229
3-5-20-7-ج- نظام اقتصادی اسلام 231
3-5-20-7-د- علم اقتصاد اسلامی. 232
3-5-21- علامه سید محمد حسین طباطبایی رحمه الله علیه (1321-1402ق) 235
3-5-22- امام خمینی رحمه الله علیه (1320-1409ق) 249
3-5-23- آیت الله جوادی آملی حفظه الله تعالی 258
3-5-24- مقام معظم رهبری مدظله العالی 273
3-6- جمع‌بندی و خلاصه مولفه‌های توسعه و پیشرفت.. 294

3-6-1- حضرت علی‌ابن ابی‌طالب امیرالمومنین علیه‌السلام 294
3-6-2- ابویوسف‌ انصاری‌ کوفی‌ 295
3-6-3- فارابی. 295
3-6-4- اخوان الصفا 296
3-6-5- ابن سینا 297
3-6-6- ابوالحسن‌ ماوردی‌ 297
3-6-7- خواجه نظام‌الملک طوسی. 297
3-6-8- ابو حامدمحمد غزالی. 298
3-6-9- شهاب الدین سهروردی. 298
3-6-10- فخر‏الدین‏رازی. 298
3-6-11- خواجه نصیرالدین طوسی. 298
3-6-12- تقی‏الدین احمد‏بن عبد‏الحلیم ابن‏تیمیه 299
3-6-13- ابن‏جماعه کنانی. 299
3-6-14- ابن خلدون. 299
3-6-15- ملاصدرا 300
3-6-16- سیدجمال‌الدین اسدآبادی. 300
3-6-17- شهید مدرس.. 301
3-6-18- سیدقطب.. 301
3-6-19- شهید مطهری (ره) 302
3-6-20- آیت الله سید محمد باقر صدر 303
3-6-21- علامه سید محمد حسین طباطبایی. 303
3-6-22- امام خمینی (ره) 304
3-6-23- آیت الله جوادی آملی. 304
3-6-24- مقام معظم رهبری. 306
فصل چهارم: ارائه اصول و مراحل شاخص‌سازی ترکیبی و تبیین نحوه تدوین یک شاخص قابل اندازه‌گیری برای مفاهیم کیفی  310

4-1- مقدمه 311

4-2- جایگاه شاخص‌ها در برنامه های توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران  313

4-2-1- برنامه اول توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران. 314
4-2-2- برنامه دوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران. 318
4-2-3- برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران. 321
4-2-4- برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران. 324
4-2-5- برنامه پنجم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران. 329
4-3- مروری بر الزامات بکارگیری شاخص های ترکیبی. 332

4-4- بررسی ادبیات پژوهش… 334

4-5- روش‌شناسی جامع ساخت و ارزیابی شاخص‌های تركیبی. 336

4-5-1- مراحل ساخت شاخص تركیبی. 336
4-5-1-4- الف- گروه‌بندی اطّلاعات و داده‌ها بر اساس شاخص‌های بعد. 341
4-5-1-4-الف-آ- آنالیز اجزای اصلی. 341
4-5-1-4-الف-ب- تحلیل عاملی. 342
4-5-1-4-الف-پ- ضریب آلفای كرونباخ. 344
4-5-1-4-ب- گروه‌بندی اطلاعات و داده‌ها بر اساس افراد (كشورهای) مورد بررسی. 345
4-5-2- مراحل ارزیابی شاخص تركیبی. 351
4-6- شاخص‌سازی تركیبی و جایگاه آن در كمّی‌سازی مفاهیم در اقتصاد اسلامی. 352

4-7- جمع‌بندی و نتیجه‌گیری. 356

فصل پنجم: ارائه شاخص ترکیبی توسعه انسانی بر اساس آموزه‌های اسلامی و رتبه بندی کشورهای منتخب   358

5-1- مقدمه 359

5-2- گام اول: تبیین چارچوب نظری جامع و یكپارچه 360

5-3- گام دوم: انتخاب مراجع اطلاعاتی و پایگاه‌های داده متناسب با ابعاد و مولفه‌های مربوطه 361

5-4- گام سوم: اسناد داده‌های مفقود با مقادیر جایگزین. 365

5-5- گام چهارم: انجام تجزیه و تحلیل چند‌متغیره بر روی داده‌ها و شاخص‌های منفرد 372

5-5-1- بُعد اجتماعی – فرهنگی. 376
5-5-2- بُعد اقتصادی – رفاهی. 382
5-5-3- بُعد مذهبی – اخلاقی. 388
5-5-4- بُعد علمی – آموزشی. 392
5-5-5- بُعد سیاسی – حکمرانی. 395
5-6- گام پنجم: نرمال‌سازی داده‌ها 397

5-7- گام ششم: وزن‌دهی و تجمیع ابعاد و شاخص‌های عاملی‌نهایی. 398

5-7-1- فرآیند تحلیل شبکه‌‍‌ای (وزن‌دهی ابعاد) 398
5-7-2- مدل‌سازی پویای رشد اقتصادی (رویکرد اول در وزن‌دهی مولفه‌ها) 412
5-7-3- فرآیند سلسله مراتبی (رویکرد دوم در وزن‌دهی مولفه‌ها) 446
5-8- گام هفتم: ارائه و انتشار نتایج‌ رتبه‌بندی شاخص‌تركیبی‌نهایی. 451

5-9- جمع‌بندی و نتیجه‌گیری. 454

فصل ششم: جمع‌بندی بحث، نتیجه‌گیری و پیشنهادها 455

6-1- خلاصه روند شاخص‌سازی‌ترکیبی. 456

6-2- خلاصه و جمع‌بندی روند شاخص‌سازی‌ترکیبی توسعه‌انسانی مبتنی بر آموزه‌های اسلامی. 464

6-3- نتایج و پیشنهادات.. 481

6-4- ملاحظات و محدودیت‌های مفهومی پژوهش… 485

6-5- ملاحظات و محدودیت‌های تکنیکی و مدل‌سازی پژوهش… 487

پیوست‌ها 490

پیوست شماره (1): آزمون ریشه واحد متغیرهای مدل. 490

پیوست شماره (2): نتایج برآورد مدل‌های 5 گانه 502

فهرست منابع  509

1-1- بررسی روند تحولات فکری در غرب و تغییر مفهوم توسعه

پس از جنگ جهانی دوم عوامل متعدد و در عین حال مرتبط با یکدیگر، در مورد توجه خاص به توسعه اقتصادی مطرح و ارائه شد که ناظر به زوایای گوناگونی از مسائل علمی و سیاسی و اجتماعی بود (عربی،1383، ص20). از اواخر دهه های1940و 1950 که دستیابی به توسعه اقتصادی در دستور کار کشور های توسعه نیافته قرار گرفت تا به امروز که هنوز بسیاری از کشورها خود را ناکام یافته اند، مفهوم توسعه و نگرش به جامعه توسعه یافته دچار تحولات زیادی شده است.

هنگامی که مشکلات اقتصادی کشورهای جهان سوم و ضرورت پرداختن به مباحث توسعه در صدر دغدغه های اقتصاددانان قرار گرفت، تنها دست مایه آنان میراث فکری کلاسیک ها و نئوکلاسیک ها، انقلاب کینزی و تجربه برنامه تازه مارشال در احیای اقتصادی کشورهای اروپایی بود.مرکز ثقل و محور این مباحث تا دهه 1970، رشد اقتصادی بوده است.در این مورد می توان مباحث مطرح شده توسط بزرگترین اقتصاددانان توسعه آن دوره را شاهد آورد.(عربی و لشگری،1383، ص 25)

نظریه مراحل رشد اقتصادی[1] یکی از اولین نظریاتی بود که در حوزه اقتصاد توسعه مطرح شد. بر حسب نظریه مراحل رشد اقتصادی، فرآیند توسعه چون رشته ی مراحل متناوبی که تمام کشورها باید از آن عبور کنند، بررسی شد. این نظریه اساسا یک نظریه اقتصادی توسعه بود و به این ترتیب توسعه مترادف با رشد اقتصادی شد (تودارو، 1366، ص 116).

استدلال این بود که در مرحله اولیه توسعه آنچه که باید هدف اصلی باشد رشد است، نه توزیع عادلانه. آنان بر اساس نظریه رخنه به پایین[2] می پنداشتند که توسعه یک پدیده صرفا اقتصادی است که در آن، منافع سریع ناشی از رشد کلی تولید ناخالص ملی و درآمد سرانه به طور خود به خود، منافعی را برای توده های مردم به صورت شغل و دیگر فرصت های اقتصادی فراهم می آورد.(جهانیان،1382، ص 127)

با ظهور نتایج ناخوشایند طرح های توسعه وگذشت بیش از یک دهه تمرکز بر افزایش رشد اقتصادی، خوش بینی اولیه اقتصاددانان به ناامیدی گرایید.(عربی،1383، ص34) این وضعیت ناخواسته، از وجود اشکالات و نواقص اساسی در تعریف توسعه و نگرشی که در مورد آن وجود داشت حکایت می کرد. در دهه 1970 ، اعتراضات زیادی برای کنار گذاشتن تولید ناخالص ملی به عنوان شاخص توسعه صورت گرفت و بسیاری از اقتصاددانان و سیاستمداران، ضمن حمله به وجود فقر گسترده و توزیع ناعادلانه درآمدها و بیکاری ، خواستار توجهی بیشتر به توزیع درآمدها و ارائه تصویر جدیدی از توسعه شدند. (تودارو، 1366،ص 134)

محبوب الحق، اقتصاددان شهیر پاکستانی، در مورد لزوم تغییر نگرش راجع به توسعه، با اشاره به اینکه راهی که توسعه با هدف قرار دادن افزایش درآمد ملی در پیش گرفته، به بدفرجامی انجامیده و ماهیت انسانی خود را از دست داده است، اعلام کرد که باید از دل مشغولی به سنجش حساب های ملی دست کشید. وی می نویسد: رشد اقتصادی شرط لازم توسعه اقتصادی است، نه شرط کافی. کیفیت این رشد به اندازه کمیت آن دارای اهمیت است. کانون توجه به توسعه باید انسان باشد و هدف های عمده ای چون کاهش بنیادی فقر و امکان برخورداری عادلانه را از فرصت های اقتصادی دنبال کند. (گریفین،1376 ،ص17)

در اواخر همین دهه الگوی نیازهای اساسی شکل گرفت که خاستگاهش، همان دغدغه های ناشی از بی تفاوتی به توزیع درآمد و عدم تامین رفاه فقیرترین افراد یک مجموعه چند صد میلیونی که در فقر مطلق و عمدتا در کشورهای در حال توسعه به سر می بردند، بود و بر اساس رویکردهایی در زمینه اهداف و سیاست گذاری توسعه بر محور رفع نیازهای اساسی، استوار گردید. (عربی، 1383، ص36)

در طی دو دهه 1980 و 1990 ، مباحثی که از دهه 1970 شروع شده بود، گسترش بیشتری پیدا کرد و نخست مفهوم توسعه پایدار در قالب رعایت اصول حفظ محیط زیست به عنوان راهبردی از هماهنگی اهداف توسعه و جهانی که بشر در آن زندگی می کند مقبولیت یافت و  سپس، به توسعه پایدار انسانی گسترش یافت. در این برهه مفهوم توسعه کاملا از مفهوم رشد اقتصادی متمایز شد و هر کدام تعریف جداگانه ای داشتند.

پس از آنکه تک بعدی بودن و خطی بودن توسعه نفی شد و توسعه فرایندی چند بعدی قلمداد گردید که مستلزم تغییرات اساسی در ساخت اجتماعی، طرز تلقی مردم و نهادهای ملی و نیز تسریع رشد اقتصادی، کاهش نابرابری و ریشه کن کردن فقر مطلق است، توجه به انسان و ابعاد گوناگون حیات او افزایش یافت (عربی، 1383، ص38).

سازمان ملل متحد به موازات تحول مفهوم توسعه یافتگی، در جهت توسعه کشورها تا کنون رویکردهای متفاوتی را دنبال کرده است كه آخرین آنها از سال 1991 آغاز شده است. با مروری بر آنها در می‌یابیم كه رویكرد‌های اعمال شده به توسعه از نگاه اقتصادی محض به نگاه انسانی در حال تغییر بوده است. درگزارش توسعه انسانی سال 1991 سازمان ملل در مورد تعریف توسعه انسانی چنین آمده است: “توسعه انسانی روندی است كه طی آن امكانات افراد بشر افزایش می یابد. هرچند این امكانات با مرور زمان می تواند اساسا دچار تغییر در تعریف شود، اما دركلیه سطوح توسعه، مسئله برای مردم عبارت است از: برخورداری از زندگی طولانی همراه با تندرستی، دستیابی به دانش و توانایی نیل به منابعی كه برای پدید آوردن سطح مناسب زندگی لازم است. چنانچه این سه امكان غیرقابل حصول بماند، بسیاری از موقعیت های دیگر زندگی دست نیافتنی خواهد بود”.

در بین شاخص ها و نماگرهای مطرح توسعه، شاخص توسعه انسانی از مقبولیت بیشتری بین اندیشمندان برخوردار است خصوصاً كه اصلاحاتی در جهت بهبود این شاخص صورت گرفته و می گیرد و این شاخص توسط سازمان های بین‌المللی به شكل سالانه برای كشورهای مختلف جهان اعلام می گردد.

1-2- مفهوم متحول توسعه

از اواخر دهه های 1940 و 1950 که دست یابی به توسعه اقتصادی در دستور کار کشورهای توسعه نیافته قرار گرفت و هدف اساسی برنامه های آن کشورها قلمداد گردید، تا به امروز که هنوز بسیاری از آن کشورها خود را ناکام یافته اند ، مفهوم توسعه و نگرش به جامعه توسعه یافته، دچار تحولات زیادی شده است. این تحول، از سویی به جهت ارائه نظریه های گوناگون درباره راه های نیل به توسعه و یا عوامل بازدارنده آن و از سوی دیگر، به جهت تحول در منظور از توسعه و هدف غایی جوامع در حال توسعه بوده است. مروری فشرده بر بعضی از دیدگاه ها و نظریه های توسعه و پیگیری تحولات مفهومی آن به منظور دریافت تعریف و تصویری همه جانبه تر از توسعه، راهی است که می تواند ما را به ابعاد گوناگون و جوانب مختلف آن رهنمون گردد و بدین لحاظ، در ادامه به سیر چنین تحولی اشاره می کنیم(عربی و لشکری، 1383، ص24).

1-2-1- رشد اقتصادی، محور مباحث توسعه

هنگامی که مشکلات اقتصادی کشورهای جهان سوم و ضرورت پرداختن به مباحث توسعه در صدر دغدغه های اقتصاددانان قرار گرفت، به دلیل آن که ابزار فکری مورد نیاز، برای تحلیل جریان رشد اقتصادی در کشورهایی را که دارای ساختار روستایی و کشاورزی و فاقد ساختارهای جدید بودند، در اختیار نداشتند، دچار نوعی غافل‌گیری شدند. تنها دست مایه های آنان ، میراث فکری کلاسیک ها و نئوکلاسیک ها، انقلاب کینزی و تجربه تازه برنامه مارشال در احیای اقتصادی کشورهای اروپایی بود و با تکیه بر آنها، می خواستند تا با طرح دیدگاه های نوین، ماهیت و علل عقب ماندگی اقتصادی و عوامل کلیدی روند توسعه اقتصادی را روشن کنند (عربی و لشکری، 1383، ص25).

موضوعات: بدون موضوع  لینک ثابت
[شنبه 1398-06-23] [ 01:32:00 ق.ظ ]




چکیده:مطالعه در خصوص تقابل زمان روز و یک جلسه فعالیت هوازی بر برخی متغیرهای انعقادی خون [فیبرینوژن (Fib)، زمان پروترومبین (PT)، زمان ترومبوپلاستین پارشال (aPTT)] و شاخص‌های پلاکتی [تعداد پلاکت (Pct)، متوسط حجم پلاکتی (MPV)] می‌تواند در تعیین مناسب‎ترین زمان فعالیت ورزشی با کمترین خطرات حاصل از انعقاد و لخته‌شدن خون مفید واقع شود. بدین‌منظور 15 مرد سالم غیرورزشکار (میانگین ± انحراف معیار؛ سن: 2 ± 24 سال، درصد چربی: 7/6 ± 5/13 درصد و شاخص توده بدنی: 1/2 ± 6/21 کیلوگرم بر مجذور قد)، یک جلسه فعالیت هوازی به مدت 30 دقیقه با 90% حداکثر ضربان قلب را بر روی چرخ کارسنج در چهار زمان مختلف روز (ساعات 08:00؛ 12:00؛ 16:00 و 20:00) با فاصله‌های زمانی 72 ساعت انجام دادند. از روش متقاطع برای خنثی نمودن یادگیری و اثرات حاصل از فعالیت‌ها استفاده شد. فشار خون، دمای بدن و در طول 30 دقیقه فعالیت ضربان قلب و میزان درک فشار ثبت شد. از تحلیل واریانس با اندازه‌گیری‌های مکرر (ANOVA) برای مقایسه سطوح استراحتی و پاسخ به یک جلسه ورزش در زمان‌های مختلف روز و در صورت معنی‎دار بودن از آزمون پس‌تعقیبی بونفرونی برای مقایسه زوج‌ها و سطح معنی‌داری 05/0 استفاده شد. نتایج نشان داد که تفاوت سطوح استراحتی PT و Pct در زمان‌های مختلف روز غیرمعنی‌دار (05/0<P) و سطوح استراحتی Fib (057/0=P ,71/2= 42و3 F)، MPV  (048/0=P ,87/2=42و3 F )و aPTT (01/0=P ,92/3= 42و3 F) در زمان‌های مختلف روز معنی‌دار هستند. مقایسه زوج‌ها بیشترین سطوح استراحتی فیبرینوژن و aPTT و کمترین سطح استراحتیMPV را در زمان 08:00 نشان داد. تغییرات قبل و بعد از فعالیت ورزشی در چهار زمان روز در همه متغیرها تفاوت معنی‌داری نشان ندادند (05/0<P). همچنین یک جلسه فعالیت هوازی باعث افزایش فیبرینوژن (016/0=p)، تعداد پلاکت (020/0=p) و کاهش aPTT (026/0=p) شد که این کاهش aPTT در ساعت 08:00 نسبت به زمان‎های دیگر بیشتر بود. با اینحال هنگام توصیه زمان تمرین، زمان تمرین عصر نسبت به زمان‌های دیگر می‌تواند بهتر باشد.
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                        صفحه

فهرست جدول ها ……………………………………………………….     ……………………………..VII

فهرست نمودارها ………………………………………………………………………………………….. VIII

فهرست پیوست ها …………………………………………………………..    …………………………VIII

چکیده فارسی ……………………………………………………………..  ………………………………..IX

 

فصل اول: مقدمه و طرح تحقیق

عنوان                                                                                                  صفحه

1-1. مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………………………. . 2

1-2. بیان مساله …………………………………………………………………………………………………………………………. ..3

1-3. اهمیت و ضرورت مساله ……………………………………………………………………………………………………… ..7

1-4. اهداف تحقیق ……………………………………………………………………………………………………………………. . 8

1-4-1. هدف کلی ……………………………………………………………………………………………………….. . 8

1-4-2. اهداف جزئی …………………………………………………………………………………………………… . 8

1- 5. فرضیه های تحقیق ببرای دانلود متن کامل پایان نامه ها اینجا کلیک کنید …………………………………………………………………………………………………………….. . 9

1-6. محدودیت‌ها ………………………………………………………………………………………………………………………  10

1-7. مفروضه‌های تحقیق……………………………………………………………………………………………………………… 10

1-8 . تعریف اصطلاحات و متغیرها……………………………………………………………………………………………….. 11

 

فصل دوم- مبانی نظری و پیشینه‌ی تحقیق

عنوان                                                                                                  صفحه

2-1. مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………………….  14

2-2. هموستازیس………………………………………………………………………………………………………………………. 14

2-2-1. پلاکت‌ها………………………………………………………………………………………………………………….. 15

2-2-2. ساختار پلاکت‌ها……………………………………………………………………………………………………….. 17

2-2-3. مکانیسم انعقاد خون…………………………………………………………………………………………………… 19

2-2-4. مسیر خارجی انعقاد……………………………………………………………………………………………………. 23

2-2-5. مسیر داخلی انعقاد……………………………………………………………………………………………………… 24

2-2-6. فیبرینوژن………………………………………………………………………………………………………………….. 25

2-3. ریتم‌های شبانه‌روزی (سیرکادین ریتم)…………………………………………………………………………………….. 26

2-4. پیشینه تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………….. 28

2-4-1. تحقیقات مربوط به پاسخ به فعالیت ورزشی و تغییرات شبانه‌روزی تمام متغیرها……………………… 28

2-4-2. تحقیقات مربوط به پاسخ به فعالیت ورزشی تمام متغیرها…………………………………………………… 28

2-4-3. تحقیقات مربوط به تغییرات ریتمیک در طول شبانه‌روز تمامی متغیرها………………………………….. 35

2-5. جمع‌بندی………………………………………………………………………………………………………………………….. 42

فصل سوم- مواد و روش‌های تحقیق

عنوان                                                                                                  صفحه

3-1. مقدمه  ………………………………………………………………………………………………………………………………  44

3-2. روش و طرح تحقیق……………………………………………………………………………………………………………. 44

3-3.  جامعه آماری و تعداد نمونه‌ها……………………………………………………………………………………………….. 44

3-4.  متغیرهای تحقیق………………………………………………………………………………………………………………… 45

3-4-1.  متغیرهای مستقل…………………………………………………………………………………………………………….. 45

3-4-2.  متغیرهای وابسته…………………………………………………………………………………………………………. 45

3-4-3. متغیرهای کنترل……………………………………………………………………………………………………………. .45

3-5 . ابزار و وسایل اندازه‌گیری…………………………………………………………………………………………………….. 45

3-6 . اندازه‎گیری ویژگی‎های ترکیب بدن………………………………………………………………………………………… 46

3-7 . روش محاسبه تغییرات حجم پلاسما……………………………………………………………………………………… 47

3-8. میزان درک فشار (RPE) ……………………………………………………………………………………………………….  48

3-9 . روش انجام تحقیق…………………………………………………………………………………………………………….. 49

3-9-1. قرارداد فعالیت ورزشی………………………………………………………………………………………………….. 49

3-9-2. شرایط و نحوه خون‌گیری……………………………………………………………………………………………… 50

3-9-3. اندازه‌گیری متغیرهای مربوط به CBC               ……………………………………………………………………………………..51

3-9-4. آزمایشات انعقادی………………………………………………………………………………………………………………….52

3-10. روش‌های آماری…………………………………………………………………………………………………………………………..52

فصل چهارم: یافته‌های تحقیق

عنوان                                                                                                  صفحه

4-1. مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………………….  69

4-2. سیستم انعقادی……………………………………………………………………………………………………………………. 69

4-2-1. فیبرینوژن……………………………………………………………………………………………………………………. 69

4-2-1-1. داده‌های استراحتی و پاسخ به فعالیت هوازی در زمان‌های مختلف روز……………………………….. 69

4-2-2. زمان پروترومبین (PT)………………………………………………………………………………………………………            72

4-2-2-1. داده‌های استراحتی و پاسخ به فعالیت هوازی در زمان‌های مختلف روز……………………………….. 72

4-2-3. زمان ترومبوپلاستین فعال‌ (aPTT)…………………………………………………………………………………….. 74

4-2-3-1. داده‌های استراحتی و پاسخ به فعالیت هوازی در زمان‌های مختلف روز………………………………….. 74

4-3. شاخص‌های پلاکتی…………………………………………………………………………………………………………………….       75

4-3-1. تعداد پلاکت (Pct)………………………………………………………………………………………………………………..            75

4-3-1-1. داده‌های استراحتی و پاسخ به فعالیت هوازی در زمان‌های مختلف روز……………………………………….. 75

4-3-2. متوسط حجم پلاکتی (MPV)………………………………………………………………………………………….. .. 78

4-3-2-1. داده‌های استراحتی و پاسخ به فعالیت هوازی در زمان‌های مختلف روز………………………………….. .. 78

4-3- 3. درصد پراکندگی حجم پلاکت (PDW)…………………………………………………………………………….. .. 80

4-3-3-1. داده‌های استراحتی و پاسخ به فعالیت هوازی در زمان‎های مختلف روز………………………………….. .. 80

4-4. فشار خون…………………………………………………………………………………………………………………………. .. 81

4-4-1. فشار خون سیستولی……………………………………………………………………………………………………….. .. 81

4-4-1-1. داده‌های استراحتی و پاسخ به فعالیت هوازی در زمان‌های مختلف روز………………………………….. .. 81

4-4-2. فشار خون دیاستولی………………………………………………………………………………………………………… .. 83

4-4-2-1. داده‌های استراحتی و پاسخ به فعالیت هوازی در زمان‌های مختلف روز…………………………………………83

4-5. تغییرات حجم پلاسما نسبت به یک جلسه فعالیت هوازی…………………………………………………………………..84

فصل پنجم: خلاصه، بحث و نتیجه گیری

عنوان                                                                                                  صفحه

5-1. مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………………………. .. 87

5-2. تأثیر زمان روز بر سطوح استراحتی متغیرهای انعقادی…………………………………………………………………. .. 89

5-3. تأثیر زمان روز بر مقادیر متغیرهای انعقاد خون در پاسخ به یک جلسه فعالیت هوازی……………………………..90

5-4. تأثیر زمان روز بر سطوح استراحتی شاخص‌های پلاکتی……………………………………………………………………..93

5-5. تأثیر زمان روز بر مقادیر شاخص‌های پلاکتی در پاسخ به یک جلسه فعالیت هوازی……………………………….93

5-6. تأثیر زمان روز بر سطوح استراحتی فشار خون…………………………………………………………………………………..97

5-7. تأثیر زمان روز بر مقادیر فشار خون در پاسخ به یک جلسه فعالیت هوازی…………………………………………….98

5-8. پیشنهادات تحقیق………………………………………………………………………………………………………………… .. 98

5-8-1 . پیشنهادات کاربردی………………………………………………………………………………………………….. .. 98

5-8-2 .پیشنهادات جهت انجام تحقیقات آینده………………………………………………………………………….. .. 99

منابع و مآخذ ……………………………………………………………………………………………………………………………..  101

پیوست‌ها………………………………………………………………………………………………………………………………………………109

چکیده لاتین………………………………………………………………………………………………………………………………. 111

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست جدول‌ها و شکل‌ها

 

شکل 2-1. ساختار پلاکت های دیسکوئیدی……………………………………………………………………………………………..19

شکل 2-2. مسیرهای درونی و بیرونی سیستم انعقاد خون……………………………………………………………………………22

جدول 2-1. فاکتورهای لخته کننده در خون………………………………………………………………………………………………20

جدول 2-2. خلاصه‌ی تحقیقات انجام شده در ارتباط با تقابل زمان روز و فعالیت ورزشی و شاخص‌های تحقیق.37

جدول 2-3. خلاصه‌ی تحقیقات انجام شده در ارتباط با زمان روز……………………………………………………………….37

جدول 2-4. خلاصه‌ی تحقیقات انجام شده در ارتباط با فعالیت ورزشی و شاخص‌های تحقیق………………………..38

جدول 3-1. میانگین (±  انحراف معیار) مشخصات عمومی آزمودنی‌ها………………………………………………………..45

 

 

 

 

 

 

فهرست نمودارها

نمودار 4-1. میانگین (± انحراف معیار) سطوح استراحتی و پاسخ به فعالیت هوازی فیبرینوژن در زمان‌های مختلف روز………………………………………………………………………………………………………………………………………………………70

نمودار 4-2. میانگین (± انحراف معیار) تغییرات فیبرینوژن در زمان‌های مختلف روز……………………………………..71

نمودار 4-3. میانگین (± انحراف معیار) پاسخ به فعالیت هوازی فیبرینوژن قبل و بعد از تصحیح داده‌ها در زمان‌های

مختلف روز…………………………………………………………………………………………………………………………………………71

نمودار 4-4. میانگین (± انحراف معیار) تغییرات فیبرینوژن بعد از تصحیح داده‌ها در زمان‌های مختلف روز……..72

نمودار 4- 5. میانگین (± انحراف معیار) سطوح استراحتی و پاسخ به فعالیت هوازی زمان پروترومبین در زمان‌های

مختلف روز………………………………………………………………………………………………………………………………………..73

نمودار 4-6. میانگین (± انحراف معیار) تغییرات زمان پروترومبین ردر زمان‌های مختلف روز………………………..74

نمودار 4-7. میانگین (± انحراف معیار) سطوح استراحتی و پاسخ به فعالیت هوازی زمان ترومبوپلاستین در زمان‌های مختلف روز………………………………………………………………………………………………………………………….74

نمودار 4-8. میانگین (± انحراف معیار) تغییرات زمان ترومبوپلاستین در زمان‌های مختلف روز……………………75

نمودار 4-9. میانگین (± انحراف معیار) سطوح استراحتی و پاسخ به فعالیت هوازی تعداد پلاکت در زمان‌های مختلف روز……………………………………………………………………………………………………………………………………….76

نمودار 4-10. میانگین (± انحراف معیار) تغییرات تعداد پلاکت در زمان‌های مختلف روز……………………………77

نمودار 4-11. میانگین (± انحراف معیار) پاسخ به فعالیت هوازی تعداد پلاکت قبل و بعد از تصحیح داده‌ها در زمان‌های مختلف روز…………………………………………………………………………………………………………………………77

نمودار 4-12. میانگین (± انحراف معیار) تغییرات تعداد پلاکت بعد از تصحیح داده‌ها در زمان‌های مختلف روز…………………………………………………………………………………………………………………………………………………78

نمودار 4- 13. میانگین (± انحراف معیار) سطوح استراحتی و پاسخ به ورزش متوسط حجم پلاکتی در زمان‌های

مختلف روز………………………………………………………………………………………………………………………………………79

نمودار 4-14. میانگین (± انحراف معیار) تغییرات متوسط حجم پلاکتی در زمان‌های مختلف روز……………………79

نمودار 4-15. میانگین (± انحراف معیار) سطوح استراحتی و پاسخ به فعالیت هوازی درصد پراکندگی حجم پلاکت در زمان‌های مختلف روز………………………. ……………………………………………………………………………………………..80

نمودار 4-16. میانگین (± انحراف معیار) تغییرات درصد پراکندگی حجم پلاکت در زمان‌های مختلف روز……..81

نمودار 4-17. میانگین (± انحراف معیار) سطوح استراحتی و پاسخ به فعالیت هوازی فشار خون سیستولی در زمان‌های مختلف روز………………………………………………………………………………………………………………………….82

نمودار 4-18. میانگین (± انحراف معیار) تغییرات فشار خون سیستولی در زمان‌های مختلف روز………………….83

نمودار 4-19. میانگین (± انحراف معیار) سطوح استراحتی و پاسخ به فعالیت هوازی فشار خون دیاستولی در زمان‌های مختلف روز………………………………………………………………………………………………………………………….84

نمودار 4-20. میانگین (± انحراف معیار) تغییرات فشار خون دیاستولی در زمان‌های مختلف روز…………………..84

نمودار 4-21. میانگین (± انحراف معیار) درصد تغییرات حجم پلاسما در زمان‌های مختلف روز……………………85

 

 

فهرست پیوست‌ها

پیوست شماره1 . فرم رضایت نامه………………………………………………………………………………………………….. 110

پیوست شماره2 . پرسشنامه سلامتی……………………………………………………………………………………………………….111

 

 


 

فصل
اول 

Æ

 
مقدمه

و

طرح تحقیق

 

 

 

 

 

 

1-1. مقدمه

امروزه ورزش از روش‌های درمانی در دوره‎های توانبخشی، بازتوانی و بیماری و همچنین از روش‌های پیشگیری بیماری‌های قلبی- عروقی و تصلب شرائین به شمار می‌رود. عدم اجرای فعالیت‌های ورزشی هم اکنون عامل خطرزای مستقلی برای بیماری‌های قلب و عروق تشخیص داده می‌شود. شواهد نشان داده است که فعالیت بدنی منظم باعث افزایش طول عمر و کاهش احتمال مرگ بر اثر بیماری‌های قلبی- عروقی می‌شود (6).

دانشمندان علوم ورزشی و متخصصین آمادگی جسمانی یادآور شده‌اند که فعالیت بدنی منظم، بهترین دفاع در برابر خیلی از بیماری‌ها و ناهنجاری‌ها است. اهمیت فعالیت بدنی منظم در پیشگیری از بیماری‌ها و مرگ زودرس و برخوردار شدن از یک زندگی کاملاًًًً کیفی به اثبات رسیده است و در افراد فعال در مقایسه با همتایان غیرفعالشان، شیوع مرگ و میر ناشی از بیماری کرونری کمتر است (18). از طرفی مطالعات بیان کرده‎اند که فعالیت ورزشی شدید باعث تغییراتی در انعقاد خون، میزان و عملکرد پلاکت، فیبرینولیز و عملکرد اندوتلیال می‌شود  و باعث افزایش چسبندگی، تجمع پذیری، فعال سازی و عملکرد پلاکت‌ها شده و وضعیت ایجاد ترومبوز[1] را تحریک می‌کند (64). عملکرد غیر‌طبیعی، تجمع و فعال‌سازی پلاکت‌ها در آسیب‌شناسی هموستاز خون و تشکیل لخته‌ی غیرطبیعی شریانی، مسأله‌ای اساسی است (41). ارزیابی تجمع پلاکت یکی از فرآیندهای اولیه در ترومبوژنز می‌باشد. چسبندگی پلاکت‌ها که باعث آسیب دیواره رگ می‌شود یکی از رخدادهای اصلی بیماری ترومبوز می‌باشد. چسبندگی پلاکت از طریق ارتباط با فیبرینوژن رخ می‌دهد (23). مطالعات اپیدمیولوژیکی بیان می‌کنند که افزایش سطوح فیبرینوژن پلاسما همبستگی قوی با افزایش خطرات قلبی- عروقی دارد و به عنوان پارامتر اصلی در ارزیابی خطرات بالقوه انفارکتوس قلبی شدید و حمله قلبی استفاده می‌شود (53).

تغییرات اندازه و تعداد پلاکت‌ها با بیماری‌های کرونری شدید در ارتباط می‌باشد و متوسط حجم پلاکتی (                      MPV[2])به عنوان یکی از شاخص‌های فعالیت پلاکتی، در بیماری‌های کرونری شدید افزایش می‌یابد (95). مرگ ناگهانی با علل قلبی در طول و بعد از یک جلسه فعالیت سنگین رخ می‌دهد و تقریباً 6 تا 17 %  همه مرگ‌های ناگهانی با شدت و فشار فعالیت مرتبط می‌باشند (24).

کرونوبیولوژی علمی است که تغییرات وابسته به زمان و پاسخ متغیرهای فیزیولوژیکی به ورزش را بررسی می‌کند (23،26). چرخش کره زمین همه ارگانیسم‌ها را درمعرض شدت روشنایی و تاریکی قرار می‌دهد. هر دو بیماری‌های قلبی- عروقی و ترومبوآمبولیسم[3] رگی تحت تأثیر نوسانات شبانه‌روزی قرار می‌گیرند که ممکن است به طور دقیق در ارتباط با ساعت بیولوژیکی باشند. تحقیقات انجام گرفته در دهه 1980 بیان داشته‌اند که بیماری‌های قلبی- عروقی از یک ریتم شبانه‎روزی پیروی می‌کنند به طوری که تکرار بالاتری در هنگام صبح و موقع برخاستن از خواب دیده می‌شود (67). افزایش فعالیت سمپاتیک، کاهش عملکرد اندوتلیال و افزایش چسبندگی پلاکت می‌تواند اوج رویدادهای مغزی و قلبی در هنگام صبح را شرح داده اما پاسخ این فاکتورها به ورزش در زمانهای مختلف روز روشن نیست (27).

از آنجا که تقابل ریتم‌های روزانه و فعالیت هر دو بر همدیگر و بر بیماری‌ها اثر گذار می‌باشند، لذا تحقیق حاضر طراحی گردید تا تقابل ریتم‌های روزانه و فعالیت را در افراد مورد بررسی قرار دهد.

1-2. بیان مسئله

مطالعات اپیدمیولوژیکی زیادی گزارش کرده‌اند که فعالیت بدنی شدید ممکن است آغازگر حملات قلبی در آزمودنی‌ها باشد که آن هم خطرات بیماری‌های قلبی- عروقی را افزایش می‌دهد (64). بیماری‌های قلب و عروق هم یکی از علل مهم مرگ و میر در دنیای غرب می‌باشند (89). از طرفی مطالعات مختلف انجام گرفته بر روی خون، نقش مهم و حیاتی خون را در بیماری‌های قلبی- عروقی بیان می‌کنند. اختلال در ویژگی‌های طبیعی خون و غیر طبیعی بودن هر کدام از عوامل خونی، به‌عنوان عوامل خطر مستقل برای بیماری‌های کرونر قلب مورد توجه قرار گرفته است (41).

مکانیسم هموستاز به صورت تقابل پیچیده‌ای بین سیستم‌های انعقادی و فیبرینولیزی، پلاکت‌ها و اندوتلیوم رگ‌ها وجود دارد (64). پلاکت‌ها از جمله عوامل خونی هستند که نقش آن‌ها شرکت در انعقاد خون، تولید لخته و جلوگیری از ادامه‌ی خون‌ریزی در هنگام آسیب‌دیدگی و پارگی مویرگ‌ها است (4). تجمع پلاکت و تشکیل لخته نقش اصلی در آسیب‌شناسی آترواسکلروز دارد. پرفشار خونی به عنوان عامل خطر بزرگ آترواسکلروز، بیماری عروق کرونری، با افزایش تمایل تشکیل لخته شناسایی شده و با فعالیت پلاکت، پرانعقادی و اختلال عملکرد اندوتلیال همراه می‌باشد (74). از طرفی شواهد موجود بیان می‌کنند که تغییرات فیبرینوژن یک عامل مستقل قوی و پایدار خطرات  قلبی- عروقی است (41). فیبرینوژن به عنوان پروتئین التهابی مرحله حاد، ممکن است عملکرد اختصاصی در آبشار انعقادی داشته باشد(72).

پلاکت‌ها دارای اندازه‌های مختلفی می‌باشند و اندازه پلاکت‌ها بیانگر فعالیت پلاکت‌ها می‌باشد. MPV می‌تواند تغییرات سطوح تحریک پلاکت (فیزیولوژی) و میزان تولید پلاکت (بیولوژی) را نشان دهد. مدارک قوی بیان می‌کنند که MPV متغیر بیولوژیکی مهمی است و پلاکت‌های بزرگتر ظرفیت ترومبوزی بالایی دارند. در مطالعات انجام گرفته توسط کارپاتکین و همکارانش[4] و کوراش و همکارانش[5] بیان شده است که پلاکتهای بزرگتر با افزایش در MPV نشان داده می‌شوند و دارای فعالیت متابولیکی و آنزیمی بیشتری نسبت به پلاکت‌های کوچکتر می‌باشند.  MPVیک ارتباط غیر خطی با تعداد پلاکت‌ها داشته و نشانگر چرخش‌پذیری پلاکت‌ها می‌باشد. با افزایش تخریب پلاکت‌ها در خون محیطی، این حجم افزایش و با نارسایی در تولید پلاکت‌ها از مغز استخوان کاهش می‌یابد در واقع MPV بالا نشانگر افزایش رشد مگاکاریوسیت‌ها در مغز استخوان و پاسخ به استرس ترومبوسیتوپنی می‌باشد که منجر به تولید پلاکت‌های بزرگ و جوان می‌گردد. MPV تولید نامناسب پلاکتی را حتی در زمانی که شمارش پلاکتی طبیعی می‌باشد، نشان می‌دهد (10).

مطالعاتی که اثر فعالیت ورزشی را روی تجمع پلاکتی و شاخص‌های فعالیت پلاکت بررسی کرده‌اند نتایج متناقضی را نشان داده‌اند و اثرات فعالیت هنوز ناشناخته مانده است (95). مطالعات بیان داشته‌اند که فعالیت‌های شدید هوازی بر عملکرد پلاکت‌ها و فاکتورهای انعقادی مؤثر می‌باشند (83، 95).  بر این اساس نتایج برخی از تحقیقات بیان می‌دارند که فعالیت شدید هوازی باعث افزایش فیبرینوژن[6] (Fib) و میزان پلاکت‌ها[7] (Plt) می‌شود (8، 11، 13،  16، 20، 21، 22، 43، 44، 54، 57، 64، 81، 85، 92). پرزیبیتوواسکی و همکارانش[8] (1996) عدم تغییرات معنی‌دار میزان پلاکت را بعد از فعالیت بیان کرده‌اند. ریبرو و همکارانش و فاتوروسی و همکارانش افزایش غیرمعنی‌دار Plt و Fib را گزارش کرده‌اند (47، 81).

تحقیقات بیان کرده­اند که  فعالیت باعث عدم تغییر معنی‌دار در MPV و درصد پراکندگی حجم پلاکت[9]  PDW)) می­شود (11، 20، 22). همچنین برخی تحقیقات افزایش در MPV را بعد از فعالیت گزارش کرده‌اند (16، 20، 22،  95) و محمدی و همکارانش (1385) افزایش معنی‌دار  PDW را بیان کرده‌اند (16).

گزارشاتی بیان داشته‌اند که فعالیت باعث کاهش زمان ترومبوپلاستین پارشال[10] (aPTT) می‌شود (8، 43، 44، 64، 78، 85،). از طرفی برخی تحقیقات افزایش aPTT را گزارش کردند (13، 51، 81). حبیبی و همکارانش[11] (2009) بیان داشته‌اند که تمرینات هوازی و ترکیبی باعث کاهش زمان پروترومبین[12] (PT) می‌شود (51) در حالی که دیگران افزایش یا عدم تغییر PT را گزارش کرده‌اند (8، 78، 81، 85).

بیماری‌های قلبی- عروقی و ترومبوآمبولیسم رگی تحت تأثیر نوسانات شبانه‌روزی می‌باشند که ممکن است به طور دقیق در ارتباط با ساعت بیولوژیکی باشند (67). ریتم‌های شبانه‌روزی به تغییراتی که در 24 ساعت رخ می‌دهد گفته می‌شود (23،26). ریتم‌های بیولوژیکی اثرات طبیعی کلی در زندگی ارگانیسم‌ها می‌باشند و به ارگانیسم‌ها برای سازگاری با چرخه‌های شبانه‌روزی که در طول 24 ساعت در نوسان می‌باشند کمک می‌کنند. مد‌ل‌های ریتمیک، ارگانیسم‌ها را برای ذخیره و تولید انرژی شیمیایی، به حداقل رساندن استرس‌های محیطی، تولید مثل و … آماده می‌سازند. به نظر می‌رسد چرخه‌های ریتمیک زیادی که عملکرد اندوتلیال، پلاکت‌ها، غلظت و فعالیت چندین پروتئین انعقادی و سیستم‌های فیبرینولیتیک را تعدیل کنند. اگر چه هنوز چگونگی کارآیی هموستاتیک تحت تأثیر چرخه های شبانه‌روزی، ناشناخته است (67). تحقیقات نشان داده که میزان Fib در ساعت  9 و 10 صبح و  Pltدر ساعت 56/16 عصر به اوج خود می رسند (59، 83). همچنین دیده شده است که PT و PTT کمترین مقدار را در هنگام صبح دارا می‌باشند (67). برمنر[13] بیان کرده است که Plt در هنگام عصر افزایش می‌یابد و آندار و همکارانش[14] گزارش کرده‌اند که فعالیت پلاکت در ساعت 6 تا 9 صبح افزایش زیادی نشان می‌دهد (67).

اثر فعالیت بدنی و زمان آن تقابل پیچیده‌ای است که می‌تواند در فاکتورهای انعقادی وشاخص‌های پلاکتی رخ دهد. با وجود این مطالعاتی در مورد جزئیات این مسئله در انسان وجود ندارد و مطالعات در دسترس توسط آلدمیر و همکارانش[15] (2005) در مورد پلاکت ها صورت گرفته و نتایج حاکی از آن است که مقادیر Plt در هر دو زمان فعالیت بر روی چرخ کارسنج (صبح و بعد از ظهر) افزایش یافت اما این افزایش فقط هنگام صبح معنی‌دار بود. میزان MPV در هر دو زمان فعالیت کاهش غیرمعنی‌دار داشت که این کاهش هنگام تمرین عصر بیشتر بود. بریزینسکی گزارش کرده است که تجمع پلاکت در هنگام صبح افزایش می‌یابد که با وضعیت بدن در هنگام صبح مرتبط است (23). یاسودا و همکارانش[16] (1997) بیان داشته‌اند که زمان ترومبوپلاستین در دو زمان (03:00 و 15:00 ) از چهار زمان بررسی شده کاهش معنی‌دار داشت (94).

از آنجا که اکثریت مردم در زندگی روزمره فعالیت‌های هوازی را انجام می‌دهند و شیوع بیماری‌های قلبی- عروقی در مردان بیشتر از زنان می‌باشد و حتی تحقیقات نشان داده است که فشار خون سیستولیک در مردان بیشتر از زنان است (38). از طرفی اکثر تحقیقات انجام شده با شدت‌های پایین‌تر بوده لذا ما تصمیم گرفتیم اثر شدت‌های بالای یک جلسه فعالیت (3) را بر فاکتورهای انعقادی و اندیس‌های پلاکتی بررسی کنیم. برای اینکه شدت بالا بوده و طبق تحقیقات قبلی مدت فعالیت 30 دقیقه انتخاب گردید.

غلظت طبیعی کورتیزول در طول روز در حال نوسان است، طوری که بیشترین ترشح آن در ششمین تا هشتمین ساعات پس از شروع خواب آغاز می‌شود (34). شواهد نشان می‌دهند که افزایش سطح سرمی کورتیزول در ساعات اولیه صبح بر مقادیر فیبرینوژن نیز تأثیرگذار بوده و باعث افزایش مقادیر فیبرینوژن در هنگام صبح می‌شود (65). بیشتر تحقیقات انجام گرفته درخصوص زمان‌های مؤثر در تغییرات روزانه متغیرهای انعقادی و شاخص‌های پلاکتی زمان‌های 08:00، 12:00، 16:00، 20:00 را بررسی کرده‌اند (23، 52، 60). از طرفی گزارشاتی در دسترس می‌باشد که دمای بدن در بین ساعات 16:00 تا 18:00 به اوج می‌رسد (63) و تغییرات دمای بدن بر پلاکت‎ها مؤثر می‌باشد (23). بنابراین به نظر می‌رسد که بررسی تغییرات روزانه و پاسخ به یک جلسه فعالیت ورزشی متغیرهای انعقادی و شاخص‌های پلاکتی در زمان‌های 08:00، 12:00، 16:00 و 20:00 نتایج ارزشمندی را در اختیارمان قرار دهد.

انجام تحقیقات مربوط به تغییرات شبانه‌روزی با زمان‌های مورد اندازه‌گیری زیاد نیاز به در اختیار داشتن آزمودنی‌ها به مدت زمان بیشتری دارد؛ لذا در اختیار داشتن آزمودنی با ویژگی ورزشکار مشکل می‌باشد؛ بنابراین در نظر می‌باشد از افراد غیر ورزشکار استفاده شود. از طرفی علاوه بر نوع، مدت و شدت فعالیت، ریتم‌های شبانه‎روزی بر بسیاری از فاکتورها مثل فشار خون و اپی‌نفرین مؤثر می‌باشند و تحقیقات نشان داده است که فشار خون هنگام شب کاهش و هنگام صبح افزایش می‌یابد (53، 67). افزایش در سیستم‌های فشار خون، ضربان قلب، ویسکوزیته‌ی خون، کورتیزول پلاسما و فعالیت سمپاتیک با کاهش جریان خون کرونری همراه می‌باشد و نقش مهمی در آسیب‌شناسی ترومبوز رگی شدید ایفا کند (67). بر این اساس به نظر می‌رسد  پلاکت‌ها هم دارای ریتم شبانه‌روزی باشند. همچنین گزارش شده است که فیبرینوژن ریتمی همانند فشار خون را در طول شبانه‌روز دنبال می‌کند (74). تحقیقات صورت گرفته در این زمینه فقط زمان‌های کمتری را در شبانه‌روز برای مثال دو زمان صبح و عصر را بررسی کرده‌اند در این تحقیق چهار زمان (8 صبح، 12 ظهر، 4 بعد از ظهر و 8 شب)  انتخاب می‌شود تا مقایسه‌ها دقیق‌تر و نتایج بهتری حاصل شود.

با توجه به مطالب بالا و منابع در دسترس، تحقیقات در مورد تأثیر زمان روز بر پاسخ‌های انعقادی خون و شاخص‌های پلاکتی به ورزش کم است. لذا تحقیق حاضر طراحی گردیده است تا پاسخ‌های انعقاد خون و شاخص‌های پلاکتی به ورزش را در چهار زمان مختلف روز با هم مقایسه نماید.

موضوعات: بدون موضوع  لینک ثابت
 [ 01:31:00 ق.ظ ]




فهرست مطالب:

فصل اول: کلیات تحقیق…………………………………….. 1

1-1- شرح مسئله…………………………………… 2

2-1- ضرورت و اهمیت موضوع تحقیق……………………………. 3

3-1- اهداف تحقیق…………………………………… 3

1-3-1- اهداف کلی……………………………………. 3

2-3-1- اهداف جزئی……………………………………. 3

4-1- روش تحقیق…………………………………… 4

5-1- پرسش­های تحقیق…………………………………… 4

6-1- پیشینه تحقیق…………………………………… 4

7-1- واژه شناسی……………………………………. 6

1-7-1- تعریف لغوی قرائت……………………………………. 6

2-7-1- تعریف اصطلاحی قرائت……………………………………. 8

8-1- معرفی شیخ طبرسی……………………………………. 10

9-1- معرفی اجمالی مجمع البیان فی تفسیر القرآن…………………. 13

فصل دوم: گذری بر تاریخچه و جایگاه قراءات در تفسیر مجمع البیان……… 15

مقدمه…………………………………… 16

1-2- پیشینه اختلاف قرائت­ها………………………………….. 18

2-2- جایگاه اختلاف قراءات در تفسیر مجمع البیان…………………………… 20

1-2-2- دیدگاه طبرسی درباره­ی قرّاء مشهور قرآن………………………….. 21

2-2-2- دلایل سندیت قراءات مشهور از دیدگاه طبرسی…………………… 25

3-2- تاریخچه کتب اختلاف قراءات…………………………………….26

فصل سوم: بررسی دیدگاه­های ویژه­ی طبرسی درباره انواع اختلاف قرائت از بین صاحب نظران علم قرائت….30

مقدمه…………………………………… 31

1-3- دیدگاه طبرسی درباره انواع اختلاف قرائت­ها………………………………….. 33

1-1-3- اختلاف در اعراب کلمات؛ که تفاوتی در صورت نوشتن و معنای آن­ها پدید نمی­آورد….. 33

2-1-3- اختلاف در اعراب که باعث تغییر معنا می­گردد؛ نه صورت………………. 34

3-1-3- اختلاف در حروف کلمات؛ که معنا را تغییر می­دهد ولی صورت همچنان محفوظ است…… 36

4-1-3- اختلاف حروف که باعث تغییر صورت است؛ نه معنی……………………….. 37

5-1-3- اختلاف کلمه؛ که صورت و معنا را تغییر می­دهد…………………………………… 38

6-1-3- اختلاف در جلو و عقب بودن کلمات……………………………………. 38

7-1-3- اختلاف در زیاد و کمی کلمات……………………………………. 38

2-3- بررسی­ها، ویژگی­ها و تحلیل­ها………………………………….. 39

1-2-3- توجه یا عدم توجه به حدیث سبعه احرف…………………………………… 39

2-2-3- اختلاف لهجه…………………………………… 43

3-2-3- توجه به تغییر معنا و یا عدم توجه به آن…………………………………… 46

فصل چهارم: ضوابط و معیارهای شناخت قرائت صحیح از دیدگاه طبرسی در مجمع البیان…..48

1-4- ضابطه پذیرش قراءات……………………………………. 49

2-4- ضابطه پذیرش قراءات از دیدگاه طبرسی……………………………………. 51

1-2-4- مطابقت و سازگاری قرائت دیگر با آیات دیگر…………………………………… 52

1-1-2-4- صریحاً و با ذکر آیه…………………………………… 53

2-1-2-4- به طور اشاره و بدون ذکر آیه مورد نظر…………………………………… 56

2-2-4- هماهنگی با قواعد ادبیات عرب……………………………………. 57

3-2-4- هماهنگی با قراءات مشهور…………………………………… 65

4-2-4- هماهنگی با شعر شعرای عرب……………………………………. 68

5-2-4- مطابقت با لغت……………………………………. 71

6-2-4- استفاده از روایات……………………………………. 74

7-2-4- استفاده از چند معیار با هم…………………………………… 77

فصل پنجم: نقش اختلاف قرائت­ها در برداشت­های تفسیری مجمع البیان………… 81

طرح مساله…………………………………… 82

ببرای دانلود متن کامل پایان نامه ها اینجا کلیک کنید

1-5- تاثیر در حوزه آیات الاحکام…………………………………… 84

1-1-5- جمع بین دو حکم مختلف (یا جمع بین دو قرائت)………………………… 84

2-1-5- ترجیح یک حکم بر سایر احکام…………………………………… 88

3-1-5- رفع ابهام ظاهری……………………………………. 94

4-1-5- تفسیر و توضیح احکام…………………………………… 95

5-1-5- تاکید و مبالغه بیش­تر در بیان حکم…………………………………… 99

2-5- تاثیر اختلاف قرائت در برداشت تفسیری طبرسی در سایر حوزه ­ها……… 100

1-2-5- ایضاح، توضیح و تبیین بیش­تر معنای آیه…………………………………… 101

2-2-5- گسترش در لفظ و معنای آیه…………………………………… 104

3-2-5- تخصیص در معنای آیه یا تطبیق معانی بر مصادیق……………………. 106

4-2-5- کاستن از مبالغه…………………………………… 108

5-2-5- مردود دانستن قرائتی که فهم، تفسیر و برداشت صحیح آیات را دچار اختلال می­نماید….110

نتیجه گیری……………………………………. 116

فهرست منابع و مآخذ…………………………………… 119

چکیده انگلیسی……………………………………. 130

چکیده:

به دلیل اهمیت بالای مسئله اختلاف قراءات و تاثیراتی که می­تواند در روش، گرایش و یا برداشت تفسیری مفسر قرآن کریم داشته باشد، این رساله بر آن است تا با استفاده از روش توصیفی – تحلیلی، به اهداف این پایان نامه که در راستای پاسخگویی به سوالات تحقیق است، دست یابد. به طور خلاصه؛ شناسایی ملاک و معیارهای شناخت قرائت صحیح از دیدگاه طبرسی، جایگاه اختلاف قراءات و نقش آن در برداشت­های تفسیری مجمع البیان از جمله اهداف تحقیق به شمار می­آید.

ساختار این پایان نامه به گونه­ای است که از پنج فصل مرتبط به هم تشکیل شده است و از لحاظ اهمیت موضوع به صورت تصاعدی پیش رفته است.

از جمله دستاوردهای این تحقیق می­توان به موارد زیر اشاره نمود. و آن این است که؛ نظرگاه­های ویژه طبرسی درباره انواع اختلاف قرائت در قرآن کریم بررسی و  شناسایی شده است. که با دیدگاه­های علمای اهل تسنن و تشیع تا حد زیادی متفاوت است. نیز ضوابط و معیارهایی که امین الاسلام طبرسی در شناخت و تشخیص قرائت صحیح به کار برده است، استخراج شده و به این نتیجه دست یافته­ایم که دیدگاه ایشان با دیدگاه صاحب­نظرانی همچون ابن جزری و مکی ابن ابی طالب تفاوت­های آشکاری دارد. ضمن این­که در فصل نهایی پایان نامه، نقش اختلاف قرائت­ها در برداشت­های تفسیری مجمع البیان، در دو قسمت مجزا و در حوزه­های آیات الاحکام، و سایر حوزه­های قرآنی بررسی و تحلیل شده است.

فصل اول: کلیات تحقیق

اختلاف‏ قرائت‏ در قرآن کریم، یك واقعیت تاریخى است كه دلیلى بر انكار آن وجود ندارد. و مفسر قرآن کریم، باید برای دستیابی به تفسیر صحیح آیات، به بسیاری علوم؛ که یکی از آن­ها علم قرائت است، آگاهی و تسلط کافی داشته باشد.

شیخ طبرسی از جمله مفسران جلیل القدر جهان تشیع محسوب می­شود؛ که در ضمن تفسیر آیات، به بیان اختلاف قرائت­ها اهتمام ویژه­ای داشته است. لذا در این پایان نامه ابتدا گذری بر مفهوم و تاریخچه­ی اختلاف قرائت می­شود؛ تا از این رهگذر، به انواع اختلاف قرائت از دیدگاه طبرسی نیز اشاراتی شده و سپس با بررسی و تحلیل ضوابط و معیارهای شیخ طبرسی در شناخت قرائت صحیح در مجمع البیان، آشنایی و درک درستی نسبت به عنوان پایان نامه؛ یعنی جایگاه اختلاف قراءات و نقش آن در برداشت­های تفسیری مجمع البیان ایجاد شود.

1-1- شرح مسئله

اکثر مفسرین عامه و خاصه بر این باورند که علم قرائت، یکی از علومی است که مفسر برای دستیابی به تفسیری صحیح از قرآن کریم، به آن نیازمند است. یکی از این مفسرین، مرحوم فضل بن حسن طبرسی است؛ که در مقدمه تفسیر مجمع البیان، به این فهم تصریح نموده است و علم قرائت را یکی از پانزده علمی می­داند که مفسر قرآن کریم، باید ابتداءاً بر آن­ها تسلط کافی داشته باشد و سپس به تفسیر آیات قرآن کریم اقدام نماید.

ایشان در تفسیر مجمع البیان، آیاتی را که دارای اختلاف قرائت بوده، مشخص نموده و قرائت­های گوناگونِ آن را برشمرده است. و در اکثر موارد به توضیح و توجیه آن قرائت­ها پرداخته است، به عبارت دیگر، دلایلی را برای صحه گذاشتن بر دیگر قرائت­ها و یا رد کردن آن­ها بیان نموده است.

بنابراین؛ جایگاه اختلاف قراءات در تفسیر مجمع البیان به گونه­ای بوده است که خواه ناخواه در برداشت­های تفسیریی که طبرسی از آیات نموده، تاثیر گذاشته است. حال، این پژوهش در صدد است تا این مسئله مهم را مورد ارزیابی و بررسی قراد دهد که این برداشت­ها، چگونه برداشت­هایی بوده و چه تاثیراتی را در این تفسیر گذاشته و تا چه حد، در تفسیر مجمع البیان تاثیرگذار بوده است.

2-1- ضرورت و اهمیت موضوع تحقیق

مفسران قرآن کریم، همواره از شیوه­ها و روش­های گوناگونی، آیات قرآن کریم را تفسیر می­نمایند. گاه این تفسیرها با توجه به آیات دیگری از قرآن کریم، صورت می­گیرد، گاه با استفاده از روایات، گاه از روی اجتهاد و … .

تفسیر مجمع البیان که از تفاسیر جامع محسوب می­شود؛ هم از نقل و هم از عقل و هم شواهد ادبی استفاده کرده است. و برخی اوقات هم با تکیه بر قرائت خاصی، برداشتی را از آیه داشته است. حال این ضرورت ایجاد می­شود که ما برای تشخیص صحت تفسیری که از آیه شده و یا عدم صحت آن، به بررسی این نکته بپردازیم که ایشان چه روشی را در این مورد در پیش گرفته­اند. با مطالعه و بررسی دقیق درمی­یابیم که یکی از این روش­ها، مراجعه به قرائت­های متفاوتی که از آیات شده است، می­باشد. و از این­جا اهمیت و ضرورت بررسی دقیق جایگاه اختلاف قراءات و نقش آن در برداشت­های تفسیری مجمع البیان، آشکار می­گردد.

3-1- اهداف تحقیق

این پایان نامه دارای اهداف کلی و جزئی بدین قرار است:

1-3-1- اهداف کلی

– دستیابی به تاثیر اختلاف قرائت­ها در برداشت­های تفسیری مجمع البیان.

– بررسی معیارهای شناخت قرائت­های صحیح از غیر صحیح در تفسیر مجمع البیان.

1-3-2- اهداف جزئی

– بررسی دلیل اهتمام طبرسی به بیان اختلاف قرائت­ها در آیات مختلف قرآن کریم در تفسیر مجمع البیان.

– واکاوی دیدگاه طبرسی درباره قراء مختلف قرآن کریم و چگونگی معرفی نمودن آنان.

– شناخت شیوه­ های برداشت طبرسی از آیات با توجه به تفاوت قرائت­ها.

4-1- روش تحقیق

روش تحقیق کتابخانه­ای و به صورت تحلیلی – توصیفی است.

5-1- پرسش های تحقیق

1- اختلاف قرائت­ها چه تاثیراتی در برداشت­های تفسیری مجمع البیان داشته است؟

2- مرحوم طبرسی در تفسیر خود، چه معیارها و ملاک­هایی را برای شناخت قرائت صحیح از غیر صحیح در نظر داشته است؟

3- ازدیدگاه طبرسی اختلاف قرائت­ها بر چند نوع هستند؟

4- دلیل اهتمام طبرسی به بیان اختلاف قرائت­ها چه بوده است؟

6-1- پیشینه تحقیق

درباره این موضوع، به طور مستقل، تحقیقی صورت نگرفته است. اما می­توان گفت که درباره اختلاف قرائت­ها در مباحث و کتب علوم قرآنی مباحثی بیان شده است و یا این­که کتاب­های مستقلی درباره اختلاف قرائت­ها نگاشته شده است. و نیز درباره نقش اختلاف قرائت­ها در چگونگی تفسیرنمودن، نیز پایان نامه­ای نگاشته شده است ؛ اما هیچ تصریحی بر تفسیر خاصی ننموده و فقط و به طور اجمالی بررسی شده است ؛ اما عنوان پایان نامه اینجانب منحصر به مجمع البیان فی تفسیر القرآن می­باشد.

موضوعات: بدون موضوع  لینک ثابت
 [ 01:28:00 ق.ظ ]




فهرست مطالب

چکیده.. 1

مقدمه‏.. 2

فصل اول :

کلیات تحقیق

1-1-  بیان مسئله:.. 3

1-2-  ضرورت و اهمیت موضوع :.. 4

1-3-  اهداف تحقیق :.. 5

1-3-1- هدف كلی :.. 5

1-3-2- اهداف اختصاصی :.. 5

1-4-  سوالات تحقیق :.. 5

1-5- فرضیات تحقیق:.. 5

1-5-1- فرضیه اصلی:.. 5

1-5-2- فرضیه های فرعی :.. 5

1-6- پیشینه تحقیق:.. 5

1-6- روش تحقیق.. 7

1-7- روش گردآوری داده‏ها.. 7

1-8- روش‌ها و ابزار تجزیه و تحلیل داده‏ها.. 7

فصل دوم

توجه و اهمیت زنان در نظام آموزشی ایران

2-1- مقدمه.. 8

2-2- رویکردهای نظری-تحلیلی جنسیتی و آموزش دختران.. 9

2-3- الگوی تواناسازی زنان و آموزش.. 10

2-3-1- مرحله اول:خدمات(welfare).. 11

2-3-1-1-آموزش غیررسمی(سوادآموزی).. 11

2-3-1-2-آموزش رسمی.. 12

‏ 2-3-1-2-1- دانش‏آموزان.. 12

2-3-2- مرحله دوم:دسترسی(access).. 12

2-3-3- مرحله سوم:آگاه‏سازی(conscientisation).. 13

2-3-4- مرحله چهارم:مشارکت(participation).. 16

2-3-5- مرحله پنجم:کنترل(control).. 16

فصل سوم

جایگاه زنان عربستان در آموزش

3-1- مقدمه.. 18

3-2- حجاب.. 19

3-3- وضعیت اشتغال زنان در عربستان.. 19

3-4- تحصیل زنان.. 20

3-5- دشواری های زنان عربستان در آموزش.. 20

3-5-1-  زبان دانش دینی.. 20

3-5-2- متون آموزشی.. 21

فصل چهارم

جایگاه زنان در نظام آموزشی

4-1- نقش آموزشى زنان‏.. 23

4-2- نقش آموزشى زنان در خانواده‏.. 23

4-3- نقش زنان در نظام آموزش رسمى كشور.. 25

4-4- نقش‏هاى آموزشى غیر مستقیم در زنان‏.. 27

4-5- وضعیت زنان در عربستان سعودی.. 28

4-5-1-آموزش.. 29

4-5-2-رانندگی.. 29

نتیجه گیری

5-1- نتیجه گیری.. 31

منابع

 

چکیده

ببرای دانلود متن کامل پایان نامه ها اینجا کلیک کنید

مهمترین و برجسته‏ترین نقش زنان را مى‏توان نقش آموزشى آنان دانست كه تمامى فرایند زندگى را در بر مى‏گیرد. این نقش به سه صورت قابل تقسیم بندى است: 1 – نقش آموزشى در خانواده 2 – نقش آموزشى در نظام آموزشى رسمى كشور 3 – نقش زنان در فرایند توسعه و پیشرفت اقتصادى، اجتماعى و فرهنگى به عنوان عناصر آموزش دهنده غیر مستقیم  در این تحقیق بر اساس داده‏هاى آمارى به بررسی نقش زنان در نظام آموزشی طى 25 سال گذشته در جمهورى اسلامى ایران و عربستان مورد بررسى و تحلیل قرار گرفته و در پایان كاستى‏هاى موجود در این زمینه بازگو شده است.

پژوهش حاضر به بررسی و تحلیل بازتاب ها و تأثیرات حضور گسترده تر زنان در جامعه از لابه لای مطبوعات این دوره پرداخته است. ابتدا بازتاب های مثبت و منفی گسترش حضور اجتماعی زنان به ویژه تعامل و رویایی نیروهای سنت گرا و گروه های روشنفکر با آن را مورد بحث قرار گرفته و سپس ضمن بررسی تأثیرات حضور اجتماعی، بر ایجاد تغییر و تحول در ابعاد مختلف زندگی زنان، تحلیل تأثیر این تغییر و تحول در نظام خانواده پرداخته است. اگرچه در جنبش های مذهبی و ملی نظیر جنبش تنباکو و نهضت مشروطه حضور فعال اجتماعی زنان مشاهده می گردد، اما این حضور، خود جوش و آگاهانه نمی باشد. اولین گام های جدی برای ایجاد تغیر در وضعیت زنان در زمان رضاشاه برداشته شد تا پیش از شهریور 1320 حضور زنان در ادارات که لازمه ی آن ایجاد ارتباط مستقیم با مردان بود محدود به زنان تحصیل کرده و طبقات ممتاز جامعه بود. با وجود این، مشکلات اقتصادی و وجود امکان کار در کارخانه ها هم پای مردان به تدریج در اواخر دوره ی رضاشاه زنان نیازمند را به این مراکز کشاند. با وجود آن که پس از پیروزی مشروطیت و بنا بر متمم قانون اساسی کشور تحصیل اجباری شد،اما در عمل نه تنها برای زنان بلکه در کل نظام آموزشی کشور تا پایان دور ه ی قاجاریه پیشرفت چندانی حاصل نگردید.

کلید واژه :

زنان ، نظام آموزشی ، پیشرفت و توسعه ، ایران ، عربستان

موضوعات: بدون موضوع  لینک ثابت
 [ 01:26:00 ق.ظ ]




فهرست مطالب

عنوان                  صفحه

چكیده 1

مقدمه 2

فصل اول: کلیات

1- كلیات 3

1-1- طرح تحقیق 3

1-1-1- بیان مسأله 3

1-1-2- پرسش اصلی تحقیق 3

1-1-3- فرضیه‌های تحقیق 3

1-1-4- اهداف تحقیق 3

1-1-5- سوابق تحقیق 3

1-1-6- جنبه نوآوری تحقیق 3

1-1-7- روش تحقیق 3

1-1-8- محدودیت‌ها و مشكلات 3

1-2- مفاهیم 3

1-2-1- معنای لغوی خمس، فیء، انفال و غنیمت 3

1-2-2- معنای اصطلاحی خمس 3

1-2-3- تفاوت غنیمت، فیء و انفال 3

1-3- ادله خمس 3

1-3-1- ادله قرآنی 3

1-3-2- ادله روایی 3

1-3-3- دلیل اجماع 3

فصل دوم: پیشینه تاریخی و فقهی خمس

2- پیشینه تاریخی و فقهی خمس 3

2-1- خمس در عصر پیامبر گرامی اسلام (ص) 3

2-1-1- منابع خمس 3

2-1-2- موارد مصرف خمس 3

2-2- خمس در دوران خلفا 3

2-3- خمس در زمان ائمه (ع) 3

2-3-1- منابع خمس 3

2-3-2- توزیع خمس 3

ببرای دانلود متن کامل پایان نامه ها اینجا کلیک کنید

2-4- خمس در عصر غیبت 3

2-4-1- منابع خمس 3

2-4-1-1- غنیمت 3

2-4-1-2- ارباح مکاسب 3

2-4-1-3- زمین انتقال یافته از مسلمان به ذمّی 3

2-4-1-4- معدن 3

2-4-1-5-مال حلال آمیخته به حرام 3

2-4-1-6- کنز 3

2-4-1-7- غوص 3

2-5- نتیجه بحث 3

فصل سوم: دیدگاه فقهای امامیه و اهل سنت در خصوص منابع اصلی خمس

3- دیدگاه فقهای امامیه و اهل سنت در خصوص منابع اصلی خمس 3

3-1- دیدگاه اهل سنت دربارۀ خمس 3

3-2- دیدگاه شیعه دربارۀ خمس 3

3-3- دلایل اهل تسنن بر انحصار خمس در غنیمت جنگی 3

3-3-1- پاسخ دلیل اول 3

3-3-2- پاسخ دلیل دوم 3

3-3-3- چکیدۀ دیدگاه‌ها 3

3-3-4- حکم زمین غنیمتی 3

3-4- مالکیت عمومی 3

3-4-1- وجوه تمایز میان ملکیت عمومی و دولتی 3

3-4-2- جهاد ابتدایی 3

3-4-3- جایگاه خمس در جهاد بی‌اذن امام 3

3-4-4- جهاد دفاعی 3

3-4-5- جنگ مسلمان با مسلمان‌نما 3

3-5- معادن از دیدگاه فقها 3

3-5-1- نظریات حقوقی دربارۀ معادن 3

3-5-5-1- دیدگاه اول ودلایل آن 3

3-5-5-2- دیدگاه دوم و دلایل آن اشتراک در معادن 3

3-5-5-3- دیدگاه سوم و دلایل آن 3

3-5-5-4- بررسی دیدگاهها 3

3-5-5-5- ردّ دلایل و قول به اشتراک معادن 3

3-5-5-6- راههای ثبوت حق ویژه در معادن 3

3-5-5-7- سرچشمۀ حق ویژه در معدن و حکم خمس  آن 3

3-5-6- خمس جواهر دریایی 3

3-5-7- عنبر 3

3-5-8- ثروتهای دریایی 3

3-6- کنز (گنج) 3

3-6-2- ویژگیهای مشترک معدن، گنج و جواهر دریایی 3

3-7- خمس مال حلال مخلوط به حرام 3

3-8- خمس زمین انتقالی 3

3-8-1- خمس زمین ذمی 3

3-9- جایگاه خمس ارباح مکاسب 3

3-9-1- دیدگاه فقها 3

 

فصل چهارم: مصارف خمس

4- مصارف خمس 3

4-1- دیدگاه فقها 3

4-2- تقسیم خمس بعد از نبی 3

نتیجه گیری 3

فهرست منابع 

چكیده

یکی از تدابیر دین مبین اسلام در رفع نیازهای مالی جامعه، فریضه خمس می‌باشد که در کنار زکات واجب گردیده است و از نظر مشهور فقها جهت تأمین هزینه‌های سادات که از زکات محرومند و نیز سهم امام (ع) مورد استفاده قرار می‌گیرد.

با توجه به اختلافاتی که در وجوب خمس در عصر غیبت، موارد آن و نیز مصارف خمس بین فقهای امامیه و اهل سنت وجود دارد هدف این پژوهش بررسی خمس از منظر مذاهب خمسه در قالب یک تحقیق نظری به شیوه کتابخانه‌ای می‌باشد به نحوی که وجوه افتراق و اشتراک مذاهب خمسه در سه محور حکم، منابع و مصارف خمس مورد بررسی قرار گرفته است. مهمترین یافته‌های این پژوهش عبارت‌اند از:

فقهای مذاهب خمسه معتقدند که خمس واجب است. دیدگاه غالب فقهای اهل سنت انحصار خمس به غنائم جنگی است اما خمس نزد فقهای امامیه در منابع هفت‌گانه (غنیمت، ارباح مکاسب، زمین منتقله به ذمی، معدن، کنز، غوص، مال حلاب آمیخته به حرام، معدن) واجب است. فقهای امامیه در شش چیز (سهم خدا، سهم پیامبر، سهم ذی‌القربی، سهم ایتام، سهم مساکین، سهم در راه‌ماندگان) و فقهای اهل سنت (حنیفه، شافعیه، مالکیه) مصارف خمس را در پنج چیز (سهم پیامبر، سهم ذی‌القربی، سهم ایتام، سهم مساکین، سهم در راه‌ماندگان) خلاصه کرده‌اند.

واژه های كلیدی: خمس، فقه امامیه، اهل سنت، منابع خمس، مصارف خمس.

مقدمه

تردیدی نیست که اسلام به صورت یک مکتب اخلاقی، فلسفی و یا اعتقادی محض ظهور نکرد؛ بلکه به عنوان یک آیین جامع ـ که تمام نیازهای مادی و معنوی در آن پیش بینی شده ـ پا به عرصه ظهور گذاشت. از سوی دیگر، این مکتب از همان عصر رسول خدا(ص) با تأسیس حکومت همراه بود؛ در نتیجه برای اداره آن نیاز به یک پشتوانه مالی غنی و منظم داشت که بتواند در سایه تشکیل حکومت اسلامی از بینوایان، بیماران، بی سرپرستان، معلولان و یتیمان جامعه دستگیری نماید و این خلأ اقتصادی را پرکند. خداوند متعال با نزول آیات زکات دست یاری و رحمت بی پایانش را به کمک نبی اکرم(ص) فرستاد و با واجب ساختن زکات، این نقص و کاستی را برطرف کرد. این فریضه الهی از مالیاتهایی است که در حقیقت جزو اموال عمومی جامعه اسلامی محسوب می شود و نیز به غیر بنی هاشم «سادات» اختصاص دارد و لذا مصارف آن عموماً موارد یاد شده است. ولی امام به عنوان رئیس حکومت نیز هزینه هایی دارد که باید تأمین شود. او برای پیشبرد نظام اسلامی و اداره جامعه، به بودجه فراوانی نیاز دارد. فریضه خمس برای تأمین این منظور، بر متمکنان جامعه واجب گردیده است. خمس یکی از مسلّمات اسلام است که قرآن مجید وجوب آن را به صراحت بیان نموده است. قرآن ادای خمس را با ایمان به خداوند پیوند زده است. از اینجا روشن می شود که نه فقط اعتقاد به وجوب خمس، بلکه ادای آن از ضروریات دین است. آنچه بین شیعه و اهل سنت مشترک و مسلّم است، وجوب خمس بر اموال جنگی است. ولی مکتب اهل بیت(ع) با توجه به ظاهر آیه خمس و نظر به عرف و لغت، علاوه بر اموال غنیمت جنگی، خمس هر چیزی را که بر آن در لغت و عرف، غنیمت و فواید صدق می کند، واجب می داند و روایات فریقین را بر این مطلب دلیل آورده است. اما اکثر اهل سنت وجوب خمس را فقط بر اموال جنگی منحصر کرده اند، اگر چه برخی از آنها خمس را بر گنج و برخی دیگر بر اشیا نیز لازم می دانند. فلسفه اختصاص خمس به خاندان پیامبر هم این است که از یک طرف از زحمات پیوسته آن خاندان تقدیر به عمل آید و هم آنها از نظر اقتصادی به مردم نیاز نداشته باشند و از همه مهم تر در اداره نظام جامعه کمکی به این خاندان باشد.

این پژوهش با پرداختن به بررسی خمس از دیدگاه مذاهب پنج‌گانه به شکل تطبیقی سعی دارد به گوشه ای از قدرت و قوت حکومت اسلامی در حمایت از سلامت اقتصادی جامعه اشاره نماید.

 

1-1-1- بیان مسأله

خمس در اسلام، جایگاه ویژه‌ای دارد و از فرایض مالى مسلمانان محسوب مى گردد. فقهاى اهل سنّت، خمس را فقط در غنایم جنگى و گنج و معادن، واجب مى دانند، لیکن از نظر فقهاى شیعه، خمس بر هفت چیز واجب است. (شیخ طوسی، 1406ق، ص116)

 اهل سنّت مانند ما شیعیان، در مواردى به وجوب خمس در غیر غنایم جنگى معتقدند، لیکن در این مسئله میان مذاهب چهارگانه حنفى، مالکى، حنبلى و شافعى، تفاوت نظر وجود دارد. حنفى ها به جز غنیمت جنگى، در «معدن و رِکاز» نیز خمس را واجب مى دانند، اما مى گویند: معادن سه قسم است و یک قسم آن، خمس دارد. در گنج نیز خمس واجب مى باشد و مصرف آن دو مانند غنیمت جنگى است. مالکى ها مى گویند: در گنج و معدن طلا و نقره، خمس واجب است و مصرف آنها را مانند غنایم جنگى مى دانند. شافعى ها و حنابله مى گویند: در رِکاز یا گنج، خمس واجب است. با توجه به اینكه بین فقهای امامیه و اهل سنت از یكسو و خود فقهای اهل سنت از سوی دیگر در متعلقات و احكام خمس اختلاف نظر و ابهاماتی وجود دارد، لازم است این اختلافات و ابهامات مورد بررسی و تبیین قرار بگیرد. (همان منبع، 117).

لذا در این پایان نامه بر‌آنیم تا با بررسی دیدگاه فقهای مذاهب خمسه در خصوص خمس وجوه افتراق و اشتراک آنها را استخراج و موضوع را به شکل تطبیقی و علمی مورد تجزیه و تحلیل قرار دهیم

1-1-2- پرسش اصلی تحقیق

– وجوه افتراق و اشتراک مذاهب خمسه در مورد خمس چیست؟

1-1-3- فرضیه‌های تحقیق

مذاهب خمسه در اصل وجوب خمس اشتراک نظر دارند.
مذاهب خمسه در تعلق گرفتن خمس به غنائم جنگی اشتراک نظر دارند و در سایر متعلقات خمس اختلاف نظر دارند.
وتعلق خمس به زائد بر موونه، مال مخلوط به حرام و زمینی که ذمی از مسلمان مسلمان می‌خرد مختص به فقه امامیه است..
مذاهب خمسه در مصرف خمس چه از جهت نحوه تقسیم و چه از جهت نحوه هزینه کردن اختلاف نظر دارند.
1-1-4- اهداف تحقیق

بررسی دیدگاه مذاهب خمسه در خصوص خمس چه از جهت حکم تکلیفی، متعلقات و مصارف آن.
بررسی و استخراج وجوه اشتراک مذاهب خمسه در خصوص خمس.
بررسی و استخراج وجوه افتراق مذاهب خمسه در خصوص خمس.
بررسی و تحلیل ادله مذاهب خمسه در خصوص خمس.
1-1-5- سوابق تحقیق

نگارنده این پژوهش در خصوص بحث خمس در فقه امامیه و اهل سنت به شکل تطبیقی  کتاب مستقلی نیافته است و اگرچه در لابلای کتب فقهی مباحثی با عنوان خمس وجود دارد ولی به کاری جامع که تا کنون تفاوت خمس را از منظر فقهای پنج‌گانه مورد بررسی قرار دهد برخورد نکردم. البته در این خصوص می توان به کتاب « خمس، چالش‌ها و راهکارها » نوشته دفتر تبلیغات اسلامی شعبه خراسان رضوی که بحث تحولات تاریخی خمس را مورد بررسی قرار داده است، می‌توان اشاره نمود (دفتر تبلیغات اسلامی، 1386).

همچنین کتاب « روش محاسبه خمس طبق نظر نه تن از مراجع تقلید» تألیف علی اصغر ظهیری از دیگر کتبی است که بحث خمس را به شکل مختصر ازمنظر فقهی مورد بحث قرار داده است (ظهیری، 1382). همچنان‌ کتاب «بررسی تاریخی و فقهی خمس» به قلم عبدالرحمن انصاری و مصطفی آخوندی توسط انتشارات بوستان کتاب به چاپ رسیده است (انصاری و آخوندی، 1386).

همچنین فداحسین عابدی مقاله‌ای با عنوان « بررسی خمس از دیدگاه شیعه و اهل سنت» به نگارش در آورده که در مجله طلوع به چاپ رسیده است (عابدی، 1387).

1-1-6- جنبه نوآوری تحقیق

اگرچه در خصوص خمس و مطالعه تطبیقی آن در مذاهب 5 گانه مقالاتی نگاشته شده است اما كاری جامع كه همه زوایای خمس را در مذاهب پنج گانه مورد بررسی قرار دهد انجام نشده است. این پایان‌نامه می‌تواند این مهم را به انجام برساند.

1-1-7- روش تحقیق

روش استدلالی و تحلیل منطقی و عقلانی كه از ویژگی تحقیقات کتابخانه ای می‌باشد كه در این تحقیق با استفاده از منابع و مطالعات كتابخانه‌ای از جمله كتب، مقالات، پایان‌نامه‌ها، كتابخانه الكترونیك، مطالب، جمع‌آوری و مورد استفاده واقع گردیده است.

1-1-8- محدودیت‌ها و مشكلات

با توجه به كمبود كتب مرجع و مهم در خصوص مباحث فقهی، برای تهیه منابع سفرهایی را به شهر قم انجام داده و برای تهیه منابع به مرکز فقهی اهل بیت (ع) و کتابخانه بزرگ فقهی آیت‌الله فاضل لنکرانی و کتابخانه تخصصی فقه قم مراجعه نمودم. برای ترجمه مطالب عربی نیز با سختی‌هایی مواجه شدم.

 

1-2- مفاهیم

1-2-1- معنای لغوی خمس، فیء، انفال و غنیمت

خمس، در فرهنگ لغت به معنای «یک‌پنجم» و جمع آن «اخماس» است (ابن منظور، 1405ق، ج 6، ص115).

موضوعات: بدون موضوع  لینک ثابت
 [ 01:18:00 ق.ظ ]